Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) năm 2024, có hiệu lực từ ngày 1/7 tới, mở rộng diện tham gia BHXH bắt buộc đối với nhiều nhóm đối tượng, trong đó có chủ hộ kinh doanh cá thể.
Theo quy định tại Luật BHXH năm 2014 hiện hành, chủ hộ kinh doanh cá thể không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc. Nếu có nhu cầu, chủ hộ chỉ có thể tham gia BHXH tự nguyện.
Tuy nhiên, từ ngày 1/7/2025, theo khoản 1 Điều 2 Luật BHXH 2024, chủ hộ của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh theo quy định của Chính phủ sẽ thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc.
Về mức đóng BHXH bắt buộc đối với chủ hộ kinh doanh cá thể: Theo điểm a, b khoản 4 Điều 33 Luật BHXH 2024 quy định tỷ lệ đóng BHXH bắt buộc là 3% vào quỹ ốm đau và thai sản, 22% vào quỹ hưu trí và tử tuất.
Về căn cứ đóng, theo điểm d khoản 1 Điều 31 Luật BHXH 2024, chủ hộ kinh doanh được lựa chọn tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc, nhưng thấp nhất bằng mức tham chiếu và cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu tại thời điểm đóng.
Vì vậy, mức đóng của chủ hộ kinh doanh tham gia BHXH hàng tháng là 25% tiền lương. Chủ hộ có thể lựa chọn phương thức đóng hàng tháng, 3 tháng hoặc 6 tháng một lần tùy theo nhu cầu.
Về mức tham chiếu, khoản 13 Điều 141 Luật BHXH 2024 quy định: Khi chưa bãi bỏ mức lương cơ sở thì mức tham chiếu quy định tại luật này bằng mức lương cơ sở. Tại thời điểm mức lương cơ sở bị bãi bỏ thì mức tham chiếu không thấp hơn mức lương cơ sở đó.
Hiện mức lương cơ sở là 2.340.000 đồng/tháng. Vì thế, mức đóng BHXH thấp nhất của chủ hộ kinh doanh là 25% x 2.340.000 = 585.000 đồng/tháng.
Một số chủ hộ kinh doanh buôn bán nhỏ thắc mắc có phải bắt buộc tham gia BHXH theo Luật BHXH 2024 hay không khi đã về hưu và đang hưởng lương hưu.
Về vấn đề này, Luật BHXH 2024 quy định về các đối tượng không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc. Điểm a khoản 7 Điều 2 Luật BHXH 2024 nêu rõ: "Người đang hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội, trợ cấp hàng tháng" không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc.
Do đó, dù Luật BHXH 2024 mở rộng phạm vi tham gia, nhưng những người đã nghỉ hưu và đang hưởng lương hưu sẽ không phải tham gia BHXH bắt buộc, ngay cả khi là chủ hộ kinh doanh.
Chính sách này đảm bảo những người đã nhận được các chế độ an sinh dài hạn sẽ không phải tiếp tục đóng góp vào quỹ BHXH bắt buộc, tránh sự trùng lặp trong hệ thống và bảo vệ quyền lợi của người thụ hưởng.
