Bất ngờ phát hiện nợ thuế hàng trăm triệu đồng sau khi cài

Ứng dụng eTax Mobile được ngành thuế đưa vào sử dụng từ năm 2022. Tuy nhiên, số người cài đặt còn khá hạn chế. Gần đây, sau thông tin nhiều trường hợp bị tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế, không ít người mới cài eTax Mobile để kiểm tra nghĩa vụ thuế của mình.

Điều khiến nhiều người bất ngờ là hệ thống hiển thị các khoản thu nhập chưa kê khai, nợ thuế kéo dài nhiều năm. Thậm chí, có trường hợp phát hiện bản thân đứng tên hộ kinh doanh hoặc bị kê khai khống thu nhập tại một doanh nghiệp.

"Choáng váng" khi phát hiện nợ thuế hàng trăm triệu đồng

Làm công ăn lương ổn định tại một đơn vị sự nghiệp ở Phường Đức Nhuận, TP.HCM đã hơn 30 năm, ông H.T. (phường Hiệp Bình, TP.HCM) rất yên tâm vì năm nào ông cũng ủy quyền cho cơ quan làm quyết toán thuế thay.

Bỗng gần đây ông nhận được "trát" của Thuế TP.HCM với nội dung: Căn cứ trên dữ liệu của cơ quan thuế ông H.T. là cá nhân có thu nhập từ tiền công, tiền lương phát sinh tại nhiều nơi, có số thuế phải nộp thêm, thuộc trường hợp phải quyết toán trực tiếp với cơ quan thuế ở các kỳ tính thuế từ năm 2015 - 2020 và 2024 nhưng đến nay chưa nộp hồ sơ quyết toán thuế thu nhập cá nhân hoặc đã nộp hồ sơ nhưng thiếu số thuế còn phải nộp.

Bên cạnh việc yêu cầu ông H.T. phải thực hiện nghĩa vụ về thuế, cơ quan Thuế TP.HCM cũng yêu cầu ông cài đặt ứng dụng eTax Mobile để tra cứu thông tin quyết toán thuế thu nhập cá nhân.

Liên hệ với số điện thoại của cán bộ thuế in trên thông báo, ông H.T. mới biết ông có phát sinh hai khoản thu nhập tổng cộng hơn 16 triệu đồng từ năm 2025 từ nguồn đi giảng dạy ở trường đại học và làm diễn giả.

Tương tự, trong các năm 2016, 2018 và 2023, ông H.T. cũng có thêm nguồn thu nhập tại 1, 2 nơi khác nhưng không nhiều. Thế nhưng do thu nhập tại nơi làm chính quá cao, bình quân trên 80 triệu đồng/tháng, lại chỉ có từ 1 - 2 người phụ thuộc (tùy thời điểm), chưa kể mức giảm trừ gia cảnh ở thời điểm 2015 ở mức 9 triệu đồng/tháng cho người nộp thuế và 3,2 đồng/tháng cho người phụ thuộc nên thu nhập của ông đã rơi vào bậc thuế cao nhất là 35% theo biểu thuế lũy tiến từng phần.

Nay thêm phần thu nhập vãng lai dẫn đến năm 2015, ông H.T. phải nộp thêm số thuế lên đến hơn 39 triệu đồng, gấp gần 3 lần khoản thu nhập vãng lai mà ông nhận được trong năm này. Tương tự, năm 2016 ông phải thêm 1,44 triệu đồng, năm 2018 số thuế phải nộp là hơn 13,46 triệu đồng, năm 2023 số thuế phải nộp là 13,72 triệu đồng.

Như vậy, tổng cộng ông H.T. phải nộp thêm cho các năm trên lên đến hơn 67,65 triệu đồng, chưa kể tiền chậm nộp không nhỏ do thời gian kéo dài từ 3 - 10 năm, phạt do nộp tờ khai trễ... nên tổng số tiền ông bị truy thu có thể lên đến hàng trăm triệu đồng.

