Chợ mạng hút khách của chợ truyền thống?

Chợ truyền thống ế ẩm, chợ mạng doanh số tăng

Từng là những đầu mối mua bán nhộn nhịp, nhiều khu chợ truyền thống tại TP.HCM giờ đây đang đối diện cảnh người bán nhiều hơn người mua. Tại các chợ chuyên kinh doanh thời trang như An Đông, Tân Bình, không còn cảnh khách mua sỉ tấp nập đóng hàng chuyển đi các tỉnh như trước. Nhiều quầy hàng dù treo biển giảm giá, thanh lý vẫn thưa thớt khách, không ít tiểu thương chọn đóng cửa sớm, sang nhượng sạp hoặc tạm ngưng kinh doanh vì doanh thu không đủ trang trải chi phí.

Tình trạng này không chỉ xảy ra ở những chợ chuyên kinh doanh quần áo, giày dép mà còn lan sang các chợ dân sinh lâu năm. Theo thông tin từ Ban Quản lý chợ Phạm Văn Hai công bố cuối tháng 9, sức mua tại chợ đã giảm khoảng 70% so với giai đoạn ổn định, đặc biệt ở nhóm hàng thời trang, không thiết yếu. Tại chợ Thủ Đức, trong tổng số 936 ki ốt, quầy sạp theo thiết kế, chỉ khoảng 600 còn hoạt động, số còn lại tạm ngưng hoặc bỏ hẳn. Ngay cả chợ Bến Thành, vốn có lợi thế thu hút du khách quốc tế, cũng chịu áp lực. Đại diện đơn vị quản lý chợ thông tin lượng khách đã giảm khoảng 25 - 30% so với vài năm trước. Không chỉ ít khách hơn, tỷ lệ khách thực sự mua hàng cũng giảm, dù nhìn vẫn có vẻ tấp nập. Ở Hà Nội, những khu chợ lâu đời cũng rơi vào cảnh tương tự, ki ốt đóng cửa, treo biển cho thuê nhưng khó tìm người kinh doanh mới.

ẢNH: NHẬT THỊNH

Trái ngược với không khí đìu hiu tại nhiều chợ truyền thống, hoạt động mua sắm trực tuyến tiếp tục ghi nhận tăng trưởng mạnh. Theo dữ liệu Metric trong 6 tháng đầu năm 2026, tổng doanh số trên 4 sàn Shopee, TikTok Shop, Lazada và Tiki đạt 291.600 tỉ đồng, tăng 44,11% so với cùng kỳ năm trước. Dự báo doanh số quý 3/2026 đạt khoảng 146.300 tỉ đồng. Nếu đạt mức dự báo này, tổng doanh số 3 quý năm 2026 sẽ lên tới gần 438.000 tỉ đồng, cho thấy quy mô đáng kể của kênh bán lẻ trực tuyến trong bối cảnh nhiều chợ truyền thống ngày càng vắng khách.

Câu hỏi đặt ra là có phải chợ mạng đang hút hết khách của chợ truyền thống? Trao đổi với Thanh Niên, ông Đỗ Duy Thanh - Giám đốc Công ty Tư vấn FnB Director, nhà sáng lập Horeca Business School - cho rằng thương mại điện tử là một trong những nguyên nhân khiến chợ truyền thống vắng khách nhưng không phải yếu tố duy nhất. Người tiêu dùng hiện có nhiều lựa chọn, từ chợ truyền thống, siêu thị, siêu thị mini, cửa hàng tiện lợi, chuỗi bán lẻ chuyên ngành đến các nền tảng trực tuyến. Báo cáo thị trường nội địa năm 2025 của Bộ Công thương cũng cho thấy bán lẻ truyền thống vẫn chiếm khoảng 70% doanh thu bán lẻ hàng hóa, trong khi thương mại điện tử chiếm khoảng 12% tổng doanh thu bán lẻ hàng hóa và dịch vụ, cả nước có khoảng 8.274 chợ truyền thống.

Điều này cho thấy chợ vẫn giữ vai trò quan trọng trong hệ thống phân phối, đặc biệt với thực phẩm tươi sống, chứ không phải người dân đã chuyển hết sang mua sắm online. Tương tự, ông Nguyễn Phúc Khoa, Phó chủ tịch Hiệp hội Các nhà bán lẻ VN (AVR), nhấn mạnh: Sự tăng trưởng của thương mại điện tử là có thật nhưng không thể đồng nhất với việc mọi ngành hàng đều chuyển mạnh lên mạng. Trong khi làm đẹp, thời trang, đồ gia dụng phát triển nhanh trên chợ mạng, thực phẩm tươi sống vẫn là nhóm hàng có lợi thế đáng kể ở kênh bán lẻ trực tiếp.

