Sau phán quyết mang tính bước ngoặt tại Mỹ, khi hai nền tảng lớn là Meta và YouTube bị kết luận "gây nghiện" giới trẻ, vấn đề cốt lõi được chỉ ra không nằm ở nội dung, mà ở cách vận hành thuật toán - yếu tố đứng sau việc lựa chọn, sắp xếp và gợi ý nội dung cho người dùng.
Trên thực tế, các mạng xã hội sử dụng thuật toán cá nhân hóa nội dung để tối đa hóa thời gian sử dụng, khai thác não bộ trẻ em chưa phát triển đầy đủ, dẫn đến nguy cơ nghiện cao. Những cơ chế này kích thích hưng phấn, tạo vòng lặp muốn trẻ tiếp tục "lướt mạng xã hội".
Thuật toán đề xuất của các mạng xã hội như Facebook, Tiktok hoạt động dựa trên trí tuệ nhân tạo (AI) và học máy, phân tích hành vi người dùng để đưa ra các nội dung phù hợp nhất. Mỗi lượt thích, bình luận, thời gian xem hoặc thậm chí khoảng dừng trên một bài viết đều được ghi nhận để tạo ra một hồ sơ cá nhân hóa.
Facebook sử dụng thuật toán News Feed để ưu tiên hiển thị nội dung từ bạn bè, nhóm hoặc trang mà người dùng tương tác nhiều nhất. Các nền tảng video ngắn của Facebook thậm chí có thể gợi ý các nội dung độc hại, tình dục kèm nhiều quảng cáo với ưu tiên thuật toán là tương tác cao.
TikTok, với tính năng "For You" , nổi bật nhờ khả năng dự đoán chính xác sở thích người dùng chỉ sau vài lần vuốt.
Thuật toán mạng xã hội tạo vòng lặp gây nghiện, ưu tiên tương tác hơn sức khỏe tinh thần.
Bà Cjulie Scelfo - Tổ chức "Các bà mẹ chống nghiện truyền thông" cho hay: "Các thuật toán được thiết kế để khuếch đại bất cứ thứ gì gây nghiện nhất và bất cứ thứ gì sẽ khiến trẻ em tiếp tục lướt xem bất kể nó kinh khủng đến mức nào".
Ông Mark Stephens - Hãng Luật Howard Kennedy cho hay: "Vấn đề không phải là nội dung, mà là thiết kế. Các nền tảng không bị buộc tội về những gì mọi người đăng tải, mà là về cách các thuật toán tương tác được thiết kế để tối đa hóa việc sử dụng, bất chấp việc họ biết rõ về tác hại và không đưa ra cảnh báo đầy đủ".
Điểm chung trong thuật toán của các nền tảng là tạo ra các kích thích vòng lặp, tăng hormone hạnh phúc, giúp người xem cảm thấy vui vẻ, sau đó là giữ chân người xem sử dụng theo dõi liên tục video. Đáng lo ngại là những thuật toán này ưu tiên doanh thu quảng cáo hơn an toàn về sức khỏe tinh thần cho trẻ, dẫn đến trầm cảm, lo âu.
