Thị trường chứng khoán Việt Nam bước vào kỳ review tháng 3 của FTSE Russell với kỳ vọng thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ được công bố nâng hạng dự kiến vào đầu tháng 4 tới đây.
Với sự kiện này, giới đầu tư kỳ vọng dòng vốn trong và ngoài nước sẽ sớm gia tăng trên thị trường. Tuy nhiên, thị trường chứng khoán cũng đang phải đối mặt với những cú sốc từ bên ngoài như xung đột tại Trung Đông, trước đó là sự kiện thuế quan… Chính vì vậy, các nhà đầu tư cũng có sự thận trọng nhất định. Tiềm năng thị trường chứng khoán Việt Nam trước nâng hạng ra sao cũng như liệu thị trường trước ngưỡng nâng hạng có giúp hạ nhiệt những ảnh hưởng từ các thách thức toàn cầu?
Trao đổi về vấn đề này trong Talk show Phố Tài chính (The Finance Street) trên VTV8, ông Nguyễn Kỳ Minh, Kinh tế trưởng, Công ty CP Chứng khoán Guotai Junan Việt Nam (IVS) cho rằng, trong ngắn hạn thị trường toàn cầu cũng như Việt Nam sẽ có những ảnh hưởng nhất định, nhưng về dài hạn, với những lợi thế đang có, thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn sẽ có sự tăng trưởng tích cực và là điểm đến hấp dẫn của các nhà đầu tư.
Tháng 3 này thị trường bước vào kỳ review của FTSE, theo ông mọi chuyện sẽ diễn ra như dự báo rằng Việt Nam sẽ được công bố nâng hạng hay không?
Ông Nguyễn Kỳ Minh: Theo dự kiến đúng là tháng 3 này, FTSE sẽ xem xét các điều kiện để nâng hạng Việt Nam và nếu được thông qua, Việt Nam sẽ chính thức được thêm vào rổ chỉ số FTSE mới nổi sơ cấp vào tháng 9 tới đây.
Về thuận lợi, chúng ta thấy rằng Việt Nam đã đáp ứng các tiêu chí nâng hạng như FTSE trao đổi vào tháng 9 năm ngoái, đồng thời gần đây vấn đề giao dịch của các nhà môi giới quốc tế cũng được Bộ Tài Chính, Ủy ban chứng khoán và các cơ quan liên quan tích cực xử lý qua việc ban hành Thông tư 08/2026. Như vậy nút thắt chính để FTSE lo ngại đã được tháo gỡ.
Về những băn khoăn, gần đây thị trường Indonesia nhận được cảnh báo của MSCI và FTSE về vấn đề cấu trúc, tỷ trọng một số cổ phiếu, nên có một số quan ngại về thị trường các nước Đông Nam Á nhìn chung do có nhiều điểm tương đồng. Tuy nhiên theo tôi, Việt Nam có sự khác biệt cơ bản với Indonesia nên chúng tôi đánh giá đây không phải là trở ngại cho thị trường Việt Nam.
Đánh giá về tổng thể, chúng tôi cũng đồng ý với ý kiến của nhiều thành viên trên thị trường là gần như chắc chắn Việt Nam sẽ được xác nhận đáp ứng toàn bộ tiêu chí và sẵn sàng cho việc nâng hạng trong kỳ review tháng 3 này của FTSE.
Nếu thị trường chứng khoán Việt Nam được công bố nâng hạng trong tháng 3, theo ông, sẽ có những sự thay đổi nào đối với thị trường chứng khoán Việt Nam?
Ông Nguyễn Kỳ Minh: Như đã trao đổi trong những lần trước, chúng tôi đánh giá việc nâng hạng chắc chắn là một tín hiệu dài hạn tích cực cho Việt Nam. Và chúng ta sẽ cần phân biệt giữa lợi ích ngắn hạn và lợi ích dài hạn.
