Mỗi khi gió mùa đông bắc tràn về, lạnh không chỉ gây khó chịu mà còn âm thầm đẩy nguy cơ đột quỵ tăng cao. Theo BSCKII Nguyễn Tiến Dũng, Phó Giám đốc Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai, số ca cấp cứu đột quỵ thường gia tăng rõ rệt trong những đợt rét sâu, nhất là ở người cao tuổi và người mắc bệnh mạn tính.
Khi nhiệt độ giảm, cơ thể phản xạ co mạch ngoại vi để giữ nhiệt. Sự co mạch này làm lòng mạch hẹp lại, huyết áp tăng đột ngột. Ở những người có sẵn tăng huyết áp hoặc xơ vữa động mạch, áp lực tăng cao có thể gây vỡ mạch máu não, dẫn đến xuất huyết não. Trong khi đó, thời tiết lạnh cũng khiến độ nhớt của máu tăng, dòng máu lưu thông chậm hơn, dễ hình thành cục máu đông. Nếu cục máu đông di chuyển và gây tắc mạch não, nhồi máu não sẽ xảy ra.
Một yếu tố nguy cơ khác đến từ thói quen sinh hoạt mùa lạnh. Nhiều người uống rượu bia để “làm ấm”, nhưng theo bác sĩ Dũng, đây là quan niệm sai lầm. Cồn chỉ tạo cảm giác ấm tạm thời do giãn mạch, sau đó làm cơ thể mất nhiệt nhanh hơn và khiến huyết áp dao động mạnh. Cộng thêm việc ít vận động, ăn nhiều chất béo trong mùa đông, nguy cơ đột quỵ càng tăng.
Bác sĩ Dũng lưu ý ba thời điểm cần đặc biệt thận trọng. Thứ nhất là sáng sớm khi vừa thức dậy, lúc cơ thể chuyển từ trạng thái nghỉ sang hoạt động và phải thích nghi với chênh lệch nhiệt độ lớn, huyết áp thường tăng cao. Thứ hai là khi đi vệ sinh ban đêm, việc rời chăn ấm sang môi trường lạnh đột ngột có thể gây co mạch mạnh. Thứ ba là lúc tắm rửa, nhất là tắm nước lạnh hoặc tắm muộn vào ban đêm.
BSCKII Nguyễn Tiến Dũng, Phó Giám đốc Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai chia sẻ thông tin về đột quỵ.
5 nguyên tắc phòng ngừa đột quỵ mùa lạnh
Để giảm nguy cơ, người dân cần giữ ấm cơ thể đúng cách, chú trọng đầu, cổ, ngực và bàn chân. Khi ra ngoài nên đội mũ, quàng khăn, đeo khẩu trang. Buổi sáng, hãy áp dụng nguyên tắc “chậm lại 3 phút”: nằm thêm vài phút, cử động nhẹ tay chân, sau đó mới từ từ ngồi dậy và mặc đủ ấm trước khi ra khỏi phòng.
Việc kiểm soát huyết áp và các bệnh lý nền đóng vai trò then chốt. Người tăng huyết áp cần dùng thuốc đều đặn theo chỉ định, không tự ý bỏ thuốc, đồng thời theo dõi huyết áp tại nhà. Chế độ sinh hoạt cũng cần điều chỉnh: hạn chế rượu bia, thuốc lá, giảm muối, uống đủ nước ấm và ưu tiên vận động nhẹ trong nhà thay vì ra ngoài quá sớm.
Cuối cùng, mỗi người cần biết nhận diện sớm các dấu hiệu đột quỵ theo nguyên tắc FAST: mặt méo lệch, tay chân yếu hoặc tê bì, nói khó, nói ngọng. Khi xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào, phải gọi cấp cứu 115 hoặc đưa người bệnh đến cơ sở y tế có đơn vị đột quỵ trong thời gian sớm nhất.
Đột quỵ là cấp cứu tối khẩn cấp, trong đó “thời gian là não”. Mỗi phút chậm trễ, hàng triệu tế bào não có thể bị tổn thương không hồi phục.
Bác sĩ Nguyễn Tiến Dũng khuyến cáo người dân tuyệt đối không áp dụng các biện pháp dân gian như chích máu, cạo gió hay tự ý dùng thuốc không rõ hiệu quả, vì những hành động này chỉ làm mất đi cơ hội cứu sống và phục hồi của người bệnh.