"Tôi đã làm bản giải trình này gửi cơ quan thuế mong được tạo điều kiện, hỗ trợ không xử phạt. Lý do không phải tôi không thực hiện nghĩa vụ mà tôi nghĩ đã ủy quyền cho cơ quan nên không cần phải thực hiện quyết toán nữa", ông H.T. nói.

Cài eTax Mobile mới biết đứng tên quán ăn ở quê

Trường hợp trên không phải là cá biệt. Gần đây rất nhiều người sau khi cài ứng dụng eTax Mobile đã phát hiện có thêm nhiều khoản thu nhập nhỏ, chỉ từ 300.000, 500.000 đến 1 triệu đồng được đơn vị chi trả kê khai nhưng không tạm khấu trừ thuế thu nhập cá nhân.

Bởi theo quy định, các khoản thu nhập vãng lai từ 2 triệu đồng/lần đơn vị chi trả thu nhập mới phải tạm khấu trừ. Do vậy, những trường hợp này buộc phải tự quyết toán với cơ quan thuế chứ không được ủy quyền quyết toán thay. Nhiều trường hợp rơi vào tình huống dở khóc dở cười do trước đó đã ủy quyền quyết toán cho cơ quan chi trả nên không biết phải làm sao.

9,1 triệu người nộp thuế chưa biết đến ứng dụng eTax MobileĐỌC NGAY

Chia sẻ với Tuổi Trẻ, anh T.D.M. (Hà Nội) cho biết vừa cài ứng dụng eTax Mobile để nộp thuế sử dụng đất phi nông nghiệp nhưng không thực hiện được. Hệ thống hiển thị thông báo: "Trạng thái mã số thuế không được phép thay đổi thông tin mã số thuế".

Điều khiến anh bất ngờ hơn là trên eTax Mobile xuất hiện thông tin anh đứng tên một hộ kinh doanh quán ăn sáng tại Hà Tĩnh từ năm 2021, trong khi bản thân hoàn toàn không hay biết. Đáng nói, hộ kinh doanh này hiện không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký.

"Tôi ra Hà Nội học tập và làm việc đã 13 năm nay, không hiểu vì sao lại bị đăng ký hộ kinh doanh ở Hà Tĩnh. Điều tôi lo nhất là có thể bị tạm hoãn xuất cảnh. Vì theo quy định, trường hợp nợ thuế và không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký kinh doanh có thể bị áp dụng biện pháp này. Hiện tôi đang liên hệ cơ quan thuế Hà Tĩnh để được hỗ trợ", anh T.D.M. lo lắng.

Cũng vừa cài eTax Mobile được hai tuần nay, chị Chu Hồng Hà (Quảng Ninh) cho biết khi tra cứu mục nợ thuế, hệ thống chưa ghi nhận dữ liệu. Tuy nhiên, khi kiểm tra thông tin quyết toán thuế từ năm 2021 đến nay, chị phát hiện có ba năm phải tự quyết toán do có những khoản thu nhập chưa được khấu trừ thuế.

Dù trước đó đã ủy quyền cho cơ quan chi trả quyết toán thay, nay chị vẫn phải tự thực hiện thủ tục này. Chỉ khoảng 30 phút thao tác trên eTax Mobile, chị hoàn tất hồ sơ quyết toán cho cả ba năm và gửi lên hệ thống cơ quan thuế.

"Sau hai ngày, hệ thống phản hồi và tôi đã nộp xong khoản thuế còn thiếu. Số nợ thuế lên đến vài chục triệu đồng nhưng nộp xong rồi tôi thấy yên tâm hơn. Giờ gần như ngày nào tôi cũng vào kiểm tra xem có phát sinh tiền chậm nộp hay quyết định xử phạt nào không để xử lý luôn, chứ nợ thuế rất lo. Mình không cố tình trốn thuế, chỉ là trước đây chưa hiểu rõ quy định", chị Chu Hồng Hà chia sẻ.

