Ngành công nghiệp công nghệ toàn cầu có thể là nạn nhân tiếp theo của cuộc xung đột kéo dài tại Trung Đông, khi áp lực mới lên chuỗi cung ứng bán dẫn đe dọa cản trở sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI). Xung đột đã làm nổi bật vai trò then chốt của Trung Đông trong việc cung cấp các khoáng sản thiết yếu - vật liệu sống còn để sản xuất vi mạch cho các Big Tech.
Neil Shearing, Giám đốc kinh tế tại Capital Economics, nhận định: "Xung đột càng kéo dài, các vật liệu thiết yếu mà khu vực này sản xuất phục vụ cho các chuỗi cung ứng khác - ví dụ helium trong chất bán dẫn - càng có nguy cơ trở thành vấn đề lớn".
Một nghị sĩ Hàn Quốc cảnh báo chiến tranh Iran có thể làm gián đoạn nguồn cung vật liệu vi mạch, đe dọa trực tiếp ngành bán dẫn hàng đầu của nước này. Thực tế, cổ phiếu Samsung và SK Hynix đã bốc hơi 20% trên chỉ số KOSPI do lo ngại xung đột leo thang và định giá công nghệ ở mức quá cao.
Hai gã khổng lồ này, cùng với Micron, là ba nhà cung cấp chip nhớ lớn nhất thế giới cho thiết bị điện tử và trung tâm dữ liệu AI. Khách hàng của họ bao gồm nhóm Magnificent 7 như Nvidia, Microsoft và Apple. Các loại chip này phụ thuộc lớn vào khoáng sản thiết yếu như helium và nhôm, với tỷ trọng lớn có nguồn gốc từ Trung Đông.
Trung Đông: Nút thắt khoáng sản thiết yếu
Qatar hiện chiếm hơn 1/3 nguồn cung helium toàn cầu - vật liệu không thể thay thế trong quản lý nhiệt khi sản xuất bán dẫn và quang khắc in vi mạch. Helium được sản xuất như một sản phẩm phụ của khí tự nhiên hóa lỏng (LNG). Tuy nhiên, việc đóng cửa Khu công nghiệp Ras Laffan của QatarEnergy sau cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Iran tháng này đã làm đình trệ hoàn toàn việc sản xuất helium.
Bên cạnh đó, Israel và Jordan cũng chiếm khoảng 2/3 sản lượng brom toàn cầu, một vật liệu sản xuất bán dẫn quan trọng khác.
Khu vực Trung Đông chiếm khoảng 8% công suất nhôm toàn cầu và phụ thuộc vào eo biển Hormuz để xuất nhập khẩu kim loại. Nhiều nhà sản xuất lớn trong khu vực đã tuyên bố "tình trạng bất khả kháng", đồng nghĩa với việc họ không thể thực hiện hợp đồng.
Giá nhôm đã chạm mức cao nhất 4 năm là 3.544 USD vào tháng 3 và ING dự báo mức giá có thể lên tới 4.000 USD/tấn nếu tình trạng "gián đoạn nghiêm trọng" xảy ra. Ewa Manthey, chiến lược gia hàng hóa tại ING, cho biết sự đứt gãy chuỗi cung ứng đã hiện rõ qua việc chậm trễ vận chuyển và chuyển hướng luồng hàng hóa.
Tác động tàn khốc đến ngành công nghệ
Rủi ro đứt gãy khoáng sản diễn ra đúng thời điểm các nhà sản xuất chip đối mặt với nhu cầu tăng vọt nhờ quá trình xây dựng hạ tầng AI. Nếu gián đoạn tại Trung Đông kéo dài, tác động sẽ rất khốc liệt đối với cả ngành công nghệ lẫn các nhà đầu tư.
Dan Ives, Giám đốc nghiên cứu công nghệ toàn cầu tại Wedbush Securities, nhận định: "'Kéo dài' là từ không nhà đầu tư công nghệ nào muốn nghe. Nếu tình hình Iran kéo dài đến tháng 5, chúng ta sẽ gặp vấn đề lớn về chuỗi cung ứng khoáng sản cho hạ tầng AI".
Lượng khoáng sản dự trữ có thể xoa dịu phần nào tác động tức thời. Các nhà sản xuất chip Hàn Quốc được cho là có lượng helium dự trữ đủ dùng trong sáu tháng. Trong khi SK Hynix và Samsung từ chối bình luận, hãng gia công chip Global Foundries cho biết đang liên hệ trực tiếp với các nhà cung cấp tại khu vực và đã có kế hoạch giảm thiểu rủi ro. TSMC cũng khẳng định đang "theo dõi chặt chẽ tình hình".
David Oxley, chuyên gia kinh tế tại Capital Economics, cảnh báo: "Gián đoạn kéo dài tại eo biển Hormuz hoặc thiệt hại lâu dài tại cơ sở LNG ở Qatar sẽ là vấn đề rất lớn".
David Roche, Chủ tịch Quantum Strategy, cho biết ngay cả khi sản xuất khôi phục ngay ngày mai, toàn bộ chuỗi cung ứng sẽ mất thêm 4-6 tháng để phục hồi. "Đây là cuộc khủng hoảng nguyên liệu thô quan trọng, không thể thay thế, tác động xuyên suốt lĩnh vực công nghệ, y tế và khoa học", ông Roche nhấn mạnh.
(Theo Morningstar)