Trong ngắn hạn, sự dịch chuyển của xếp hạng Việt Nam sẽ tạo sự điều chỉnh danh mục với các quỹ có điều lệ quỹ (mandate) khác nhau, tiềm năng gây ra những đợt outflow lớn như ta đã chứng kiến thời gian vừa qua. Về dài hạn, dòng vốn sẽ dần trở lại và tăng trưởng tích cực hơn, nhưng đó là trong dài hạn sau khi quá trình tái cơ cấu diễn ra. Rất nhiều nhà đầu tư cá nhân không hiểu sự phân biệt về mục tiêu đầu tư của các quỹ này.
Nếu ta nói về dòng vốn vào ngắn hạn, có thể ước tính dòng vốn theo các quỹ chỉ số đang sử dụng tham chiếu là FTSE EM Secondary vào khoảng 200-300 tỷ USD, và với tỷ trọng thị trường Việt Nam khoảng 0,5% thì có thể kỳ vọng một dòng vốn ít nhất là 1-1,5 tỷ USD dịch chuyển vào Việt Nam ngay tại thời điểm được chính thức đưa vào rổ chỉ số.
Dòng vốn chủ động với quy mô cũng hết sức đáng kể có thời gian linh hoạt hơn, có thể vào trước một chút hoặc có có thể vào sau, nhưng trong bối cảnh địa chính trị quốc tế đang có nhiều diễn biến phức tạp thì tôi nghiêng về việc họ sẽ thận trọng hơn. Hiện giờ dòng tiền đang ưu tiên dịch chuyển đến các thị trường an toàn như Mỹ, thể hiện rất rõ qua việc chỉ số USD là DXY tăng giá (vượt 99 điểm, tiếp cận mốc 100 là mốc cao nhất từ tháng 1/2026) trong khi tài sản an toàn như vàng thậm chí còn giảm giá (do được định giá theo USD, USD mạnh lên thì thường dẫn đến giá vàng giảm).
Ngược lại, các cơ quan quản lý Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống bao gồm cơ chế CCP, các tỷ lệ sở hữu nước ngoài, công bố thông tin, tiếp tục củng cố và nâng cấp các hệ thống KRX hay phối hợp về vấn đề tỷ giá. Khi chúng ta còn là thị trường cận biện (FM), Việt Nam là ngôi sao sáng nhất, nhưng khi dịch chuyển lên EM Secondary, chúng ta đang tạm thời ở vị thế thấp hơn một số cây đa cây đề cũ. Vì vậy, để thật sự tỏa sáng và thu hút mạnh mẽ các nhà đầu tư, việc cải tiến các hệ thống, quy trình, nâng cao chất lượng thông tin và giao dịch tiệm cận với chuẩn mực quốc tế là yêu cầu khẩn thiết.
Tuy nhiên, bên cạnh những thuận lợi, cũng có những thách thức đến từ bên ngoài như việc xung đột tại Trung Đông gần gây, hay những cú sốc bất ngờ như thuế quan đã từng xảy ra…, thị trường Việt Nam có bị tác động không và như thế nào?
Ông Nguyễn Kỳ Minh: Xung đột tại Trung Đông gần như là một điều đã được dự báo trước từ rất nhiều nguồn trên thế giới, tuy nhiên khi diễn ra vẫn gây bất ngờ lớn khi nhiều hành động quân sự leo thang ở các bên tham gia. Chúng ta đứng trước một bất ổn rất lớn từ bên ngoài và tập trung vào câu hỏi cuộc chiến này sẽ kéo dài bao nhiêu lâu?
Trong bối cảnh đó, giá nhiên liệu sẽ có thể tăng cao hơn khi Iran chặn các chuyến tàu chở dầu (chiếm khoảng 20% lượng dầu toàn cầu) qua eo biển Hormuz, hoặc các nhà sản xuất dầu, khí hóa lỏng lớn như Qatar phải ngừng sản xuất LNG do lo ngại các cuộc tấn công bằng drone. Giá nguyên liệu sẽ leo thang mạnh mẽ, kéo theo là lạm phát, chi phí sản xuất tăng và nhiều hệ quả như rủi ro suy thoái toàn cầu, hay sụt giảm thương mại quốc tế, chuỗi cung ứng…
Hiện tại giá dầu đã vượt mức 100 USD/barrel với cả 2 dòng Brent và WTI. Có thời điểm giá dầu đã tiệm cận mốc 120 USD/barrel, chỉ thấp hơn mức 130 USD/barrel đạt được khi xung đột Nga – Ukraine mới nổ ra. Trong bối cảnh hiện tại, nếu xung đột kéo dài nhiều tổ chức quốc tế đang dự báo giá dầu có thể đạt 120-150 USD/barrel, thậm chí 200 USD.
