Không chỉ giỏi chuyên môn, những người thăng tiến nhanh trong sự nghiệp còn biết cách thể hiện đúng lúc, đúng cách và đúng môi trường. Theo chuyên gia tư vấn nghề nghiệp của Harvard, thành công nơi công sở phụ thuộc rất lớn vào: Năng lực - Cam kết - Phù hợp.
Ngay từ khi bạn bước vào một buổi phỏng vấn hay nhận vị trí mới, những người xung quanh sẽ âm thầm tự hỏi: Bạn có làm tốt công việc không?; Bạn có thực sự nghiêm túc với vai trò này không?; Bạn có hòa hợp với tập thể không?
Nhiệm vụ của bạn là khiến cấp trên và đồng nghiệp tin rằng, câu trả lời cho cả ba đều là “Có”.
Theo vị chuyên gia, khi bạn làm tốt cả 3 yếu tố trên, cơ hội được giao dự án lớn, thăng tiến và giữ vị trí dài hạn sẽ đến nhanh hơn. Ngược lại, nếu thiếu 1 trong 3, bạn rất dễ bị “bỏ quên” trong tổ chức.
1. Năng lực: Làm tốt việc của mình và để người khác nhìn thấy điều đó
Năng lực không chỉ là làm được việc, mà còn là làm đúng - đủ - đúng hạn, không cần bị nhắc nhở liên tục.
Người có năng lực thường thể hiện qua:
- Chủ động chịu trách nhiệm: Không chỉ hỏi “Em làm gì tiếp theo?”, mà sẵn sàng đề xuất giải pháp, chia sẻ suy nghĩ.
- Hạn chế tối đa sai sót: Luôn kiểm tra lại báo cáo, số liệu, nội dung trước khi gửi.
- Giữ đúng cam kết: Đã hứa thì phải làm. Nếu gặp khó khăn, báo sớm thay vì im lặng.
Trên thực tế, quản lý không thể đo chính xác năng lực từng người mỗi ngày. Vì vậy, họ thường đánh giá qua: Cách bạn phát biểu trong cuộc họp, Tiến độ công việc, Khả năng trình bày thành quả.
Điều này khiến năng lực thực tế và năng lực “được nhìn nhận” đều quan trọng như nhau.
Ảnh minh hoạ.
Cam kết là việc bạn cho thấy mình thực sự quan tâm đến mục tiêu chung, chứ không chỉ “làm cho xong”.
Người có tinh thần cam kết thường:
- Luôn chuẩn bị trước khi họp: Có quan điểm, có ghi chú, không đến họp với tâm thế bị động.
- Phản hồi kịp thời: Email, tin nhắn công việc được trả lời đúng lúc.
- Luôn tò mò và học hỏi: Không ngại đặt câu hỏi có chiều sâu.
Ngược lại, những hành vi nhỏ như đi trễ, ít phát biểu, trả lời chậm, thiếu chủ động… cũng đủ khiến người khác nghi ngờ mức độ gắn bó của bạn với công việc.
Ảnh minh hoạ.
Phù hợp không phải là “lấy lòng”, mà là biết cách hòa nhập với văn hóa tập thể mà vẫn giữ được bản sắc cá nhân.
Điều này thể hiện qua:
- Chủ động xây dựng mối quan hệ: Biết chào hỏi, trò chuyện, quan tâm đến đồng nghiệp.
- Hiểu “luật ngầm” trong tổ chức: Cư xử phù hợp với cấp trên và môi trường.
- Linh hoạt thích nghi: Không áp đặt cách làm cũ, sẵn sàng học hỏi cách làm mới.
Trên thực tế, con người thường thích những người giống mình. Vì vậy, yếu tố “phù hợp” đôi khi phụ thuộc rất nhiều vào môi trường và định kiến vô thức.
Ảnh minh hoạ.
Chuyên gia Harvard cũng thừa nhận: nơi công sở không phải lúc nào cũng là “sân chơi bình đẳng”.
Có người được mặc định là giỏi. Có người phải nỗ lực gấp đôi để chứng minh. Giới tính, xuất thân, tính cách, tên gọi, ngoại hình… đều có thể ảnh hưởng đến cách người khác đánh giá bạn.
Ví dụ, phụ nữ thường phải vừa giỏi vừa “dễ mến”, trong khi một số nhóm lao động khác thường bị soi xét kỹ hơn.
Dù không công bằng, đây vẫn là thực tế mà nhiều người phải đối mặt.
Trong khi chờ một môi trường làm việc công bằng hơn, việc hiểu và làm chủ “Năng lực - Cam kết - Phù hợp” sẽ giúp bạn: Nhận diện vị trí của mình trong tổ chức; Biết cần cải thiện điều gì; Chủ động xây dựng hình ảnh chuyên nghiệp.
Thành công không chỉ đến từ chuyên môn, mà còn đến từ cách bạn xuất hiện mỗi ngày trong mắt người khác. Khi bạn làm tốt cả 3 yếu tố này, con đường sự nghiệp sẽ rộng mở hơn rất nhiều.
