Một tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) vừa chuyển sang treo cờ Nga được cho là đang tham gia vận chuyển nhiên liệu từ một dự án năng lượng bị Mỹ trừng phạt, cho thấy nỗ lực ngày càng rõ rệt của Moscow trong việc xây dựng “hạm đội bí mật” nhằm duy trì xuất khẩu năng lượng ra thị trường quốc tế.
Theo dữ liệu theo dõi tàu biển do Kpler tổng hợp, tàu chở LNG mang tên Merkuriy đã cập cảng gần cơ sở lưu trữ nổi Saam ở khu vực Murmansk, phía tây nước Nga. Đây là cơ sở đang được sử dụng để lưu trữ LNG từ dự án Arctic LNG 2 – dự án khí đốt lớn của Nga hiện nằm trong danh sách trừng phạt của Mỹ và phương Tây.
Arctic LNG 2 được xem là một trong những mục tiêu trọng điểm trong chiến lược hạn chế nguồn thu năng lượng của Moscow kể từ khi xung đột Nga - Ukraine bùng phát. Các biện pháp trừng phạt đã khiến dự án gặp khó khăn lớn trong việc xuất khẩu khí đốt do thiếu tàu vận chuyển và hạn chế tiếp cận thị trường quốc tế.
Việc tàu Merkuriy xuất hiện tại cơ sở Saam được đánh giá là dấu hiệu cho thấy Nga đang từng bước thiết lập mạng lưới vận tải LNG riêng để vượt qua các rào cản trừng phạt.
Theo dữ liệu, con tàu này mang nhiều đặc điểm của “hạm đội bóng đêm” – thuật ngữ dùng để chỉ các tàu vận tải hoạt động thiếu minh bạch nhằm né tránh lệnh cấm vận quốc tế. Merkuriy là tàu LNG đã hoạt động nhiều năm và gần đây được chuyển quyền sở hữu sang Celtic Maritime & Trading SA, một công ty ít tiếng tăm trên thị trường hàng hải.
Trước đó, tàu này do Oman Ship Management quản lý. Hiện Merkuriy là một trong ít nhất bốn tàu LNG cũ từng thuộc Oman nhưng đã chuyển sang treo cờ Nga và di chuyển về khu vực Bắc Cực trong thời gian gần đây.
Giới quan sát cho rằng động thái này diễn ra trong bối cảnh Nga đang tìm cách tận dụng biến động trên thị trường năng lượng toàn cầu. Việc eo biển Hormuz bị gián đoạn bởi căng thẳng khu vực đã ảnh hưởng lớn tới nguồn cung LNG toàn cầu, đẩy giá khí đốt tăng mạnh và khiến nhiều nước châu Á phải tìm nguồn cung thay thế.
Trong bối cảnh đó, Moscow được cho là đang chào bán các lô LNG bị trừng phạt với mức giá thấp hơn đáng kể so với giá giao ngay trên thị trường quốc tế nhằm thu hút khách hàng.
Dù các lệnh trừng phạt của Mỹ và châu Âu đã hạn chế đáng kể hoạt động của Arctic LNG 2, việc Nga bổ sung thêm tàu vận chuyển chuyên dụng có thể giúp nước này duy trì dòng chảy khí đốt sang các thị trường ngoài phương Tây, đặc biệt là châu Á.
Ngoài Merkuriy, dữ liệu hàng hải cho thấy còn ít nhất ba tàu khác có đặc điểm tương tự đang di chuyển tới hoặc đã xuất hiện tại khu vực Bắc Cực của Nga. Điều này cho thấy Moscow đang từng bước hoàn thiện mạng lưới vận tải LNG riêng trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu vẫn khan hiếm.
Từ năm 2024, tập đoàn Novatek cùng nhiều doanh nghiệp liên quan đã đẩy mạnh mua lại các tàu LNG cũ để phục vụ hoạt động xuất khẩu. Theo các chuyên gia từ Vortexa và CHNL, Nga có thể cần thêm khoảng 30 tàu LNG để duy trì xuất khẩu từ các dự án lớn như Yamal LNG và Arctic LNG 2 khi châu Âu tiếp tục cắt giảm nhập khẩu khí đốt từ Nga.
Liên minh châu Âu dự kiến sẽ cấm hoàn toàn các hợp đồng nhập khẩu LNG dài hạn từ Nga từ đầu năm 2027. Trước đó, lệnh cấm với các hợp đồng ngắn hạn đã bắt đầu có hiệu lực từ cuối tháng 4 năm nay.
Trong bối cảnh thị trường châu Âu ngày càng thu hẹp, Nga đang chuyển hướng mạnh sang các khách hàng châu Á, đặc biệt là Trung Quốc. Tuy nhiên, do các tàu này hiện hoạt động dưới cờ Nga, chúng sẽ không được phép cập cảng tại Liên minh châu Âu, khiến phạm vi hoạt động chủ yếu giới hạn ở các tuyến vận tải ngoài châu Âu.
