City Oil Field: "Rác nhựa có thể chuyển hóa thành dầu xuất khẩu"

Đầu tháng 5, City Oil Field (Hàn Quốc) công bố kế hoạch tái chế nhựa thành dầu với công nghệ RGO (Regenerated Green Oil - dầu xanh tái sinh) ở Việt Nam, qua ba giai đoạn, bắt đầu từ TP HCM, Đà Nẵng đến Hà Nội. Dịp này, ông Tony Chan, Tổng giám đốc City Oil Agency Việt Nam, trò chuyện với VnExpress về tính khả thi của dự án và cơ chế chuyển hóa rác thành dầu xuất khẩu.

- Vì sao City Oil Field chọn Việt Nam để triển khai dự án và cơ chế nào biến túi nilon bẩn thành dầu xuất khẩu sang châu Âu?

- Theo báo cáo của World Bank, mỗi năm Việt Nam thải ra khoảng 3,1 triệu tấn rác nhựa, phần lớn kết thúc ở bãi chôn lấp, kênh rạch hoặc biển, trong đó ít nhất 10% rò rỉ vào nguồn nước. Chúng tôi muốn chung tay xử lý tình trạng rác này.

Rác nhựa có thể chuyển hóa thành dầu xuất khẩu sang châu Âu, kể cả túi nilon bẩn nhất hay loại không nhà máy tái chế nào muốn nhận. Chúng tôi ứng dụng công nghệ nhiệt phân RGO vận hành ở nhiệt độ dưới 300 độ C, có ưu điểm không đốt, không có ngọn lửa, không phát thải dioxin hay furan. Nhựa hỗn hợp bẩn được đưa vào lò phản ứng gốm, trải qua quá trình cracking nhiệt và đầu ra là dầu tái sinh chất lượng tương đương naphtha, hiệu suất thu hồi đến 70-90%. Thành phẩm này không phải dầu nhiên liệu cấp thấp mà là nguyên liệu đầu vào cho ngành hóa dầu lẫn sợi tổng hợp.

Thông số 70-90% do Bộ Công thương và Năng lượng Hàn Quốc kiểm định độc lập và cấp chứng nhận NET (New Excellent Technology). Dầu RGO còn đạt ISCC Plus từ EU, được các tập đoàn hóa dầu toàn cầu công nhận đủ điều kiện bán cho BASF, Shell, Total, LG Chem. Hợp đồng này diễn ra thực tế, không phải triển vọng tương lai và đã có mặt ở Việt Nam đúng lúc. Chúng tôi cần Gen Z chung tay, hệ thống Plastic sẽ đặt máy thu gom ở các trường đại học, thưởng tiền mặt cho sinh viên bỏ nhựa vào đó.

- Vốn cung cấp giải pháp công nghệ, vì sao công ty đầu tư vào việc thay đổi thói quen giới trẻ?

- Đơn giản vì City Oil Field cần nhựa phế thải. Nếu không có nguyên liệu đầu vào sạch và ổn định, hệ thống xử lý phía sau trở nên vô nghĩa. Đây không phải hoạt động CSR mà là giải quyết bài toán "nút cổ chai số một" của toàn chuỗi sản xuất.

Thực tế của tái chế nhựa tại Việt Nam hiện nay là rác được thu gom lẫn lộn, vận chuyển xa, phân loại thủ công tốn kém, do đó phần lớn nhựa hỗn hợp bẩn không xử lý được. Plastic EX của City Oil có thể giải bài toán này từ điểm xuất phát - tức nơi rác được tạo ra.

Máy thu gom thông minh sẽ nhận diện loại nhựa khi bỏ vào, cộng điểm ngay lập tức qua app, người dùng có thể chuyển đổi thành tiền mặt hoặc token kỹ thuật số. Không đơn thuần kêu gọi ý thức, hành động ấy sẽ tạo lợi ích kinh tế cụ thể - ngôn ngữ thế hệ trẻ hiểu, làm theo.

Sinh viên là cộng đồng lý tưởng để tham gia do tập trung số lượng lớn trong không gian xác định, quen dùng app và lan truyền nhanh qua mạng xã hội. Một trường 20.000 sinh viên có thể trở thành trạm nguyên liệu nhựa đáng kể và mỗi người trong số họ trực tiếp khởi động đầu vào cho chuỗi sản xuất dầu xuất khẩu.

