Bộ Tài chính vừa ban hành Thông tư 08/2026 sửa đổi các quy định nhằm thúc đẩy thị trường chứng khoán Việt Nam lên hạng mới nổi. Mục tiêu là tạo điều kiện thuận lợi cho nhà đầu tư nước ngoài tham gia vào thị trường, đảm bảo đến tháng 9, các cổ phiếu Việt Nam được cơ cấu trong chỉ số thị trường mới nổi của FTSE Russell đúng kế hoạch, đồng thời nâng cao tỷ trọng cổ phiếu Việt Nam trong rổ chỉ số của FTSE.
Điểm quan trọng đầu tiên là cho phép nhà đầu tư nước ngoài được đặt lệnh giao dịch trực tiếp thông qua các tổ chức môi giới toàn cầu (global broker) mà không phải mở tài khoản giao dịch tại các công ty chứng khoán trong nước. Yêu cầu này đến từ FTSE và các tổ chức quốc tế nhằm giúp nhóm đã hợp tác với tổ chức môi giới toàn cầu trước đó không phải phát sinh thêm việc ký hợp đồng với công ty chứng khoán trong nước, giảm thời gian, quy trình, thủ tục đối với các quỹ lớn khi tham gia giao dịch.
Với cách thức này, khối ngoại vẫn đăng ký mã số giao dịch chứng khoán và mở tài khoản lưu ký. Tiền và chứng khoán sau khi được Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán (VSDC), ngân hàng thanh toán cho thành viên lưu ký, sẽ phân bổ vào tài khoản của nhà đầu tư. Quy trình trên sẽ giúp khối ngoại tham gia vào thị trường chứng khoán Việt Nam thuận lợi, tương tự cách thức đang triển khai tại một số thị trường quốc tế.
Thứ hai, Thông tư mới không yêu cầu công bố thông tin khi tổ chức nước ngoài không thanh toán tiền giao dịch không ký quỹ (NPF). Nếu các tổ chức này vi phạm nghĩa vụ, công ty chứng khoán chỉ cần báo cáo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (SSC), VSDC, Sở Giao dịch chứng khoán Việt Nam (VNX) ngay trong ngày.
Tuy nhiên, khi vi phạm nghĩa vụ thanh toán, nhà đầu tư nước ngoài sẽ không được tiếp tục giao dịch NPF 7 ngày liên tục (nếu vi phạm lần đầu) và 180 ngày (nếu vi phạm trong 30 ngày liên tục, trong đó có 3 ngày vi phạm thanh toán).
Điểm chính thứ ba là không giới hạn mã cổ phiếu được giao dịch NPF. Việc hạn chế danh mục cổ phiếu NPF gây khó khăn lớn cho các quỹ đầu tư trong việc mô phỏng chỉ số trong trường hợp cổ phiếu của công ty chứng khoán, công ty mẹ của công ty chứng khoán và công ty có cùng công ty mẹ, cổ phiếu không được sở hữu theo quy định pháp luật có liên quan là các mã trong cơ cấu chỉ số.
Nhà đầu tư đang quan sát bảng điện tử tại trụ sở của một công ty chứng khoán ở TP HCM. Ảnh: An Khương
Thông tư mới bổ sung quy định công ty chứng khoán được nhận lệnh NPF với các cổ phiếu kể trên trong trường hợp có hợp đồng thỏa thuận với công ty chứng khoán khác về việc nhận chuyển quyền sở hữu. Số cổ phiếu này sẽ được chuyển về tài khoản tự doanh của công ty chứng khoán khác, đồng thời cho phép họ được bán ra.
Thứ tư, Thông tư mới bổ sung quy định về việc công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán nước ngoài được mở 2 tài khoản giao dịch. Trong đó, một tài khoản phục vụ hoạt động tự doanh và một tài khoản giao thực hiện hoạt động quản lý giao dịch của khách hàng.
Ngoài các nội dung chính kể trên, Thông tư 08/2026 có tổng cộng 16 điều, trong đó 15 điều quy định các nội dung sửa đổi, bổ sung và một điều khoản thi hành. SSC kỳ vọng những quy định mới sẽ giúp tăng cường hiệu quả hoạt động quản lý nhà nước về chứng khoán, đảm bảo hoạt động giao dịch, thanh toán an toàn, ổn định, thông suốt, hạn chế rủi ro.