Thị trường Việt Nam chắc chắn sẽ chịu tác động gián tiếp mạnh do Việt Nam có độ mở kinh tế lớn. Ngoài ra, dự trữ ngoại hối thấp trong khi USD và các đồng tiền dự trữ đang tăng giá mạnh cũng sẽ gây áp lực lên tỷ giá, lãi suất cũng có thể sẽ gia tăng do áp lực nguồn vốn.
Dầu mỏ là đầu vào cho rất nhiều hoạt động SXKD, trong đó có sản xuất nhựa, sản phẩm nhựa, phân bón (nitơ, các loại khí hữu cơ), cung cấp năng lượng cho một số quốc gia trong chuỗi bán dẫn, sản xuất hóa chất làm đầu vào cho quá trình lọc và sản xuất kim loại…
Việc 20% nguồn cung dầu toàn cầu bị chặn đứng (trừ một số tàu Trung Quốc được phép ra vào, các tầu khác đều đang ngừng lại ở eo biển Hormuz) là một cú đánh mạnh cho toàn bộ chuỗi sản xuất toàn cầu chứ không chỉ giới hạn ở chi phí vận tải. Có thông tin cho biết một số cường quốc Châu Á đã quyết định ngừng xuất khẩu xăng dầu để tập trung cho nhu cầu trong nước cũng như bảo vệ kho dự trữ chiến lược. Do tác động lớn đến kinh tế toàn cầu như vậy, tôi có hy vọng là các quốc gia liên quan sẽ sớm ngồi vào bàn đàm phán để đưa ra một giải pháp.
Dĩ nhiên tác động lên thị trường Việt Nam sẽ thấp hơn các quốc gia chịu ảnh hưởng trực tiếp, đặc biệt do nền kinh tế Việt Nam khá đa dạng và đang trong giai đoạn vàng để tăng trưởng.
Vậy theo ông dòng vốn vào thị trường trong thời gian tới sẽ ra sao?
Ông Nguyễn Kỳ Minh: Dòng vốn ngắn hạn sẽ gặp khó khăn, như tôi đã nói. Với áp lực của sự bất định, dòng tiền sẽ ưu tiên đến những điểm đến an toàn, trong giai đoạn này là các thị trường lớn như Mỹ, Trung Quốc. Chỉ sau khi các bất định của chiến sự cũng như chuỗi cung ứng được xoa dịu, thì sự dịch chuyển mới diễn ra với các thị trường có rủi ro cao hơn (và tỷ suất sinh lợi cao hơn).
Tuy nhiên, hiện các doanh nghiệp Trung Quốc nhìn chung và doanh nghiệp quốc tế vẫn đang rất quan tâm đến thị trường Việt Nam, thể hiện qua các con số FDI cam kết lớn đổ vào thị trường Việt Nam. Điều này sẽ giúp cân đối với các dòng vốn thứ cấp khác, cho phép Việt Nam ổn định và đứng vững trước các diễn biến tiêu cực quốc tế.
Trong bối cảnh như đã phân tích ở trên, liệu thị trường chứng khoán sẽ diễn ra như thế nào trong thời gian tới?
Ông Nguyễn Kỳ Minh: Thị trường sẽ điều chỉnh lại, như tôi từng nói do mặt bằng lãi suất duy trì cao ít nhất hết Quý 1. Mặc dù vậy, khi các kỳ vọng được điều chỉnh phù hợp với các diễn biến hiện tại, thị trường vẫn còn nhiều khả năng đạt tăng trưởng 15% -20% cho năm nay, phù hợp với các diễn biến về dòng tiền và vĩ mô.
