Ông Đặng Thành Tâm - Chủ tịch KBC
Ngân hàng không thể gánh mọi dòng vốn
Tại Hội thảo “Tái cấu trúc các kênh dẫn vốn” sáng 15/7, ông Đặng Thành Tâm, Chủ tịch KBC cho rằng, việc khơi thông các dòng vốn cho nền kinh tế không chỉ nằm ở việc mở rộng nguồn cung vốn, mà quan trọng hơn là tái cấu trúc lại cách thức dẫn vốn, nâng chất lượng doanh nghiệp và củng cố niềm tin của nhà đầu tư.
Theo ông Tâm, trong bức tranh về thị trường vốn Việt Nam hiện nay, một lưu ý quan trọng là cần phân định rõ vai trò giữa các kênh dẫn vốn.
Ngân hàng nên tập trung vào vốn ngắn hạn, bổ sung vốn lưu động và ưu tiên cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Còn các doanh nghiệp lớn nên tập trung phát hành trái phiếu, cổ phiếu và làm việc với các quỹ đầu tư lớn.
Tuy nhiên, để mô hình này thực sự vận hành hiệu quả, theo Chủ tịch KBC, điều kiện tiên quyết là tiếp tục hoàn thiện thể chế.
Ngoài ra chất lượng hàng hóa trên thị trường vốn là yếu tố quyết định khả năng thu hút dòng tiền dài hạn. Theo đó, Việt Nam cần có thêm nhiều doanh nghiệp chất lượng, minh bạch hơn, đồng thời đẩy mạnh cổ phần hóa để bổ sung nguồn cung hàng hóa tốt cho thị trường chứng khoán.
“Các công ty niêm yết phải nâng cao chất lượng quản trị, hoạt động hiệu quả hơn. Khi thị trường có nhiều doanh nghiệp tốt, minh bạch, nhà đầu tư sẽ có thêm niềm tin để tham gia”, ông Tâm nhấn mạnh.
Bên cạnh đó, ông Tâm đánh giá cam kết Net Zero vào năm 2050 cũng mở ra cơ hội tiếp cận các nguồn vốn xanh toàn cầu.
“Các doanh nghiệp xanh có thể phải đầu tư chi phí ban đầu cao hơn, nhưng đổi lại sẽ nhận được sự hỗ trợ về chính sách, ưu đãi thuế và sự ủng hộ từ người tiêu dùng tại các quốc gia phát triển”, ông nhận định.
Đồng quan điểm, ông Nguyễn Anh Khoa, Giám đốc phân tích Công ty Chứng khoán Agribank (Agriseco), cho biết tỷ lệ tín dụng/GDP của Việt Nam hiện ở mức cao, khoảng 140-150%. Tuy nhiên, cần nhìn nhận con số này trong bối cảnh đặc thù của nền kinh tế, khi quy mô xuất nhập khẩu lớn khiến nhu cầu tín dụng phục vụ hoạt động thương mại cũng tăng cao.
“Chưa có nghiên cứu nào khẳng định tỷ lệ tín dụng trên GDP cao là tốt hay xấu. Điều quan trọng là các chỉ số an toàn vốn được đảm bảo, nợ xấu được kiểm soát và hệ thống ngân hàng vận hành ổn định”, ông Khoa nói.
Trong khi đó, các kênh huy động vốn khác vẫn còn dư địa rất lớn để phát triển. Theo ông, quy mô thị trường trái phiếu doanh nghiệp hiện chỉ khoảng 10% GDP, trong khi vốn hóa thị trường cổ phiếu quanh mức 80% GDP.
“Trong 6 tháng đầu năm, huy động vốn trên thị trường cổ phiếu và trái phiếu chỉ khoảng 170.000-180.000 tỷ đồng, tương đương khoảng 1-2% GDP. Đây chưa phải là quy mô lớn nếu so với nhu cầu vốn của nền kinh tế”, ông Khoa phân tích.
Theo chuyên gia Agriseco, trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng cao và tổng vốn đầu tư toàn xã hội dự kiến nâng từ khoảng 32% GDP lên gần 40% GDP, việc đa dạng hóa nguồn vốn là yêu cầu tất yếu.
