Lãi suất huy động tăng vẫn trong tầm kiểm soát
Trong báo cáo cập nhật ngành ngân hàng mới đây, Chứng khoán Vietcap nhận định rằng động thái nâng lãi suất đồng loạt của nhóm ngân hàng quốc doanh (Big4) trong thời gian mới đây là không bất ngờ khi xét tới việc các ngân hàng tư nhân đã tăng lãi suất trước đó và NHNN đã nâng lãi suất OMO thêm 0,5 điểm %.
Quan trọng hơn, với lần điều chỉnh này, lãi suất tiền gửi 12 tháng niêm yết của Vietcombank, BIDV và VietinBank tăng từ 4,6–4,7% lên 5,2%, vẫn thấp hơn 0,3 - 0,4 điểm % so với đáy thời COVID 2020–2021 và thấp hơn khoảng 1,6 điểm % so với mức trước COVID.
"Điều này cho thấy mặt bằng lãi suất tuyệt đối như vậy vẫn mang tính hỗ trợ cho nền kinh tế", Vietcap nhận định.
Theo đó, đợt tăng lãi suất gần đây chủ yếu được dẫn dắt bởi các ngân hàng tư nhân, đặc biệt là các ngân hàng nhỏ, tập trung vào khách hàng bán lẻ. Tính bình quân theo quy mô tiền gửi, các ngân hàng tư nhân đã tăng lãi suất huy động khoảng 0,5 - 0,64 điểm % tùy kỳ hạn trong ba tháng vừa qua.
Về biên độ lãi suất chào, các ngân hàng tư nhân đã nâng lãi suất niêm yết khoảng 0,2 - 1,4 điểm % trên các kỳ hạn khác nhau kể từ đầu năm (lưu ý rằng lãi suất huy động đã giảm nhẹ trong giai đoạn tháng 3–5 theo chỉ đạo của Chính phủ).
Các ngân hàng tư nhân quy mô nhỏ (như KLB, GPBank, PVComBank, BVB, SGB…) gần đây chào lãi suất huy động (bao gồm cả các chương trình khuyến mãi) cho một số nhóm khách hàng chọn lọc ở mức khoảng 7,5%–8,1% cho kỳ hạn 6–12 tháng.
Sau loạt điều chỉnh này, nhóm ngân hàng quốc doanh đã có động thái điều chỉnh tăng lên tới 0,5 điểm % lãi suất huy động niêm yết trên hầu hết các kỳ hạn, sau khi giữ ổn định từ giữa năm 2023 đến nay.
Các chuyên gia của Vietcap giữ quan điểm rằng áp lực tăng lãi suất huy động hiện tại vẫn trong tầm kiểm soát và mặt bằng lãi suất tuyệt đối nhìn chung vẫn mang tính hỗ trợ.
"Chúng tôi kỳ vọng NHNN sẽ duy trì lập trường chính sách tiền tệ nới lỏng nhằm hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng GDP 10% năm 2026 của Chính phủ", báo cáo viết.
Về ngắn hạn, Vietcap cho rằng thanh khoản đang được NHNN hỗ trợ tích cực và theo xu hướng lịch sử, tình trạng căng thẳng thanh khoản thường bắt đầu hạ nhiệt từ tháng 3 sau kỳ nghỉ Tết.
Trong trung hạn, các chuyên gia cho rằng thanh khoản và nguồn vốn hệ thống sẽ tiếp tục được hỗ trợ bởi 4 yếu tố gồm: các đợt cắt giảm lãi suất của Fed, việc đẩy mạnh giải ngân đầu tư công, các ngân hàng đa dạng hóa hơn nữa kênh huy động vốn và khu vực hộ kinh doanh/buôn bán quay lại gửi tiền vào hệ thống ngân hàng khi thích nghi dần với các quy định thuế và hóa đơn điện tử mới.
NIM vẫn là biến số khó lường lớn nhất của ngành ngân hàng năm 2026
Cùng với đó, nhóm phân tích của Vietcap cũng kỳ vọng áp lực lên NIM sẽ còn tiếp diễn trong ngắn hạn (quý IV/2025 và quý I/2026) khi chi phí vốn tăng do lãi suất liên ngân hàng/lãi suất huy động cao hơn tiếp tục gây sức ép lên NIM.
"Tuy nhiên, chúng tôi vẫn cho rằng NIM sẽ tạo đáy trong năm 2025 và có thể ổn định hoặc nhích tăng nhẹ trong năm 2026", Vietcap dự báo.
Báo cáo cũng chỉ ra nhóm 4 yếu tố sẽ hỗ trợ để cải thiện NIM cho các ngân hàng trong năm 2026.
Thứ nhất là nhu cầu tín dụng duy trì vững trong bối cảnh nguồn cung bị ràng buộc hơn, giúp môi trường lãi suất cho vay bớt cạnh tranh hơn (ví dụ, chúng tôi ghi nhận nhiều ngân hàng đã dừng các chương trình cho vay lãi suất ưu đãi trong vài tuần gần đây).
Thứ hai, tăng trưởng cho vay bán lẻ mạnh hơn. Thứ ba, giải ngân các khoản vay trung dài hạn (như cho vay mua nhà, dự án hạ tầng…) tăng lên. Thứ tư, chất lượng tài sản cải thiện.
Dù vậy, chúng tôi thừa nhận rằng NIM vẫn là biến số khó lường lớn nhất của ngành trong năm 2026 và rủi ro giảm vẫn hiện hữu nếu tình trạng căng thẳng thanh khoản kéo dài hơn kỳ vọng.
