Trong số các vấn đề sức khỏe phụ nữ, ung thư buồng trứng được mệnh danh là "kẻ giết người thầm lặng". Nó tiến triển âm thầm, và khi các triệu chứng trở nên rõ ràng thì thường đã ở giai đoạn muộn.
Là một trong ba loại ung thư phụ khoa ác tính, mặc dù tỷ lệ mắc ung thư buồng trứng thấp hơn ung thư cổ tử cung và ung thư nội mạc tử cung, nhưng tỷ lệ tử vong lại cao nhất trong số các bệnh ung thư phụ khoa, đe dọa nghiêm trọng đến tính mạng và sức khỏe của phụ nữ.
Tại sao ung thư buồng trứng lại được gọi là "kẻ giết người thầm lặng"?
Ung thư buồng trứng, hay còn được gọi là "sát thủ số một của phụ khoa", không phải vì tỷ lệ mắc bệnh cao mà vì nó quá "im lặng". Nó ẩn náu sâu trong vùng chậu, giai đoạn đầu hầu như không có triệu chứng, khi phát hiện ra thì thường đã ở giai đoạn muộn. Giống như một "sát thủ" lặng lẽ, nó gây ra tổn thương nặng nề khi bạn không hề phòng bị.
Số liệu thống kê cho thấy 70% bệnh nhân ung thư buồng trứng được chẩn đoán ở giai đoạn muộn, 70% bệnh nhân tái phát sau ba năm và gần 70% bệnh nhân không thể sống quá 5 năm. Đằng sau những con số đáng báo động này là nỗi đau và sự tiếc nuối của vô số gia đình.
Các triệu chứng ban đầu của ung thư buồng trứng rất dễ nhầm lẫn với bệnh phụ khoa
Nhiều phụ nữ nhầm lẫn các triệu chứng của ung thư buồng trứng với các vấn đề phụ khoa thông thường hoặc khó tiêu, dẫn đến việc trì hoãn điều trị.
Những "triệu chứng thường gặp" dưới đây có thể là dấu hiệu sớm của ung thư buồng trứng:
- Chướng bụng dai dẳng, ngay cả khi không ăn cũng cảm thấy bụng phình to, quần áo trở nên chật hơn;
- Đau âm ỉ hoặc cảm giác bị chèn ép liên tục ở vùng bụng dưới, không thuyên giảm sau khi nghỉ ngơi;
- Đi tiểu thường xuyên hoặc khó khăn, thường kèm theo cảm giác mót tiểu;
- Chán ăn, dễ no và khó tiêu;
- Sụt cân không rõ nguyên nhân trong thời gian ngắn.
Nhóm người có nguy cơ ung thư buồng trứng cao
Ung thư buồng trứng không phải là một cuộc tấn công ngẫu nhiên, nó có một "nhóm nguy cơ cao" rõ ràng:
- Yếu tố tuổi tác, gồm: Phụ nữ trên 50 tuổi là nhóm có nguy cơ cao, nguy cơ tăng theo tuổi...
- Đột biến gen: Những người mang đột biến gen BRCA1/2 có nguy cơ mắc bệnh suốt đời lên tới 40%, cao hơn 15-40 lần so với người bình thường;
- Tiền sử sinh sản: Phụ nữ chưa sinh con hoặc sinh con muộn, do buồng trứng rụng trứng trong thời gian dài, nguy cơ mắc bệnh tương đối cao;
- Tiền sử gia đình: Phụ nữ có người thân bậc một mắc ung thư buồng trứng hoặc ung thư vú. Sử dụng hormone: Phụ nữ điều trị thay thế hormone trong thời gian dài.
- Sử dụng nội tiết tố: Phụ nữ đã điều trị bằng liệu pháp thay thế nội tiết tố trong một thời gian dài
Phòng ngừa ung thư buồng trứng
Mặc dù ung thư buồng trứng nguy hiểm nhưng không phải là không thể phòng ngừa. Nghiên cứu khoa học đã chỉ ra rằng các phương pháp sau đây có thể làm giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh:
1. Sinh con và cho con bú
Hoàn thành kế hoạch sinh nở và cho con bú có thể làm giảm nguy cơ ung thư buồng trứng. Điều này là do trong thời kỳ mang thai và cho con bú, buồng trứng sẽ tạm ngừng rụng trứng, giảm kích thích buồng trứng.
