Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trả lời trôi chảy, mạng xã hội kể chuyện thuyết phục, tài khoản ảo bình luận tràn ngập khiến người xem tin rằng mình "đã hiểu bệnh", biết "công thức" gây bệnh. ThS-BS Trần Quốc Phong, Trưởng Đơn vị Tiết niệu - Bệnh viện An Bình (TPHCM), cho rằng có 4 vấn đề nguy hiểm liên quan việc này:
Một người đi mua thuốc theo đơn của AI tạo ra, bác sĩ cảnh báo điều này vô cùng nguy hiểm
Ảo tưởng hiểu biết
Ngay cả hiểu khái niệm cũng không đồng nghĩa với hiểu bối cảnh cá nhân. Mỗi người mỗi câu chuyện. Y khoa là xác suất, không có đáp án đúng hay công thức chung cho tất cả.
Tự chẩn đoán và tự điều trị
Khi triệu chứng được mô tả chung chung, người bệnh dễ gán mình vào một nhãn bệnh rồi tự dùng thuốc. Triệu chứng có thể bị che, bệnh nền vẫn còn và trễ khám là cái giá phải trả.
Tôi gặp người đi tiểu màu hồng dai dẳng một thời gian, nghe một KOL nói là do nóng người và có độc tố bên trong nên đi hốt một loại lá cây uống để thải độc, làm mát. 6 tháng sau, khi tình trạng nặng hơn, đến chụp chiếu thì thấy ung thư thận giai đoạn 2.
Thuật toán khuếch đại sai lệch
Nội dung gây sợ, gây sốc, mẹo nhanh được ưu tiên hiển thị. Kiến thức đúng thường bị khô khan, không giật gân thì bị chìm, tạo buồng vang cho niềm tin sai.
Người dùng xem 1 video tiểu nhiều về đêm là dấu hiệu suy thận, sau đó thuật toán liên tục gợi ý các nội dung tương tự khiến cho người này lo âu quá mức. Khi đến khám với bác sĩ thì vấn đề là bàng quang tăng hoạt, thận hoàn toàn bình thường.
Gần đây, bạn có thể thấy các nội dung sức khỏe theo hướng tranh cãi, chửi bới và công kích cá nhân lại lên xu hướng và kéo nhiều người yếu thế tin theo các biện pháp chữa trị sai lệch.
Mất ranh giới giữa giáo dục và kích thích
Chủ đề nhạy cảm dễ bị kể theo cách "câu view", làm lệch mục tiêu y khoa và bào mòn niềm tin. Một video dùng ngôn ngữ và hình ảnh ám ảnh để nói về sinh lý nam, người xem nhớ cảm xúc, không nhớ kiến thức. Khi gặp triệu chứng thật, họ không biết đâu là dấu hiệu y khoa cần đi khám.
Theo BS Trần Quốc Phong, truyền thông mạng xã hội ngày nay có vai trò quan trọng, AI là công cụ hỗ trợ nhưng không thể thay thế đánh giá y khoa. Nội dung y tế đúng đắn phải giúp người xem nhận diện tín hiệu, giảm hoang mang và biết khi nào cần gặp bác sĩ; không hù dọa, không tự tin giả tạo. Công nghệ càng mạnh, trách nhiệm y khoa càng phải rõ ràng.