Trong ngắn hạn đang có một số khoản thoái vốn rút lui, như quỹ VEIL đăng ký thoái tối đa 30% và mới thực hiện 10% (tương đương 200 triệu USD), hoặc gần đây là các khoản thoái vốn của GIC, Platinum. Áp lực bất định toàn cầu sẽ khiến nhiều nhà đầu tư cân nhắc lựa chọn an toàn trong ngắn hạn tới.
Mặc dù vậy, sự biến động tăng giảm trên thị trường chứng khoán là một điều bình thường. Tính trung bình từ 2012-2022, thị trường chứng khoán vẫn cho tỷ suất sinh lợi 9,6% mặc dù trải qua nhiều biến động mạnh.
Với việc Việt Nam ngày càng minh bạch hơn, tiến tới các chuẩn mực cao hơn cũng như tham gia sâu rộng hơn vào thị trường tài chính toàn cầu, chúng ta có quyền kỳ vọng một cách thận trọng mức sinh lợi tương đương, hoặc tích cực hơn là tăng trưởng hai con số với các khoản đầu tư vào thị trường chứng khoán. Con số này cao hơn nhiều so với các khoản đầu tư lãi suất hiện nay, vì vậy khi bất định qua đi, dòng vốn sẽ quay lại dồi dào đối với thị trường chứng khoán là điều chắc chắn xảy ra. Các nhà đầu tư nên tận dụng các cơ hội này để có thể mua được những mã chứng khoán tốt với giá hấp dẫn.
Là một thành viên của thị trường phía bên công ty ông trong năm 2026 và giai đoạn tới sẽ có những chiến lược phát triển như thế nào, qua đó góp phần thúc đẩy sự phát triển của thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn tới?
Ông Nguyễn Kỳ Minh: Chúng tôi đến với thị trường Việt Nam với tầm nhìn dài hạn chứ không phải ngắn hạn. Tập đoàn mẹ của chúng tội, Guotai Haitong tại Trung Quốc là tập đoàn hàng đầu về chứng khoán và đầu tư, và chúng tôi có cam kết lâu dài tại thị trường Việt Nam thể hiện qua việc đơn vị GTJA Việt Nam là công ty chứng khoán ngoại duy nhất của một tập đoàn lớn quốc tế được niêm yết trên sàn chứng khoán Việt Nam. Ngoài ra, chúng tôi có thế mạnh rất lớn về các dịch vụ IB, wealth management tại thị trường Trung Quốc, và sẽ tích hợp thị trường Việt Nam vào các dịch vụ của tập đoàn, nhằm trở thành cầu nối cho nhà đầu tư cũng như cung cấp các giải pháp tài chính mang lại lợi ích cho tất cả các bên liên quan.
Trong thời gian tới, chúng tôi dự định sẽ đẩy mạnh nhiều hoạt động xúc tiến, giới thiệu thị trường Việt Nam đến với các nhà đầu tư Trung Quốc, những người đang tích cực tìm kiếm những cơ hội đầu tư có tính biến động cao hơn khi thị trường Trung Quốc đang dần tiến lên trình độ phát triển mới. Chắc chắn với sự tương đồng về cấu trúc, văn hóa, trình độ phát triển, Việt Nam là cơ hội rất hấp dẫn với các khách hàng ở Đại lục của tập đoàn chúng tôi.
Cuối cùng, chúng tôi cũng mong muốn mang đến những giải pháp, hệ thống tiên tiến tại thị trường Trung Quốc để giúp nhà đầu tư tại Việt Nam có được những trải nghiệm hoàn hảo, củng cố lòng tin thị trường và góp phần giúp thị trường tài chính Việt Nam phát triển lên các tầm cao mới, xứng đáng với vị thế của Việt Nam trên bản đồ toàn cầu. Ngược lại, chúng tôi cũng hi vọng sẽ tiếp tục nhận được sự hỗ trợ và đồng hành của các cơ quan quản lý, các đơn vị chức năng cũng như các đồng nghiệp tại thị trường Việt Nam, để có thể cùng nhau đưa Việt Nam lên vị trí phù hợp hơn với tiềm năng của chúng ta.
