Ngày nay, chúng ta chỉ còn thấy hình bóng của đĩa mềm (floppy disk) qua biểu tượng "Save" (Lưu) trên các phần mềm như Word hay Excel. Thế nhưng, ít ai biết rằng trước khi thu nhỏ lại thành chiếc đĩa vuông vức 3.5 inch quen thuộc, công nghệ này đã từng có một khởi đầu "khổng lồ" và đầy thú vị.
Khởi đầu "nặng ký" của một huyền thoại
Năm 1967, tại phòng thí nghiệm của IBM, Alan Shugart đã phát minh ra chiếc đĩa mềm đầu tiên. Không nhỏ gọn như những gì thế hệ 8x, 9x thường nhớ, phiên bản sơ khai này có đường kính lên tới 8 inch (20 cm), tức gần bằng một chiếc đĩa ăn.
Ổ đĩa mềm từng có kích thước lớn như chiếc đĩa ăn.
Khi chính thức thương mại hóa vào năm 1971, chiếc đĩa này chỉ chứa được vỏn vẹn 80KB dữ liệu, một con số không tưởng nếu so với những bức ảnh chụp bằng điện thoại ngày nay. Ban đầu, IBM gọi nó là "đĩa nhớ" (memory disk), dùng để nạp mã lệnh khởi động cho các hệ thống máy tính lớn (mainframe).
Tại sao gọi là "đĩa mềm"?
Nếu bạn từng thắc mắc tại sao đĩa 3.5 inch cứng ngắc lại gọi là "đĩa mềm", thì câu trả lời nằm ở chính phiên bản 8 inch này. Khác với vỏ nhựa cứng sau này, đĩa 8 inch có lớp vỏ dẻo, linh hoạt và thực sự "mềm" khi cầm trên tay.
Năm 1972, Alan Shugart rời IBM sang Memorex và tạo ra ổ đĩa đọc-ghi thương mại đầu tiên. Tuy nhiên, bước ngoặt thực sự đến vào năm 1976. Đáp ứng cơn khát thiết bị lưu trữ cho máy tính để bàn, đội ngũ của Shugart đã trình làng đĩa "mini" 5.25 inch (dung lượng 87.5KB). Đây là tiền đề để máy tính cá nhân len lỏi vào từng hộ gia đình.
Đến năm 1982, một liên minh 21 công ty công nghệ đã thống nhất chuẩn đĩa 3.5 inch. Từ dung lượng 280KB ban đầu, nó nhanh chóng đạt chuẩn huyền thoại 1.44 MB vào cuối thập niên 80, trở thành vật bất ly thân của mọi tín đồ tin học thời bấy giờ.
Đĩa mềm 3.5 inch mang tính biểu tượng.
Những chiếc đĩa mềm "siêu cấp" bị lãng quên
Trước khi USB và CD xóa sổ hoàn toàn đĩa mềm, thị trường đã từng chứng kiến sự xuất hiện của các định dạng "siêu đĩa" (superdisk) nhằm cứu vãn tình thế:
- Zip Drive (Iomega): Ra mắt với 100MB, sau đó lên 250MB và 750MB. Đây từng là mơ ước của bao người dùng máy tính thập niên 90.
- Imation Superdisk & Sony HiFD: Cung cấp dung lượng từ 120MB đến 240MB nhưng yểu mệnh.
Sự tiện lợi của đĩa CD có khả năng ghi/xóa dữ liệu và sau đó là sự thống trị tuyệt đối của USB Flash đã chính thức khép lại kỷ nguyên huy hoàng của đĩa mềm. Dù vậy, di sản của nó vẫn sống mãi mỗi khi chúng ta nhấn nút Ctrl + S.