Muốn biết nợ thuế, người nộp thuế phải chủ động tra cứu

Để biết nghĩa vụ thuế của mình, bà N.T.H., đại lý thuế tại Hà Nội, khuyên người nộp thuế có thể tra cứu ngay trên eTax Mobile tại mục "Tra cứu nghĩa vụ thuế". Ngoài ra, người dân có thể truy cập hệ thống dịch vụ thuế điện tử https://thuedientu.gdt.gov.vn của ngành thuế, chọn mục "cá nhân", đăng nhập tài khoản rồi kiểm tra nghĩa vụ thuế.

"Nếu hệ thống hiển thị thông báo "Người nộp thuế chưa phát sinh nghĩa vụ thuế tại thời điểm tra cứu" đồng nghĩa không có nợ thuế. Tuy nhiên, kết quả này chỉ có giá trị tại thời điểm tra cứu vì dữ liệu có thể tiếp tục được cơ quan thuế cập nhật, đồng bộ", bà N.T.H. nhận định.

Theo bà N.T.H., người có thu nhập từ tiền lương, tiền công nên cài đặt và có thói quen truy cập ứng dụng eTax Mobile và hệ thống của cơ quan thuế để kiểm tra nghĩa vụ thuế của mình. Trường hợp phát hiện thông tin bất thường, người nộp thuế cần đối chiếu thu nhập, số tiền thuế phát sinh và phản hồi kịp thời với cơ quan thuế quản lý để điều chỉnh nếu có sai sót.

Ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH kế toán thuế Keytas, cho rằng cơ quan thuế cần đồng bộ dữ liệu tốt hơn, đồng thời gửi thông báo tự động tới người nộp thuế qua ứng dụng eTax Mobile, VNeID hoặc qua tin nhắn. Nếu được thông báo kịp thời, người nộp thuế có thể đối chiếu nghĩa vụ nợ, nếu đúng sẽ xử lý ngay.

"Ngoài ra, có trường hợp người dân bị kê khai khống hoặc phát sinh nợ thuế mà không hề hay biết. Trong khi đó, tiền bị phạt chậm nộp được tính lãi 0,03%/ngày trên số thuế còn thiếu. Vì vậy, việc biết sớm nghĩa vụ của mình, người dân chủ động hoàn thành nghĩa vụ đầy đủ và đúng hạn", ông Tuấn nói.

Khoản nợ thuế thu nhập cá nhân trước năm 2021 tra cứu ở đâu?

Theo ghi nhận của Tuổi Trẻ, nhiều người lao động có thu nhập từ tiền lương, tiền công đang quan tâm việc có nợ thuế hay không và số tiền nợ là bao nhiêu.

Thế nhưng, bất cập ở chỗ trên ứng dụng eTax Mobile chỉ cho phép tra cứu thông tin quyết toán thuế từ năm 2021 tới nay. Còn thông tin quyết toán từ năm 2020 trở về trước lại không thể hiện.

Chị Quỳnh Chi (phường Gia Định, TP.HCM) cho hay vừa qua khi thấy thông tin nhiều người chia sẻ bị vướng nợ thuế thu nhập cá nhân mà không biết, dẫn đến bị truy thu và phạt chậm nộp số tiền lớn chị rất lo lắng. "Nhiều người bạn của tôi khi cơ quan thuế gửi "trát" về thì mới biết mình bị vướng nợ thuế. Nhưng khi đó cũng quá muộn màng vì số thuế bị truy thu và phạt chậm nộp rất lớn", chị Quỳnh Chi nói.

Cũng theo chị Quỳnh Chi, dù rất muốn chủ động tra cứu số thuế nợ để khắc phục kịp thời nhưng do khoảng trống thông tin từ trước năm 2021 nên không biết phải làm sao.

"Nếu tôi lên cơ quan thuế đề nghị tra cứu liệu cơ quan thuế có hỗ trợ tôi hay không? Ngược lại, nếu thông tin trên eTax Mobile không thể hiện, người nộp thuế có thể hiểu là cơ quan thuế không truy cứu đến khoản nợ này nữa hay không?", chị Quỳnh Chi đặt câu hỏi.