Vào mỗi dịp lễ, Tết, số ca ngộ độc thực phẩm nhập viện điều trị tại Khoa Nội Tiêu hoá, Bệnh viện Chợ Rẫy (TP.HCM) tăng khoảng gấp đôi so với ngày thường. Phần lớn là các trường hợp ngộ độc nặng được chuyển từ tuyến dưới, cho thấy ngộ độc thực phẩm là nguy cơ đáng lo ngại trong mỗi dịp lễ, Tết.
Bác sĩ CKII Mã Phước Nguyên, Phó khoa Nội Tiêu hoá, Bệnh viện Chợ Rẫy (TP.HCM), cho biết: “Bệnh nhân thường nhập viện với 2 nhóm triệu chứng chính. Nhóm triệu chứng tại đường tiêu hóa gồm buồn nôn, nôn ói, đau bụng quặn cơn, tiêu chảy. Ngoài ra, bệnh nhân còn có thể xuất hiện các triệu chứng toàn thân như sốt, đau đầu, vã mồ hôi, tay chân lạnh, mệt lả. Những trường hợp nặng có thể khó thở, tụt huyết áp, rối loạn ý thức và nguy cơ sốc nhiễm trùng”.
Qua khai thác bệnh sử, các ca ngộ độc thường liên quan đến một số nhóm thực phẩm đặc trưng trong dịp lễ Tết gồm món chế biến sẵn, thực phẩm khô, thực phẩm dự trữ lâu ngày không rõ nguồn gốc, điều kiện bảo quản không đảm bảo.
Bệnh nhi ngộ độc thực phẩm điều trị tại Bệnh viện Nhi đồng 1.
Bên cạnh đó, các món ăn tươi sống, tái, chưa được nấu chín kỹ như gỏi, tiết canh, thực phẩm muối chua hoặc thức ăn mua sẵn ngoài đường cũng tiềm ẩn nguy cơ cao do dễ nhiễm vi khuẩn, ký sinh trùng hoặc sinh độc tố khi bảo quản không đúng cách.
“Thời gian khởi phát triệu chứng ngộ độc thực phẩm có thể khác nhau. Một số trường hợp xuất hiện triệu chứng chỉ sau vài phút đến vài giờ do nhiễm độc tố sẵn có trong thức ăn. Trong khi đó, nhiều trường hợp khác phải sau 6 -12 giờ, thậm chí 1 - 2 ngày mới khởi phát triệu chứng do vi khuẩn cần thời gian tăng sinh đủ số lượng để gây bệnh. Có những tình huống vừa nhiễm vi khuẩn vừa nhiễm độc tố nên diễn tiến kéo dài và nặng hơn” bác sĩ Nguyên nói.
Trong dịp cuối năm, nhu cầu du lịch và trải nghiệm ẩm thực tăng cao cũng làm gia tăng nguy cơ ngộ độc thực phẩm. Việc ăn uống tại nhiều địa phương khác nhau, thay đổi khẩu vị, cùng với điều kiện bảo quản thực phẩm không đảm bảo, đặc biệt trong thời tiết nóng, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn phát triển và sinh độc tố.
Ngoài ra, do thay đổi thói quen sinh hoạt, ăn uống trong dịp nghỉ lễ, nhiều người cũng dễ gặp phải các bệnh lý về rối loạn tiêu hoá.
Theo Bác sĩ CKI Mai Hùng Cường, Trưởng đơn vị tiêu hoá, Bệnh viện Đa khoa Thủ Đức (TP.HCM) cho biết: “Nhiều người gặp phải các triệu chứng như đau bụng, chướng bụng, tiêu chảy hoặc táo bón sau những ngày ăn uống không điều độ. Đặc biệt nghiêm trọng ở nhóm bệnh nhân có tiền sử về các bệnh đường tiêu hóa".
Nguyên nhân chính của tình trạng này là do ăn uống quá nhiều thức ăn giàu đạm, dầu mỡ, lạm dụng rượu bia và thay đổi thói quen sinh hoạt trong dịp Tết. Bên cạnh đó, stress và thiếu vận động cũng là những yếu tố làm trầm trọng thêm các vấn đề tiêu hóa.
“Để phát hiện sớm rối loạn tiêu hóa, người dân cần chú ý các dấu hiệu như đau bụng âm ỉ hoặc dữ dội, chướng bụng, đầy hơi, buồn nôn hoặc nôn, tiêu chảy hoặc táo bón. Nếu các triệu chứng này kéo dài trên 48 giờ hoặc kèm theo sốt cao, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời", bác sĩ Hùng Cường nhấn mạnh.
Bác sĩ khuyến cáo, người dân nên lựa chọn cơ sở ăn uống uy tín, thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, còn hạn sử dụng, tránh sử dụng thực phẩm đóng hộp bị phồng, biến dạng hoặc có mùi vị bất thường. Không nên ăn các món sống, tái, thức ăn để lâu ngày hoặc hâm nóng không kỹ. Khi nghi ngờ ngộ độc thực phẩm, cần ngưng sử dụng ngay thực phẩm đó, nếu có thể nên giữ lại mẫu để phục vụ công tác xét nghiệm, xác định nguyên nhân.
Trong trường hợp xuất hiện nôn ói, đây có thể là phản xạ tự nhiên giúp cơ thể đào thải độc tố. Nếu có tiêu chảy, mất nước, người bệnh cần bù nước sớm bằng dung dịch oresol, uống từng ngụm nhỏ hoặc sử dụng men vi sinh hỗ trợ đường ruột.
Tuy nhiên, khi các triệu chứng nặng lên, không cải thiện hoặc xuất hiện dấu hiệu toàn thân như mệt nhiều, choáng, lơ mơ, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để được điều trị kịp thời, tránh biến chứng nguy hiểm.
Tuyệt đối không nên tự ý sử dụng thuốc không kê đơn, đặc biệt là các loại thuốc giảm đau hoặc kháng sinh.
