Theo tờ Rest of World, cách đây vài tuần, một thiết bị gây cháy dạng "bom xăng" (Molotov cocktail) đã được ném thẳng vào nhà riêng của Sam Altman, CEO OpenAI, tại San Francisco.
Trước đó chỉ vài ngày, hơn một chục phát súng đã găm vào cửa nhà một ủy viên hội đồng tại Indianapolis, người từng ủng hộ việc xây dựng một trung tâm dữ liệu.
Dù không ai bị thương trong các sự cố này, nhưng chúng là những minh chứng rõ nét cho một bước ngoặt bạo lực trong cuộc tranh luận về AI tại Mỹ, một tông màu hoàn toàn khác biệt so với phần còn lại của thế giới.
Theo nghiên cứu mới nhất từ Trung tâm Trí tuệ Nhân tạo Tập trung vào Con người thuộc Đại học Stanford, khi việc ứng dụng AI gia tăng trên toàn cầu, nỗi lo âu cũng tăng theo, nhưng sự lạc quan về lợi ích mà nó mang lại cũng tỷ lệ thuận. Tuy nhiên, Mỹ lại là ngoại lệ.
Trước câu hỏi: "Các sản phẩm và dịch vụ sử dụng AI khiến tôi cảm thấy hào hứng", chỉ có 38% người Mỹ tham gia khảo sát đồng ý. Con số này hoàn toàn lép vế trước tỷ lệ 84% tại Trung Quốc.
Đông Nam Á hiện đang dẫn đầu thế giới về chỉ số lạc quan: 80% người Indonesia, 77% người Malaysia và 79% người Thái Lan bày tỏ sự ủng hộ nhiệt thành với AI.
Đáng chú ý hơn cả là bài toán niềm tin vào chính phủ trong việc điều hành AI. Trong khi hơn một nửa số người được hỏi trên toàn cầu tin tưởng chính phủ sẽ quản lý AI một cách trách nhiệm, thì tại Mỹ, con số này chỉ dừng lại ở mức 31%, mức thấp nhất trong cuộc nghiên cứu.
Ngược lại, Singapore đạt điểm cao nhất với 81%, theo sau là Indonesia (76%) và Malaysia (73%).
Trung Quốc và Đông Nam Á là những khu vực hào hứng nhất với AITỷ lệ người tham gia khảo sát đồng ý với nhận định: “Các sản phẩm và dịch vụ sử dụng AI khiến tôi cảm thấy hào hứng.”
Từ niềm tin đến "địa lợi" cho đổi mới sáng tạo
Sự nhiệt tình và niềm tin vào các thiết chế không chỉ là cảm xúc nhất thời; chúng chính là "nhiên liệu" đẩy nhanh tốc độ ứng dụng AI, khuyến khích các startup, thu hút nhà đầu tư và tạo ra hệ sinh thái nghiên cứu lý tưởng.
Singapore là minh chứng sống động nhất khi đạt tốc độ ứng dụng AI lên tới 61% trong nửa cuối năm ngoái, vượt xa con số 28% của Mỹ.
Đảo quốc sư tử này cũng dẫn đầu thế giới (cùng với Thụy Sĩ) về số lượng nhà nghiên cứu và lập trình viên AI tính theo đầu người, thành quả của nhiều năm đầu tư bền bỉ vào giáo dục và sự hỗ trợ mạnh mẽ từ chính phủ.
Ngược lại, tại Mỹ, làn sóng phản đối các trung tâm dữ liệu đang làm trì hoãn các kế hoạch mở rộng, buộc các tập đoàn công nghệ phải tìm kiếm địa điểm tại các quốc gia khác.
Tình trạng này còn ảnh hưởng đến dòng chảy nhân tài: Dù Mỹ vẫn là thỏi nam châm thu hút nhân tài, nhưng số lượng nhà nghiên cứu và phát triển AI chuyển đến Mỹ đã sụt giảm tới 89% kể từ năm 2017, riêng năm ngoái đã giảm 80%.
Dù có nhiều yếu tố tác động, nhưng sự thiếu vắng niềm tin và các chính sách chính phủ không rõ ràng đang trở thành lực cản lớn.
Simon Chesterman, Giám đốc cấp cao về quản trị AI tại AI Singapore, nhận định: "Sự lạc quan và niềm tin vào chính phủ có ý nghĩa rất lớn. Chúng giảm bớt các rào cản trong ứng dụng và khiến quốc gia trở nên hấp dẫn hơn đối với các startup và nhà đầu tư".
Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh rằng niềm tin đó phải được "đi đôi với việc đầu tư vào tài năng, hạ tầng tính toán và một cơ chế quản trị đáng tin cậy để tạo ra một hệ sinh thái AI phát triển bền vững".
Hai thế giới đối lập
Mối lo ngại về việc AI chiếm đoạt việc làm hay tác động xấu đến môi trường là có thật.
Tháng trước, tại San Francisco, hơn 100 người – bao gồm cả các nhà nghiên cứu AI, kỹ sư phần mềm, nghệ sĩ và giáo viên – đã biểu tình bên ngoài văn phòng của Anthropic, OpenAI và xAI. Họ kêu gọi dừng cuộc đua AI và chấm dứt nghiên cứu về trí tuệ nhân tạo tổng quát (AGI).
Hình ảnh những trí thức Mỹ đầy giận dữ và lo âu đó đối lập hoàn toàn với những video lan truyền từ Trung Quốc dịp Tết Nguyên Đán vừa qua: những đứa trẻ vô tư nhảy múa bên cạnh các robot hình người trong sự thích thú.
Nghi phạm 20 tuổi trong vụ tấn công nhà riêng của Sam Altman hiện đã bị cáo buộc tội giết người chưa thành. Sau sự cố, Altman đã chia sẻ một bức ảnh gia đình hiếm hoi cùng thông điệp hy vọng nó có thể "ngăn chặn người kế tiếp ném bom xăng vào nhà tôi, bất kể họ nghĩ gì về tôi".
Thế nhưng, có lẽ một bức ảnh gia đình là chưa đủ. Xây dựng niềm tin vào các tổ chức, cung cấp cơ hội đào tạo kỹ năng cho người dân và ban hành các đạo luật để phát triển AI có trách nhiệm mới là con đường chắc chắn nhất để dập tắt nỗi sợ hãi. Về điều này, có lẽ thế giới nên nhìn vào kinh nghiệm của Singapore.
*Nguồn: Rest of World