- Đâu là lợi thế công nghệ của City Oil Field?

- Có ba lợi thế và chúng tôi coi trọng sự minh bạch, hơn là giữ bí mật để làm marketing. Đầu tiên là ngưỡng nhiệt độ. Dưới 300 độ C, công nghệ của City Oil Field có thể loại bỏ phản ứng tạo dioxin vốn xảy ra trong nhiệt phân truyền thống trên 400 độ C. Không hướng đến tối ưu hóa thông số, chúng tôi muốn thay đổi nguyên lý vận hành. Sản phẩm cuối cùng là dầu thu hồi sạch đủ tiêu chuẩn hóa dầu toàn cầu.

Thứ hai là khả năng xử lý nhựa hỗn hợp bẩn không cần phân loại đơn chất trước. Thứ ba, toàn bộ hệ thống được đóng gói trong container tiêu chuẩn 20 ft hoặc 40 ft mà không cần xây nhà máy, không móng dân dụng phức tạp, triển khai trong vài tuần. Mức độ thu nhỏ kỹ thuật này là kết quả của nhiều năm nghiên cứu, khó thể sao chép thời gian ngắn.

- Để một container RGO có thể triển khai ở địa phương cụ thể, cần đáp ứng những điều kiện nào về nguồn nguyên liệu và hạ tầng thu gom?

- Container tiêu chuẩn không cần xây hạ tầng lớn, lắp đặt và vận hành ngay. Chúng tôi muốn công nghệ này có thể đến những nơi mà nhà máy tái chế truyền thống không thể xây.

Điều khiến mọi thứ chậm lại không phải công nghệ mà là hai vấn đề thực tế hơn. Đầu tiên là cơ chế cấp phép. Về mặt pháp lý, nhựa hỗn hợp thuộc danh mục xử lý chất thải nguy hại, đòi hỏi giấy phép từ cơ quan môi trường có thẩm quyền.

Chúng tôi đang làm việc với các cơ quan liên quan để có lộ trình cấp phép rõ ràng, phù hợp đặc thù hệ thống container di động. Không phải vấn đề kỹ thuật, đây là bài toán chính sách và tôi lạc quan vì Chính phủ Việt Nam đang chủ động tìm giải pháp cho EPR (Extended Producer Responsibility - trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất).

Thứ hai là đối tác logistics địa phương. Thu gom nhựa ở quy mô đủ lớn để hệ thống vận hành hiệu quả đòi hỏi mạng lưới lớn gồm xe tải, điểm tập kết, quan hệ với chính quyền phường xã. Chúng tôi mong sự chung tay, tham gia của đối tác Việt.

- Nếu mọi thứ diễn ra đúng kế hoạch, ông hình dung Việt Nam sẽ thay đổi thế nào trong 5-10 năm tới nhờ mô hình này?

- Tương lai, tôi nhìn thấy một Việt Nam không còn lo lắng về rác thải nhựa, thay vào đó có thể tự hào khi biến nhựa phế thải thành hàng xuất khẩu. Dầu RGO sản xuất tại TP HCM, Đà Nẵng, Hà Nội đang đi vào chuỗi cung ứng xanh của các tập đoàn châu Âu.

Với môi trường, hàng trăm nghìn tấn nhựa không còn ra biển hay kênh rạch mỗi năm. Lượng CO2 tương đương giảm thiểu và đo lường được, qua đó tạo tín chỉ carbon thực sự, không phải cam kết trên giấy.

Ngoài ra, hành động bỏ chai nhựa vào máy của sinh viên tuy nhỏ nhưng có tác động rất lớn. Mỗi chai PET bỏ vào máy là một mắt xích trong chuỗi kết thúc ở Rotterdam (Hà Lan), Tokyo (Nhật) hay Seoul (Hàn Quốc), dưới dạng nguyên liệu hóa dầu sạch. Không chỉ tái chế rác, bạn đang chung tay vận hành một phần của nền kinh tế tuần hoàn toàn cầu và nhận nhiều lợi ích cho bản thân lẫn con cháu sau này. Theo tôi, mô hình tốt nhất là làm điều có ích cho môi trường và hưởng lợi kinh tế trực tiếp, không phải chọn một trong hai.