Cần trái phiếu Chính phủ đặc thù cho các "đại dự án" nhiều tỷ USD

Tại Hội nghị tổng kết 15 năm hoạt động và phát triển thị trường trái phiếu Chính phủ (TPCP) do Bộ Tài chính tổ chức ngày 5/12, bà Phạm Thị Thanh Tâm - Phó Vụ trưởng Vụ Tài chính Ngân hàng , Bộ Tài chính - cho biết, cùng với sự phát triển của nền kinh tế và thị trường vốn, trong những năm qua, thị trường TPCP đã có bước phát triển mạnh mẽ, trở thành kênh huy động vốn then chốt của Chính phủ. Trái phiếu Chính phủ trở thành hình thức đầu tư an toàn, hiệu quả cho nhà đầu tư.

Trong giai đoạn 2009-2024, tổng quy mô vốn huy động trên thị trường TPCP đạt trên 1,7 triệu tỷ đồng. Trên thị trường TPCP có 12 nhà tạo lập thị trường là các ngân hàng thương mại và các công ty chứng khoán. Công tác huy động vốn TPCP đã góp phần tái cơ cấu hình thức vay của Chính phủ, trong điều kiện thị trường thuận lợi.

Nhà đầu tư dài hạn tích cực đầu tư TPCP, tỷ lệ nắm giữ có xu hướng ngày càng tăng. Quý III năm nay, tỷ lệ nắm giữ trái phiếu của các tổ chức tài chính phi ngân hàng dài hạn là 60,5% (tăng khoảng 40% so với năm 2009). Hệ thống các nhà tạo lập thị trường đóng vai trò quan trọng thúc đẩy thanh khoản thị trường sơ cấp và thứ cấp TPCP. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được vẫn còn những tồn tại, hạn chế và đề xuất nhiều giải pháp để phát triển thị trường TPCP.

Theo ông Bùi Hoàng Hải - Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, nhà đầu tư trên thị trường thứ cấp chưa thực sự đa dạng, mới có các ngân hàng thương mại và bảo hiểm xã hội Việt Nam, nhà đầu tư nước ngoài, tổ chức trong nước tham gia chưa nhiều. Ông Hải cho rằng cần đa dạng hóa phòng ngừa rủi ro cho nhà đầu tư nước ngoài, như rủi ro về tỷ giá để khuyến khích sự tham gia của nhà đầu tư nước ngoài, nhằm đa dạng hóa các nhà đầu tư.

Ông Vũ Quang Đông - Phó Chủ tịch Hiệp hội thị trường trái phiếu Việt Nam - đề xuất, đối với thị trường sơ cấp TPCP, phát hành đều đặn các sản phẩm trái phiếu gắn với tái cơ cấu danh mục nợ TPCP theo hướng bền vững, đảm bảo có đầy đủ kỳ hạn trái phiếu ngắn hạn, dài hạn từ 3-30 năm.

Theo ông Đông, đối với thị trường thứ cấp TPCP, cần tiếp tục cải tiến mô hình tổ chức thị trường và hệ thống giao dịch; cải tiến chế độ thông tin, báo cáo giao dịch, tiến tới xây dựng một đường cong lãi suất chuẩn cho thị trường tài chính. Gần đây, Chính phủ có rất nhiều đại dự án, quy mô nhiều tỷ USD, ông Đông bày tỏ mong muốn có TPCP đặc thù dành riêng cho những dự án này để huy động thêm các nhà đầu tư.

Bà Phan Thị Thu Hiền - Vụ trưởng Vụ Tài chính Ngân hàng, Bộ Tài chính - chia sẻ, tại chiến lược tài chính và chiến lược phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030 đặt mục tiêu dư nợ thị trường trái phiếu đạt tối thiểu 58%. Mới đây, Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, sơ bộ tổng vốn 1,7 triệu tỷ đồng, tương đương 67 tỷ USD, hoàn thành năm 2035. Chính phủ, Quốc hội đặt ra nhiều mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội mạnh mẽ trong thời gian tới.

Đối với năm 2025, Quốc hội đã giao chỉ tiêu tăng trưởng 6,5-7%, Chính phủ đặt mục tiêu phấn đấu tăng trưởng GDP đạt khoảng 8% để tạo đà, tạo lực, tạo khí thế thực hiện kế hoạch cả giai đoạn 2021-2030. Với chủ trương phát huy nội lực để phát triển kinh tế đất nước trong kỷ nguyên mới, điều này đặt ra yêu cầu phải phát triển thị trường TPCP cả về quy mô, tính thanh khoản và chủ động hội nhập với thị trường quốc tế.