Cụ thể, thời gian gần đây, tình trạng lợi dụng mô hình kinh doanh đa cấp để thực hiện hành vi lừa đảo, chiếm đoạt tài sản tiếp tục diễn biến phức tạp tại nhiều địa phương trên cả nước, gây thiệt hại lớn về tài sản và ảnh hưởng đến tình hình an ninh, trật tự.
Các đối tượng thường thành lập hoặc núp bóng doanh nghiệp, dự án đầu tư, sàn thương mại điện tử, nền tảng tài chính hoặc ứng dụng trên không gian mạng để quảng bá những cơ hội đầu tư "siêu lợi nhuận". Đối tượng thường tổ chức các hội nghị, hội thảo trực tuyến hoặc trực tiếp tại những địa điểm sang trọng nhằm tạo dựng lòng tin, đồng thời đưa ra những cam kết hấp dẫn như lợi nhuận cao, hoàn vốn nhanh, thu nhập thụ động hoặc chỉ cần giới thiệu thêm người tham gia là có thể nhận được hoa hồng lớn.
Sau khi tạo được niềm tin, các đối tượng yêu cầu người tham gia nộp phí gia nhập hoặc mua sản phẩm với giá cao để được "kích hoạt tài khoản". Thực chất, nguồn tiền chi trả cho người tham gia chủ yếu được lấy từ khoản tiền của những người tham gia sau, thay vì từ hoạt động sản xuất, kinh doanh hợp pháp. Khi không còn người tham gia mới hoặc đã chiếm đoạt được số tiền lớn, các đối tượng sẽ chấm dứt hoạt động, khóa hệ thống hoặc cắt đứt liên lạc, khiến nhiều người bị thiệt hại.
Theo đó, các mô hình lừa đảo hiện nay thường xuất hiện dưới nhiều hình thức như: đầu tư tài chính, ngoại hối (Forex), tiền ảo (Crypto); bán hàng đa cấp trá hình đối với thực phẩm chức năng, mỹ phẩm, thiết bị chăm sóc sức khỏe; đầu tư bất động sản, du lịch; ứng dụng yêu cầu nạp tiền để nhận thưởng và phát triển hệ thống; các trò chơi, mô hình "nuôi cá", "trồng cây", "đào tiền" trực tuyến hoặc các nền tảng kiếm tiền trên không gian mạng.
Để tránh trở thành nạn nhân của các đối tượng lừa đảo, người dân cần đặc biệt cảnh giác khi gặp các dấu hiệu như: Cam kết lợi nhuận cao bất thường, không tương xứng với mức độ rủi ro; thu nhập chủ yếu dựa vào việc tuyển dụng thêm người tham gia; yêu cầu đóng phí hoặc mua sản phẩm với giá trị lớn để được tham gia hệ thống; doanh nghiệp không được cấp Giấy chứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp theo quy định; thông tin về doanh nghiệp không rõ ràng, địa chỉ không xác thực hoặc đặt máy chủ, trụ sở ở nước ngoài.
Theo quy định của pháp luật, các hành vi tổ chức, điều hành hoặc tham gia mạng lưới bán hàng đa cấp trái phép để chiếm đoạt tài sản có thể bị xử lý hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự tùy theo tính chất, mức độ vi phạm. Người tham gia nếu có hành vi lôi kéo, dụ dỗ người khác tham gia nhằm thu lợi bất chính cũng có thể phải chịu trách nhiệm trước pháp luật.
Để chủ động phòng ngừa loại tội phạm này, Công an tỉnh Ninh Bình khuyến cáo người dân: Không tham gia bất kỳ chương trình đầu tư, kinh doanh nào cam kết lợi nhuận cao bất thường mà không có cơ sở rõ ràng. Cần kiểm tra kỹ giấy phép kinh doanh đa cấp tại cổng thông tin của Bộ Công Thương trước khi tham gia bất kỳ tổ chức nào. Tuyệt đối không chuyển tiền, không cung cấp thông tin cá nhân hay tài khoản ngân hàng khi chưa xác minh rõ ràng đối tác.
Mỗi người dân cần nâng cao tinh thần cảnh giác, đồng thời tích cực tuyên truyền, nhắc nhở người thân, bạn bè nhận diện các phương thức, thủ đoạn lừa đảo mới. Khi phát hiện tổ chức, cá nhân có dấu hiệu kinh doanh đa cấp trái phép hoặc có hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản, cần kịp thời trình báo cơ quan Công an nơi gần nhất để được hướng dẫn, xử lý theo quy định của pháp luật.
