Phát hiện mắc ung thư vú giai đoạn 2, thay vì tuân thủ phác đồ điều trị của bệnh viện, cô P.Q.N (50 tuổi, Hà Nội) quyết định tự điều trị bằng phương pháp "thanh lọc thải độc" (detox) được chia sẻ rộng rãi trên các hội nhóm mạng xã hội. Cô hoàn toàn cắt bỏ tinh bột, đạm động vật và thực hiện chế độ nhịn ăn gián đoạn nghiêm ngặt, chỉ uống nước lọc kết hợp nước ép rau củ trong suốt 21 ngày với niềm tin sẽ cắt đứt nguồn sống của khối u.
Kết quả, khối u không hề biến mất mà cô N. bị sụt nhanh 8kg, rơi vào trạng thái suy nhược cơ thể trầm trọng, suy giảm hồng cầu và kiệt quệ hệ miễn dịch. Khi được người nhà đưa vào bệnh viện cấp cứu, các bác sĩ cảnh báo thể trạng của cô quá yếu, không đủ điều kiện sức khỏe tối thiểu để tiếp nhận các đợt hóa trị tiếp theo. Ca bệnh buộc phải trì hoãn phác đồ điều trị chuẩn y khoa để tập trung hồi sức cấp cứu nâng thể trạng.
Câu chuyện của cô N. không phải là cá biệt. Nó phản ánh một thực trạng đáng báo động về sự ngộ nhận khoa học đang len lỏi vào nhận thức của nhiều người bệnh.
Nhịn ăn không thể tiêu diệt tế bào ung thư
Nhiều người tin rằng tế bào ung thư "sống nhờ đường", do đó chỉ cần cắt hoàn toàn tinh bột hoặc nhịn ăn là có thể chặn đứng nguồn năng lượng, khiến khối u tự tiêu biến. Về mặt sinh học, tế bào ung thư quả thực tiêu thụ glucose mạnh mẽ hơn tế bào lành để phục vụ cho sự tăng trưởng vô độ (hiệu ứng Warburg). Tốc độ tiêu thụ đường của tế bào ác tính có thể cao gấp từ 20 đến 30 lần, thậm chí lên tới 100 lần so với tế bào khỏe mạnh.
Tuy nhiên, cơ thể con người không vận hành đơn giản như một phép toán tắt - bật nguồn điện. Khi chúng ta nhịn ăn, cơ thể vẫn tự kích hoạt các cơ chế dự phòng tinh vi để duy trì sự sống, gan phân giải glycogen, chuyển hóa mỡ và protein từ cơ bắp để tạo ra glucose duy trì hoạt động cho não và tim.
Các chuyên gia dinh dưỡng lâm sàng tại Trung tâm Ung thư MD Anderson (Hoa Kỳ) lý giải: Tế bào ung thư cực kỳ tinh quái. Khi cơ thể bị hạn chế nguồn glucose đầu vào, các tế bào ác tính này sẽ nhanh chóng chuyển đổi sang sử dụng các nguồn nhiên liệu thay thế như axit béo, thể ketone hoặc trực tiếp bòn rút các sản phẩm phân giải protein từ cơ bắp của người bệnh để tiếp tục sinh tồn và phát triển. Do đó, việc chủ động nhịn ăn không hề cô lập được khối u mà chỉ làm đẩy nhanh quá trình tự hủy hoại thể chất của chính người bệnh.
Bên cạnh đó, các nhà khoa học nhấn mạnh ranh giới rất lớn giữa thử nghiệm phòng thí nghiệm và thực tế lâm sàng. Thử nghiệm Pha I/II mang tên "Fasting-Mimicking Diet Is Safe and Reshapes" công bố trên tạp chí của Hiệp hội Nghiên cứu Ung thư Hoa Kỳ (AACR) trên 101 bệnh nhân cho thấy việc nhịn ăn chỉ an toàn khi được giám sát y khoa cực kỳ nghiêm ngặt và chưa có đủ bằng chứng lâm sàng quy mô lớn (Pha III) chứng minh phương pháp này có thể thay thế điều trị chuẩn hoặc trực tiếp tiêu diệt khối u ở người.
Nguy cơ tử vong vì suy kiệt trước cả khối u
Trái ngược với kỳ vọng "bỏ đói khối u", hậu quả nhãn tiền của việc tự ý nhịn ăn kéo dài thường là việc bỏ đói chính các cơ quan khỏe mạnh và tàn phá hệ miễn dịch của cơ thể bệnh nhân. Bản thân người bệnh ung thư vốn đã đối mặt với hội chứng suy mòn (cachexia) do khối u liên tục giải phóng các chất gây chán ăn và kích hoạt các phản ứng viêm làm tiêu hao năng lượng cơ thể.
Theo các phân tích thực chứng về Hội chứng suy mòn do ung thư được lưu trữ tại Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ (NIH), các số liệu chỉ ra một sự thật đáng lo ngại: Có ít nhất từ 20% đến hơn 30% bệnh nhân ung thư tử vong trực tiếp do tình trạng suy dinh dưỡng và suy kiệt thể chất trước khi khối u kịp tàn phá cơ thể.
Khi người bệnh kiêng khem quá mức hoặc nhịn ăn kéo dài, cơ thể sẽ rơi vào trạng thái mất cơ bắp nhanh chóng, suy giảm khả năng miễn dịch và kiệt quệ thể trạng. Rủi ro lớn nhất là khi thể lực quá yếu, bệnh nhân sẽ không còn đủ điều kiện sức khỏe để đáp ứng hoặc chịu đựng được các đợt hóa trị tiếp theo, buộc phải trì hoãn hoặc bỏ dở liệu trình điều trị chuẩn y khoa như trường hợp của cô P.Q.N nêu trên.
Tiến sĩ, Bác sĩ Meroë Morse thuộc Trung tâm Y học Tích hợp tại Trung tâm Ung thư MD Anderson đưa ra lời khuyên sâu sắc: Bệnh nhân đang tiếp nhận điều trị ung bướu tuyệt đối không được tự ý thực hiện các chế độ ăn cực đoan hay nhịn ăn gián đoạn khi chưa có hướng dẫn. Dinh dưỡng cho người bệnh cần phải được cá thể hóa dưới sự theo dõi chặt chẽ của bác sĩ chuyên khoa để đảm bảo duy trì cân nặng hợp lý, bảo toàn khối lượng cơ và ngăn ngừa tối đa tình trạng suy dinh dưỡng trước khi bước vào các liệu trình điều trị khắc nghiệt.
Rõ ràng, việc tự ý "bỏ đói" cơ thể luôn xảy ra nhanh hơn và nguy hiểm hơn việc "bỏ đói" khối u. Bảo vệ thể trạng, giữ vững hệ miễn dịch mới chính là chiếc áo giáp vững chắc nhất để người bệnh đồng hành cùng y học hiện đại trong cuộc chiến sinh tử này./
