Áp thuế với vàng miếng là hợp lý
Tại họp báo thường kỳ quý III của Bộ Tài chính, ông Lưu Đức Huy - Phó Cục trưởng Cục Quản lý, Giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí (Bộ Tài chính) cho biết, sau khi thống nhất với Ngân hàng Nhà nước, Bộ đã trình Chính phủ đưa vào dự án Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi) quy định thu thuế thu nhập cá nhân đối với giao dịch chuyển nhượng vàng miếng; không áp dụng thuế thu nhập cá nhân đối với vàng nguyên liệu, vàng trang sức, mỹ nghệ. Mức thuế suất đề xuất ban đầu là 0,1% trên giá trị chuyển nhượng.
Về thời điểm áp dụng, mức thuế suất, ông Huy cho hay dự thảo luật đang trình Quốc hội là giao Chính phủ quy định.
Chia sẻ với PV VietNamNet, chuyên gia kinh tế Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng (Trường Đại học Nguyễn Trãi), đánh giá việc Bộ Tài chính đề xuất thu thuế thu nhập cá nhân đối với giao dịch chuyển nhượng vàng miếng là một bước đi đáng chú ý, phản ánh nỗ lực của Nhà nước trong việc quản lý thị trường vàng vốn tiềm ẩn nhiều rủi ro đầu cơ và biến động.
Thực tế, vàng miếng chủ yếu là công cụ tích trữ hoặc đầu cơ ngắn hạn. Do đó, việc áp thuế đối với loại hình này là cần thiết, giúp tăng tính minh bạch, hạn chế tình trạng lướt sóng và góp phần tạo nguồn thu cho ngân sách.
Tuy nhiên, ông Huy cho rằng, với phần đông người dân, việc mua một lượng vàng nhỏ để tích trữ là thói quen truyền thống, gắn liền với nhu cầu an toàn tài chính và tâm lý phòng xa. Vì thế, chính sách cần quy định miễn hoặc giảm thuế đối với người nắm giữ dài hạn, với khối lượng nhỏ. Điều này vừa bảo vệ lợi ích chính đáng của người dân, vừa thể hiện tính nhân văn trong quản lý, đảm bảo rằng Nhà nước không đánh vào thói quen tích lũy an toàn mà chủ yếu điều tiết hoạt động đầu cơ quy mô lớn.
Để nâng cao hiệu quả, vị chuyên gia nhấn mạnh cần số hóa toàn bộ giao dịch vàng. Việc quản lý trên nền tảng số không chỉ giúp thu thuế thuận lợi, minh bạch mà còn tạo cơ sở để trong tương lai áp dụng cách tính thuế theo chênh lệch mua - bán, phản ánh đúng bản chất thu nhập thay vì chỉ đánh vào giá trị giao dịch. Đây là bước đi công bằng, hiện đại và phù hợp thông lệ quốc tế.
Đồng thời, Ngân hàng Nhà nước cần tiếp tục điều tiết cung - cầu vàng hợp lý, mở rộng sản phẩm tài chính thay thế như tài khoản vàng, chứng chỉ vàng, qua đó giảm áp lực tích trữ vàng vật chất. Khi người dân có nhiều lựa chọn đầu tư an toàn, thị trường vàng sẽ ổn định, đồng thời nguồn vốn trong nền kinh tế sẽ được phân bổ hiệu quả hơn.
Mức thuế 0,1% có thấp?
TS Nguyễn Ngọc Tú, Giảng viên Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội, nhận xét, đề xuất mức thuế chuyển nhượng vàng miếng 0,1% trên giá chuyển nhượng là hơi thấp. Mức thuế ban đầu này bằng với mức đang áp dụng với chuyển nhượng chứng khoán và thấp hơn so với giao dịch bất động sản, như vậy chưa đủ sức để thay đổi hành vi đầu cơ vàng.
Theo ông Tú, hộ kinh doanh chỉ bán buôn, bán lẻ hàng hóa đơn thuần đã phải nộp thuế 0,5%. Trong khi vàng là mặt hàng Nhà nước không khuyến khích đầu tư, mức thuế chuyển nhượng còn thấp hơn cả kinh doanh thực phẩm, thuốc chữa bệnh, sữa...
“Có thể xem xét nâng thuế suất chuyển nhượng vàng miếng lên 0,5% sẽ hợp lý hơn”, ông Tú đề xuất.
Trong khi đó, theo chuyên gia kinh tế Nguyễn Quang Huy, đề xuất mức thuế 0,1% của Bộ Tài chính là một khởi điểm hợp lý.
Theo ông, mức đó đủ để không tạo cú sốc cho thị trường và người dân, nhưng có ý nghĩa quan trọng ở hai khía cạnh. Thứ nhất, tạo cơ chế minh bạch hóa, mọi giao dịch vàng miếng đều đi qua hệ thống, được ghi nhận, giúp cơ quan quản lý nắm chắc dữ liệu. Thứ hai, từ mức khởi điểm này, Nhà nước có thể quan sát, đánh giá hành vi thị trường, rồi điều chỉnh dần theo thực tiễn.
Tuy nhiên, nếu xét riêng ở mục tiêu ngăn đầu cơ lướt sóng, ông Huy cho hay mức 0,1% mới là bước đầu cảnh báo, bởi lợi nhuận kỳ vọng của đầu cơ thường cao hơn nhiều. Chính vì vậy, thuế chỉ là một công cụ trong tổng thể giải pháp, quan trọng hơn là hệ thống quản lý đồng bộ và các kênh đầu tư thay thế an toàn cho người dân.
Vị chuyên gia đưa ra một số khuyến nghị chiến lược như lộ trình thuế linh hoạt, mức 0,1% nên coi là bước khởi đầu, sau một thời gian triển khai, nếu thị trường vẫn biến động mạnh, có thể cân nhắc nâng dần hoặc bổ sung cách tính theo chênh lệch lãi - lỗ.
Theo ông, ngưỡng miễn thuế nhân văn nên thiết kế ở mức tích lũy nhỏ (ví dụ 1 lượng/năm) để bảo vệ quyền tích trữ truyền thống của người dân, đặc biệt ở nông thôn. Ưu đãi việc nắm giữ dài hạn, có thể nghiên cứu miễn/giảm thuế đối với vàng nắm giữ một thời gian dài, khuyến khích ổn định thay vì lướt sóng.
Ngoài ra, khuyến khích phát triển các sản phẩm tài chính an toàn như chứng chỉ vàng, quỹ hoán đổi danh mục (ETF) vàng, trái phiếu chính phủ linh hoạt... để người dân có nhiều kênh đầu tư minh bạch và sinh lời ổn định.
Đồng thời, cần thay đổi dần tâm lý cất trữ vàng sang thói quen đầu tư thông minh cho tương lai thông qua việc đưa kiến thức tài chính vào trường học và truyền thông xã hội.
