Qua công tác quản lý và thực tế thực hiện kiểm tra, Ban Kiểm tra thuế (Cục Thuế) đã nhận thấy một số hình thức, hành vi mà các doanh nghiệp, tổ chức hoặc cá nhân thực hiện có tiềm ẩn những dấu hiệu rủi ro về dòng tiền đối với công tác quản lý thuế.
Ông Nguyễn Tiến Trung, Trưởng ban Kiểm tra thuế, cho biết cơ quan thuế cũng ghi nhận tình trạng công ty mẹ bán hàng cho công ty con với mức giá bất thường nhằm chuyển lợi nhuận
Thông tin trên được ông Nguyễn Tiến Trung, Trưởng ban Kiểm tra thuế (Cục Thuế), cho biết tại hội thảo "Quản lý thuế theo dòng tiền: Kinh doanh an tâm, thuế minh bạch" do Cục Thuế phối hợp với Báo Tiền Phong tổ chức ngày 20-5.
Theo ông Trung, một trong những hình thức phổ biến là doanh nghiệp sử dụng hợp đồng vay vốn nội bộ để điều chuyển dòng tiền giữa công ty mẹ và công ty con. Việc cho vay với lãi suất cao bất thường, lãi suất thấp hoặc thậm chí không tính lãi có thể được sử dụng nhằm điều tiết doanh thu, chi phí và chuyển lợi nhuận giữa các đơn vị, qua đó làm giảm lợi nhuận chịu thuế tại doanh nghiệp phát sinh doanh thu.
Ngoài ra, cơ quan thuế cũng ghi nhận tình trạng công ty mẹ bán hàng cho công ty con với mức giá bất thường nhằm chuyển lợi nhuận. Ở chiều ngược lại, công ty con có thể mua các dịch vụ quản lý, tư vấn, giám sát từ công ty mẹ với chi phí không hợp lý để tăng chi phí đầu vào, giảm thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp và gia tăng khấu trừ thuế VAT.
Một hình thức khác là thông qua các hợp đồng hợp tác đầu tư, góp vốn nhưng phân chia lợi nhuận không tương xứng với tỉ lệ góp vốn thực tế, nhằm chuyển lợi nhuận sang các đơn vị đang được hưởng ưu đãi thuế.
Theo đại diện Cục Thuế, cơ quan quản lý cũng phát hiện tình trạng doanh nghiệp chuyển tiền giữa công ty mẹ và công ty con, hoặc chuyển cho cá nhân dưới dạng tạm ứng kéo dài, tài trợ phi thương mại nhưng không chứng minh được mục đích sử dụng rõ ràng.
Đối với hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh, đặc biệt trong lĩnh vực thương mại điện tử, nhiều trường hợp phát sinh doanh thu lớn nhưng không đăng ký, kê khai và nộp thuế theo quy định. Một số trường hợp dù đã đăng ký thuế nhưng lại chia nhỏ doanh thu qua nhiều tài khoản cá nhân không đăng ký với cơ quan thuế nhằm che giấu dòng tiền và giảm nghĩa vụ thuế.
Ông Nguyễn Tiến Trung cho rằng để nâng cao hiệu quả quản lý thuế theo dòng tiền, thời gian tới cần xây dựng hệ thống dữ liệu liên thông giữa cơ quan thuế với ngân hàng, tổ chức trung gian thanh toán, sàn thương mại điện tử và các cơ quan quản lý liên quan, lấy định danh điện tử và mã số thuế làm nền tảng kết nối dữ liệu.
Bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội Tư vấn thuế Việt Nam, phát biểu tại hội thảo
Tại phiên thảo luận trực tiếp, đại diện cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các hộ kinh doanh đã trao đổi về những khó khăn, vướng mắc cũng như giải pháp thúc đẩy minh bạch dòng tiền trong hoạt động sản xuất, kinh doanh hiện nay. Một trong những vấn đề được nhiều người quan tâm là đâu là rào cản lớn nhất khiến hộ kinh doanh chưa sẵn sàng minh bạch doanh thu, dòng tiền.
Bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội Tư vấn thuế Việt Nam, cho rằng rào cản lớn nhất hiện nay nằm ở tâm lý e ngại kê khai thuế và thói quen giấu doanh thu của một bộ phận hộ kinh doanh. Theo bà Cúc, nhiều người vẫn cho rằng có thể che giấu doanh thu thực tế, trong khi phần lớn giao dịch hiện nay đều để lại dữ liệu và có thể được cơ quan quản lý đối chiếu, kiểm tra. Vì vậy, các hành vi gian lận có hệ thống tiềm ẩn rủi ro pháp lý rất lớn.
"Điều quan trọng nhất là phải tạo được niềm tin để người kinh doanh yên tâm kê khai, tránh tâm lý lo sợ bị truy thu thuế hoặc xử lý chưa hợp lý. Nếu được giải thích đầy đủ và vận động đúng cách, nhiều người nộp thuế sẽ sẵn sàng thực hiện nghĩa vụ của mình"- bà Cúc nói.
Theo bà, quá trình minh bạch hóa hiện vẫn gặp không ít khó khăn, đặc biệt ở nhóm hộ kinh doanh dịch vụ ăn uống. Với các cửa hàng đã sử dụng phần mềm quản lý bán hàng, máy tính tiền hoặc các giải pháp công nghệ như MISA, Sapo, việc xuất hóa đơn điện tử tương đối thuận lợi.
Trong khi đó, nhiều quán ăn và hộ kinh doanh nhỏ vẫn duy trì thói quen giao dịch tiền mặt, chưa quen với việc xuất hóa đơn kịp thời, dẫn đến phát sinh nhiều vướng mắc trong kê khai và quản lý doanh thu.
Bà Cúc cho rằng áp lực từ chính thị trường đang buộc các hộ kinh doanh phải thay đổi. Doanh nghiệp mua hàng nhưng không có hóa đơn sẽ gặp khó khăn trong hạch toán chi phí đầu vào, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động hợp tác, kinh doanh.
"Nộp thuế là nghĩa vụ của mỗi cá nhân. Nếu tìm cách giấu thuế để làm giàu cho bản thân hay gia đình thì đó là lựa chọn rất rủi ro, bởi với công nghệ quản lý hiện nay, vi phạm sớm hay muộn cũng sẽ bị phát hiện"- bà Cúc nhấn mạnh.
Ở góc độ quản lý, theo bà Nguyễn Thị Cúc, mục tiêu cuối cùng là xây dựng quy trình kê khai đơn giản, dễ thực hiện, qua đó giúp hộ kinh doanh từng bước chuyển sang quản lý bằng sổ sách, hóa đơn và dòng tiền minh bạch hơn.
