Nhiều công trình được miễn giấy phép xây dựng
Phát biểu tại Hội nghị phổ biến Luật Xây dựng năm 2025 và các văn bản hướng dẫn thi hành diễn ra ngày 29/6, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Bùi Xuân Dũng cho biết, Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 thực hiện tinh thần đổi mới tư duy lập pháp theo Nghị quyết 66 của Bộ Chính trị, hướng tới tạo lập môi trường pháp lý minh bạch, thông thoáng, giảm chi phí tuân thủ và tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh.
Theo Thứ trưởng, để triển khai luật, Bộ Xây dựng đã trình Chính phủ ban hành 6 nghị định hướng dẫn, gồm các lĩnh vực quản lý chi phí đầu tư xây dựng, chất lượng công trình, vật liệu xây dựng, hợp đồng xây dựng, điều kiện năng lực hoạt động xây dựng và quản lý hoạt động xây dựng. Đồng thời, Bộ Xây dựng cũng ban hành 8 thông tư cùng một quyết định công bố mẫu hợp đồng xây dựng.
Toàn bộ hệ thống văn bản này sẽ đồng thời có hiệu lực từ ngày 1/7.
Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất là cải cách mạnh thủ tục cấp giấy phép xây dựng. Theo quy định mới, cơ quan quản lý nhà nước chỉ thực hiện kiểm soát một lần đối với mỗi dự án hoặc công trình từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư đến thời điểm khởi công.
Đặc biệt, các dự án, công trình đã được cơ quan chuyên môn về xây dựng thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi sẽ được miễn giấy phép xây dựng.
Đối với các trường hợp vẫn phải xin giấy phép, thủ tục sẽ được thực hiện theo hướng trực tuyến toàn trình, hồ sơ được đơn giản hóa, giảm tối đa điều kiện và thời gian giải quyết dự kiến không quá 7 ngày.
Theo Bộ Xây dựng, việc miễn giấy phép xây dựng theo nguyên tắc "mỗi công trình, từ giai đoạn chuẩn bị dự án đến khi khởi công chỉ thực hiện một thủ tục hành chính".
Ông Bùi Văn Dưỡng, Phó Cục trưởng Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng, cho biết các quy định về miễn giấy phép xây dựng được xây dựng trên cơ sở kế thừa quy định hiện hành, đồng thời mở rộng thêm một số trường hợp miễn giấy phép, trong đó làm rõ các quy định đối với nhà ở riêng lẻ dưới 7 tầng, nhà cấp IV tại khu vực nông thôn và thuộc khu vực không/chưa có một trong các loại quy hoạch đô thị - nông thôn, quy chế quản lý kiến trúc...
Bãi bỏ yêu cầu chứng chỉ năng lực doanh nghiệp
Một điểm thay đổi lớn khác là Luật Xây dựng mới bãi bỏ yêu cầu doanh nghiệp phải có chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng.
Đồng thời, nhiều lĩnh vực cũng được cắt giảm yêu cầu chứng chỉ hành nghề đối với cá nhân.
Theo Bộ Xây dựng, việc cắt giảm các điều kiện kinh doanh này sẽ giúp giảm đáng kể chi phí gia nhập thị trường, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp hoạt động.
Luật cũng sửa đổi mô hình quản lý dự án khi thay thế các "Ban quản lý dự án chuyên ngành" và "Ban quản lý dự án khu vực" bằng mô hình thống nhất là "Ban quản lý đầu tư xây dựng". Các hình thức còn lại được gộp thành "chủ đầu tư tổ chức quản lý dự án", phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Ngoài cải cách thủ tục hành chính, Luật Xây dựng 2025 cũng bổ sung nhiều quy định nhằm thúc đẩy chuyển đổi số trong ngành xây dựng.
Theo đó, Hệ thống thông tin và Cơ sở dữ liệu quốc gia về hoạt động xây dựng được xây dựng để "định danh" công trình, phục vụ quản lý trật tự xây dựng và cung cấp dịch vụ công trực tuyến.
Các quy định mới cũng khuyến khích phát triển công trình xanh, sử dụng vật liệu thân thiện môi trường, tiết kiệm năng lượng, tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ trong hoạt động đầu tư xây dựng.
Đối với quản lý chi phí đầu tư xây dựng, luật làm rõ các khái niệm, phương pháp xác định chi phí, hệ thống định mức và giá xây dựng, đồng thời tạo điều kiện linh hoạt hơn trong việc áp dụng các công cụ này, đặc biệt đối với các cơ chế đặc thù.
Trong lĩnh vực hợp đồng xây dựng, nhiều quy định cũng được điều chỉnh nhằm bảo đảm thống nhất với Luật Đấu thầu và Bộ luật Dân sự, bổ sung cơ chế xử lý trường hợp bất khả kháng, hoàn cảnh thay đổi cơ bản cũng như cơ chế bảo đảm thực hiện nghĩa vụ hợp đồng.