Vì sao chợ truyền thống giảm sức hút?

Dù khẳng định có nhiều nguyên nhân nhưng ông Đỗ Duy Thanh thừa nhận chợ truyền thống đang mất dần lợi thế cạnh tranh ở nhiều khía cạnh. Người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến vệ sinh, nguồn gốc hàng hóa, giá niêm yết rõ ràng, sự thuận tiện và trải nghiệm mua sắm. Trong khi đó, không ít chợ vẫn tồn tại những hạn chế về cơ sở vật chất, bãi đỗ xe, vệ sinh môi trường, tình trạng chèo kéo hoặc phải mặc cả khi mua hàng. Đặc biệt, siêu thị mini và cửa hàng tiện lợi đang tạo sức ép lớn đối với chợ truyền thống, nhất là nhóm khách hàng đi làm. Những điểm bán này có thời gian hoạt động linh hoạt, hàng hóa được bảo quản, sắp xếp khoa học, giá cả rõ ràng và thanh toán nhanh. Các chương trình giảm giá cuối ngày cũng giúp người mua tiết kiệm chi phí.

Đồng quan điểm, ông Khoa cho rằng sự suy giảm của chợ truyền thống là kết quả của nhiều yếu tố cộng hưởng. Đơn cử như thói quen mua sắm của giới trẻ và dân văn phòng ngày càng ưu tiên sự tiện lợi, sẵn sàng trả thêm một khoản phí để được giao hàng tận nhà thay vì mất thời gian di chuyển, tìm chỗ gửi xe hay chen lấn mua sắm. Bên cạnh đó, tâm lý lo ngại về an toàn thực phẩm cũng khiến một bộ phận người tiêu dùng chuyển sang các kênh bán lẻ có thông tin nguồn gốc, xuất xứ và chính sách kiểm soát chất lượng rõ ràng hơn. "Không chỉ cạnh tranh từ kênh online, nhiều chợ còn phải đối mặt với cơ sở vật chất xuống cấp, điều kiện vệ sinh chưa bảo đảm, trong khi chi phí thuê sạp, thuế và phí quản lý tiếp tục tạo gánh nặng cho tiểu thương. Đây là sự cộng hưởng của nhiều yếu tố làm thay đổi cấu trúc kênh phân phối", ông Khoa phân tích.

ẢNH: NHẬT THỊNH

Thực tế, xu hướng phổ biến hiện nay là người tiêu dùng kết hợp nhiều hình thức mua sắm. Họ có thể đặt hàng khô, thực phẩm đóng gói, gia vị hoặc sản phẩm mua định kỳ qua ứng dụng, nhưng vẫn đến chợ hoặc siêu thị khi muốn trực tiếp lựa chọn thực phẩm tươi sống. Vì vậy, sự suy giảm lượng khách tại chợ còn phản ánh việc thị phần bán lẻ ngày càng phân tán giữa nhiều kênh. Dù vậy, theo ông Khoa, chi phí vận chuyển là một phần không thể tách rời của thương mại điện tử. Khi giá xăng dầu biến động, các doanh nghiệp logistics có thể phải điều chỉnh phụ phí nhiên liệu hoặc cơ cấu cước giao hàng. Điều này khiến tổng chi phí mua sắm trực tuyến tăng lên, nhất là với đơn hàng nhỏ hoặc giao ở khoảng cách xa.

Không chỉ chi phí vận chuyển, nhà bán hàng online còn phải đối mặt với áp lực phí nền tảng, quảng cáo, thanh toán, hoa hồng tiếp thị liên kết, đóng gói và xử lý đơn hàng. "Khi nhiên liệu, bao bì, vận chuyển và phí nền tảng tăng, người bán phải lựa chọn giữa việc chấp nhận giảm lợi nhuận, tăng giá bán, cắt giảm khuyến mãi hoặc điều chỉnh chính sách giao hàng. Mỗi phương án đều có thể ảnh hưởng đến quyết định mua sắm. Với những đơn hàng nhỏ, giá trị thấp hoặc giao xa, mua trực tiếp có thể kinh tế hơn. Ngược lại, đơn hàng lớn, sản phẩm mua định kỳ hoặc hàng khó tìm tại địa phương vẫn có lợi thế khi đặt online", ông Đỗ Duy Thanh nói.

