Thị trường chứng khoán Việt Nam vừa trải qua một phiên giảm mạnh với áp lực bán dồn dập trên diện rộng, một phần do hiệu ứng “call margin” chéo. VN-Index giảm 62 điểm qua đó lùi xuống dưới 1.670 điểm, thấp nhất kể từ cuối tháng 3.
Từ đỉnh xác lập ngày 18/5, VN-Index đã mất gần 260 điểm (-13,4%). Giá trị vốn hóa HoSE cũng theo đó “bốc hơi” gần 1,2 triệu tỷ đồng, còn xấp xỉ 7,9 triệu tỷ đồng. Tính chung trên cả 3 sàn, chứng khoán Việt Nam đã bị thổi bay 1,3 triệu tỷ đồng vốn hóa.
Áp lực margin là một trong những nguyên nhân khiến thị trường giảm sâu. Tính đến cuối quý 2/2026, dư nợ cho vay (bao gồm margin và ứng trước tiền bán) tại các công ty chứng khoán ước tính vào khoảng 445.000 tỷ đồng, trong đó margin chiếm 435.000 tỷ đồng, tăng khoảng 30.000 tỷ so với cuối quý 1 trước đó và là mức cao kỷ lục từ trước đến nay.
Đáng chú ý, áp lực lần này chủ yếu đến từ nhóm nhà đầu tư lớn như tổ chức trong nước, cổ đông lớn hoặc chủ doanh nghiệp, thay vì nhà đầu tư cá nhân. Thanh khoản thị trường duy trì ở mức thấp trong nhiều tháng qua cho thấy phần lớn nhà đầu tư nhỏ lẻ đã chủ động giảm sử dụng đòn bẩy từ trước.
Mặt khác, dòng tiền bắt đáy chưa nhập cuộc quyết liệt dù nhiều Bluechips rơi sâu, thậm chí nằm sàn. Trong khi đó, khối ngoại vẫn liên tục gây áp lực lên thị trường. Ngay trong phiên vừa qua, nhà đầu tư nước ngoài đã bán ròng hơn 1.900 tỷ trên HoSE. Từ đầu năm đến nay, không có tháng nào khối ngoại dừng bán. Tổng giá trị bán ròng đã lên đến gần 85.000 tỷ đồng.
Với xung lực bán như hiện nay, rất khó để dự báo chính xác đâu là điểm cân bằng của thị trường. Tuy nhiên, một điểm tích cực là định giá của thị trường chung cũng như nhiều Bluechips đang rất rẻ. P/E của VN-Index chỉ khoảng 12,x lần. Nếu loại nhóm Vingroup, con số này chỉ còn khoảng chưa đến 10 lần.
Bên cạnh đó, mùa BCTC quý 2 và bán niên cũng đang dần bước vào giai đoạn cao điểm, các doanh nghiệp, nhóm ngành được dự báo lãi lớn có thể là điểm tựa giúp thị trường hồi phục. Chiều ngược lại, số liệu nếu không như kỳ vọng có thể tác động ngược đến diễn biến cổ phiếu và thị trường chung.
Đánh giá về diễn biến thị trường, ông Lương Duy Phước, Giám đốc Phân tích Chứng khoán Kafi, cho rằng khi quá trình giải chấp dần được hấp thụ, thị trường có khả năng hồi phục và diễn biến này có thể đến tương đối nhanh. Về điểm số, ông Phước cho biết trong bối cảnh áp lực bán kỹ thuật vẫn lớn, vùng 1.630-1.650 điểm là khu vực đáng quan tâm để giải ngân.
Theo vị chuyên gia, hiện vẫn chưa có nhiều cơ sở để khẳng định thị trường đã bước vào một chu kỳ giảm dài hạn. Các chỉ số vĩ mô tiếp tục cho thấy nền kinh tế duy trì đà phục hồi tích cực khi GDP 6 tháng đầu năm tăng 8,18%, chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) tăng 10,8%, vốn FDI đăng ký tăng 61% và vốn FDI thực hiện tăng 11,2% so với cùng kỳ. Đây là những tín hiệu cho thấy hoạt động sản xuất, tiêu dùng và đầu tư vẫn đang được cải thiện.
Trong bối cảnh đó, các chuyên gia cho rằng ưu tiên hàng đầu lúc này là quản trị rủi ro. Nhà đầu tư sử dụng tỷ lệ margin cao cần chủ động hạ đòn bẩy để tránh rơi vào trạng thái bị động nếu thị trường tiếp tục biến động mạnh. Đối với những doanh nghiệp có nền tảng cơ bản tốt và triển vọng dài hạn chưa thay đổi, việc bán tháo chỉ vì biến động ngắn hạn là không cần thiết.
Ngược lại, đây là thời điểm phù hợp để rà soát lại danh mục, mạnh dạn loại bỏ những cổ phiếu mà luận điểm đầu tư đã thay đổi, đồng thời giữ lại hoặc tích lũy dần những doanh nghiệp có chất lượng khi định giá đã trở nên hấp dẫn hơn sau nhịp điều chỉnh. Lịch sử cho thấy những giai đoạn thị trường biến động mạnh thường mở ra cơ hội cho các nhà đầu tư kiên nhẫn.