2. Khám định kỳ
Đối với những người có nguy cơ cao, việc kiểm tra phụ khoa và siêu âm định kỳ bắt đầu từ 40 tuổi là vô cùng quan trọng. Siêu âm qua âm đạo có thể hiển thị trực quan kích thước, hình dạng và những thay đổi âm vang bên trong của buồng trứng, kết hợp với việc phát hiện kết hợp nhiều dấu ấn khối u có thể cải thiện đáng kể độ chính xác của chẩn đoán sớm.
3. Lối sống lành mạnh
Lối sống lành mạnh có thể giảm nguy cơ ung thư buồng trứng từ 20-30% thông qua kiểm soát các yếu tố liên quan đến hormone và viêm.
| Yếu tố | Biện pháp phòng ngừa | Lợi ích |
|---|---|---|
| Chế độ ăn uống | Ưu tiên thực phẩm giàu chất xơ (rau xanh, trái cây như lựu, cam), thực phẩm chống viêm (cá béo, hạt óc chó, trà xanh). Hạn chế thịt đỏ, thực phẩm chế biến sẵn, chất béo bão hòa. | Giảm viêm, hỗ trợ cân bằng hormone, bảo vệ tế bào khỏi đột biến. |
| Tập thể dục | Tập 150–300 phút/tuần các bài tập như đi bộ, yoga, bơi lội để duy trì cân nặng lý tưởng (BMI 18.5–24.9). | Giảm estrogen dư thừa, cải thiện hệ miễn dịch, giảm nguy cơ ung thư liên quan đến béo phì. |
| Hút thuốc & rượu bia | Ngừng hút thuốc lá (giảm nguy cơ ung thư buồng trứng dạng tế bào niêm mạc); hạn chế rượu bia dưới 1 ly/ngày. | Giảm tiếp xúc với chất gây ung thư, bảo vệ DNA tế bào. |
| Tâm lý – giấc ngủ | Quản lý căng thẳng bằng thiền, yoga, hít thở sâu; ngủ đủ 7–8 giờ/đêm; duy trì tinh thần lạc quan. | Giảm cortisol (hormone stress), tăng cường miễn dịch, cải thiện cân bằng nội tiết và chất lượng cuộc sống. |
4. Duy trì cân nặng hợp lý
Béo phì có liên quan đến việc tăng nguy cơ mắc một số bệnh ung thư. Cần duy trì chỉ số khối cơ thể (BMI) trong khoảng 18,5-24,9.
"Giai đoạn sàng lọc vàng" cho nhóm nguy cơ cao
Đối với các nhóm có nguy cơ cao, điều quan trọng là phải bắt đầu khám phụ khoa định kỳ và đánh giá siêu âm ở tuổi 40. Siêu âm âm đạo có thể hiển thị trực quan kích thước buồng trứng, hình thái và thay đổi tiếng vang bên trong, kết hợp với sự kết hợp của nhiều dấu ấn khối u, có thể cải thiện đáng kể độ chính xác của chẩn đoán sớm.
Đặc biệt, phụ nữ có tiền sử gia đình có nguy cơ cao mắc ung thư buồng trứng hoặc ung thư vú nên được tư vấn di truyền, xét nghiệm di truyền để phát hiện sớm nguy cơ cao và can thiệp.
"Sự im lặng" của ung thư buồng trứng không phải là bản chất của nó, mà là sự thờ ơ của chúng ta đối với nó. Nó sẽ không biến mất vì bạn "không chú ý", mà chỉ có thể bị đánh bại nếu bạn phát hiện sớm.
Hãy nhớ rằng, ung thư buồng trứng không phải là "bệnh nan y", mà là căn bệnh có thể phòng ngừa, có thể phát hiện sớm và có thể điều trị được. Bạn không cần phải đợi đến khi "triệu chứng nghiêm trọng" mới hành động, bây giờ chính là thời điểm tốt nhất!