Nhìn trên cục diện ấy, cuộc cạnh tranh giữa chợ truyền thống và chợ mạng sẽ còn nhiều "kịch tính" phía trước.

//Chèn ads giữa bài (runinit = window.runinit || []).push(function () { //Nếu k chạy ads thì return if (typeof _chkPrLink != 'undefined' && _chkPrLink) return; var mutexAds = '<zone id="l2srqb41"></zone>'; var content = $('[data-role="content"]'); if (content.length > 0) { var childNodes = content[0].childNodes; for (i = 0; i < childNodes.length; i++) { var childNode = childNodes[i]; var isPhotoOrVideo = false; if (childNode.nodeName.toLowerCase() == 'div') { // kiem tra xem co la anh khong? var type = $(childNode).attr('class') + ''; if (type.indexOf('VCSortableInPreviewMode') >= 0) { isPhotoOrVideo = true; } } try { if ((i >= childNodes.length / 2 - 1) && (i < childNodes.length / 2) && !isPhotoOrVideo) { if (i <= childNodes.length - 3) { childNode.after(htmlToElement(mutexAds)); arfAsync.push("l2srqb41"); } break; } } catch (e) { } } } }); function htmlToElement(html) { var template = document.createElement('template'); template.innerHTML = html; return template.content.firstChild; } function tnDetailInsertMidArticleWidget(rootSelector, widgetId) { var root = document.querySelector(rootSelector); if (!root) return null; var contentRoot = root.querySelector('[data-role="content"]') || root; var blocks = Array.from(contentRoot.children).filter(function (el) { if (el.id === widgetId) return false; if (el.hasAttribute('data-check-position')) return false; if (el.hasAttribute('data-type')) return false; if (/^(SCRIPT|STYLE|TEMPLATE|LINK|NOSCRIPT)$/.test(el.tagName)) return false; if (el.tagName === 'P' && !el.textContent.trim()) return false; return el.getClientRects().length > 0; }); if (!blocks.length) return null; var rootRect = contentRoot.getBoundingClientRect(); var idx; if (rootRect.height > 0) { var midY = rootRect.top + rootRect.height / 2; for (idx = 0; idx < blocks.length; idx++) { if (blocks[idx].getBoundingClientRect().bottom >= midY) break; } if (idx >= blocks.length) idx = blocks.length - 1; } else { idx = Math.floor(blocks.length / 2); } var target = blocks[idx]; var isMedia = target.tagName === 'FIGURE' || target.classList.contains('VCSortableInPreviewMode'); var newDiv = document.createElement('div'); newDiv.id = widgetId; contentRoot.insertBefore(newDiv, isMedia ? target : target.nextSibling); return newDiv; } function tnOnReady(fn) { if (document.readyState !== 'loading') fn(); else document.addEventListener('DOMContentLoaded', fn, { once: true }); } (function () { if (!(window.pageSettings && pageSettings.allow3rd && (typeof window._isAdsHidden === 'undefined' || !window._isAdsHidden))) return; if (laNuocNgoai) return; tnOnReady(function () { var pernewDiv = tnDetailInsertMidArticleWidget('div.detail-cmain', 'tn_detail_foryou1_pc_per'); if (!pernewDiv) return; loadJsAsync('https://js.aiservice.vn/rec/tn_detail_foryou1_pc_per.js', function(){}, function() { window.boxTNRecs.err.push('rec/tn_detail_foryou1_pc_per.js'); }); }); })(); (function() { if (!(window.pageSettings && pageSettings.allow3rd && (typeof window._isAdsHidden === 'undefined' || !window._isAdsHidden))) return; if (typeof window.laNuocNgoai === 'undefined' || !window.laNuocNgoai) return; tnOnReady(function () { var newDiv = tnDetailInsertMidArticleWidget('div.detail-cmain', 'taboola-mid-article-widget'); if (!newDiv) return; window._taboola = window._taboola || []; window._taboola.push({ mode: 'thumbnails-4x1', container: 'taboola-mid-article-widget', placement: 'Mid Article Widget', target_type: 'mix' }); }); })();