“Trong 5 năm tới, ngân hàng vẫn là kênh chủ lực, nhưng các kênh vốn khác như cổ phiếu, trái phiếu phải tăng tốc nhanh hơn để gánh vác một phần trách nhiệm cho hệ thống ngân hàng”, ông Khoa nhấn mạnh.
Theo Chủ tịch KBC, niềm tin là yếu tố có ý nghĩa quyết định đối với quá trình tái cấu trúc các kênh dẫn vốn cũng như thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Dù Việt Nam sở hữu nhiều lợi thế để thu hút dòng vốn đầu tư, một số chính sách vẫn cần được tiếp tục hoàn thiện nhằm đáp ứng tốt hơn yêu cầu thực tiễn.
Dẫn chứng từ lĩnh vực du lịch, ông cho biết Việt Nam được đánh giá là điểm đến giàu tiềm năng trên bản đồ du lịch thế giới. Tuy nhiên, nhiều dự án khách sạn, khu nghỉ dưỡng phục vụ phát triển du lịch nhiều khi vẫn bị xếp chung với bất động sản, dẫn đến khó khăn trong tiếp cận nguồn vốn, trong khi đây là lĩnh vực tạo giá trị cho nền kinh tế.
“Chúng ta vừa mới tháo gỡ được một phần cho khu công nghiệp và nhà ở xã hội, đó là tín hiệu rất tích cực. Nhưng cần tiếp tục nhìn nhận các lĩnh vực tạo ra giá trị cho nền kinh tế một cách phù hợp hơn”, ông Tâm nói.
FDI chuyển từ lượng sang chất
Đánh giá về triển vọng thu hút vốn đầu tư nước ngoài, ông Tâm cho rằng Việt Nam đang bước vào giai đoạn thuận lợi khi chiến lược thu hút FDI có sự chuyển dịch rõ rệt, từ ưu tiên quy mô sang chú trọng chất lượng và hiệu quả của dòng vốn.
Theo Chủ tịch KBC, định hướng chính sách hiện nay tập trung vào các dự án sử dụng công nghệ cao, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển theo hướng xanh và tạo giá trị gia tăng lớn hơn cho nền kinh tế, thay vì chỉ thu hút vốn đơn thuần.
Bởi khi doanh nghiệp FDI nâng tỷ lệ nội địa hóa vượt mức 40%, nền kinh tế Việt Nam sẽ hưởng lợi nhiều hơn thông qua việc phát triển hệ sinh thái doanh nghiệp trong nước.
“Chúng ta cần tránh việc chỉ thu hút các dự án lắp ráp đơn thuần. Quan trọng hơn là phải nâng tỷ lệ nội địa hóa, phát triển công nghiệp hỗ trợ và hình thành chuỗi cung ứng trong nước”, ông Tâm nói và cho rằng, việc kiểm soát nguồn gốc hàng hóa, hạn chế nguy cơ chuyển tải bất hợp pháp (transshipment) cũng là điều kiện quan trọng để duy trì niềm tin của các đối tác thương mại quốc tế.
Bên cạnh đó, Chủ tịch KBC cũng lưu ý đến tác động của cán cân thương mại đối với tâm lý của nhà đầu tư nước ngoài. Theo ông, Việt Nam đang duy trì kim ngạch xuất khẩu lớn sang Mỹ, trong khi nhập khẩu từ Trung Quốc cũng ở mức cao. Bối cảnh này khiến giới đầu tư quốc tế theo dõi sát khả năng điều chỉnh chính sách thương mại từ các nền kinh tế lớn.
Ông cho biết, thời gian qua đã xuất hiện tình trạng một số dòng vốn dịch chuyển do lo ngại Việt Nam có thể chịu ảnh hưởng nếu Hoa Kỳ thay đổi chính sách thuế đối với các quốc gia xuất khẩu lớn. Vì vậy, theo ông, việc thúc đẩy các thỏa thuận thương mại với những thị trường trọng điểm sẽ góp phần tạo sự ổn định, đồng thời củng cố niềm tin của nhà đầu tư quốc tế.
