Nhắc tới dược sĩ tại nhà thuốc, nhiều người thường nghĩ đến công việc tư vấn cách dùng thuốc, kiểm tra đơn hay hỗ trợ lựa chọn sản phẩm phù hợp. Tuy nhiên, một lực lượng hơn 22.000 dược sĩ tại Việt Nam đang được bổ sung thêm một nhóm kỹ năng hoàn toàn khác: sơ cấp cứu và ứng phó với những tình huống sức khỏe khẩn cấp ngay tại cộng đồng.
Đây là chương trình đang được triển khai tại hệ thống Nhà thuốc và Tiêm chủng Long Châu, thuộc FPT Retail - doanh nghiệp do bà Nguyễn Bạch Điệp làm Chủ tịch HĐQT. Mục tiêu là giúp đội ngũ dược sĩ có thêm khả năng nhận diện một số tình huống nguy hiểm, thực hiện hỗ trợ ban đầu phù hợp và kết nối người bệnh với hệ thống cấp cứu chuyên nghiệp khi cần thiết.
Điểm đáng chú ý nằm ở quy mô của chương trình. Thay vì chỉ đào tạo cho một nhóm nhân viên chuyên trách, kế hoạch hướng tới hơn 22.000 dược sĩ trên toàn hệ thống - những người làm việc tại mạng lưới nhà thuốc trải rộng nhiều địa phương.
Hơn 22.000 dược sĩ đang học những gì?
Ngày 2/6/2026, Long Châu ký hợp tác cùng Quỹ Urgo Foundation của Pháp, Hội Chữ thập đỏ TP.HCM, Đại học Y Dược TP.HCM và Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch nhằm nâng cao năng lực sơ cấp cứu và ứng phó khẩn cấp. Một trong những mục tiêu đáng chú ý là đào tạo hơn 22.000 dược sĩ trở thành lực lượng có khả năng hỗ trợ sơ cấp cứu tại cộng đồng.
Sau đó, chương trình được tiếp tục bằng những khóa đào tạo chuyên sâu. Tháng 7/2026, các chuyên gia cấp cứu của Bệnh viện Bạch Mai trực tiếp hướng dẫn dược sĩ Long Châu trong chương trình "Tiếp cận xử trí ban đầu một số tình huống cấp cứu thường gặp".
Các nội dung không chỉ dừng ở lý thuyết. Dược sĩ được thực hành xử trí ngừng hô hấp, tuần hoàn và hồi sinh tim phổi; nghiệm pháp Heimlich để đẩy dị vật khỏi đường thở; cách làm mát cơ thể khi say nắng, say nóng; vận chuyển người gặp tai nạn đúng cách, đồng thời nhận diện một số tình huống nguy hiểm như đột quỵ, hóc dị vật hay ngừng tuần hoàn.
Trong khuôn khổ hợp tác, các đơn vị sẽ triển khai các trạm hỗ trợ sơ cấp cứu cộng đồng
Điều này khiến công việc phía sau quầy thuốc có thêm một vai trò đáng chú ý. Dược sĩ không thay thế bác sĩ cấp cứu và nhà thuốc cũng không phải bệnh viện, nhưng người đã được đào tạo có thể nhận diện nguy cơ, thực hiện hỗ trợ ban đầu phù hợp và nhanh chóng kết nối người bệnh với hệ thống cấp cứu chuyên nghiệp.
Thực tế, từ tháng 6/2026, Long Châu và Urgo Foundation đã triển khai giai đoạn đầu 100 Điểm Sơ cứu Cộng đồng tại các nhà thuốc. Những điểm này được trang bị vật tư sơ cứu thiết yếu, hỗ trợ sơ cứu ban đầu miễn phí và hướng dẫn người dân cách ứng phó với một số tình huống khẩn cấp. Chương trình trước mắt ưu tiên TP.HCM, Hà Nội, Đà Nẵng, Nha Trang, Phú Quốc, Hội An, Vũng Tàu và những khu dân cư đông người.
Hệ thống cũng đặt mục tiêu hướng tới hơn 1.000 điểm hỗ trợ sơ cứu miễn phí tại các địa phương. Đây là kế hoạch trong tương lai, không phải số lượng điểm đã hoàn thành hiện nay.
Những phút đầu có thể thay đổi kết cục của người bệnh
Việc đưa kỹ năng sơ cấp cứu tới gần cộng đồng càng đáng chú ý khi các tình huống nguy hiểm có thể xảy ra rất bất ngờ.
Tháng 4/2026, một bé gái 12 tháng tuổi tại Củ Chi, TP.HCM đang bú bình thì bị sặc sữa, khó thở và dần tím tái. Gia đình đưa em đến trung tâm tiêm chủng Long Châu gần nhà. Tại đây, các bác sĩ phối hợp với Khoa Cấp cứu Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM thực hiện nghiệm pháp Heimlich, giải phóng đường thở cho trẻ.
Trước đó, năm 2024, một người đàn ông 62 tuổi bất ngờ ngã khi đang di chuyển trên đường ở TP.HCM. Ông được đưa tới cơ sở thuộc hệ thống Long Châu tại Bình Tân. Sau khi nhận thấy dấu hiệu nghi nhồi máu cơ tim, đội ngũ y tế xử trí ban đầu rồi chuyển bệnh nhân tới Bệnh viện Chợ Rẫy. Người bệnh sau đó được can thiệp đặt stent.
Các tình huống khác từng được ghi nhận trong hệ thống gồm sốc phản vệ do ong đốt, người có dấu hiệu đột quỵ, trẻ hóc dị vật hay phản vệ sau thủ thuật.
Mới đây, tháng 7/2026, một bà cụ tại Hà Nội cũng chạy vào nhà thuốc Long Châu trên đường Triều Khúc cầu cứu khi cháu gái sốt cao, bắt đầu co giật. Dược sĩ tại cửa hàng cùng một người dân nhanh chóng đưa trẻ tới cơ sở y tế gần nhất.
Dược sĩ Hoàng Văn Quyền, Trưởng cửa hàng Nhà thuốc Long Châu 46 Triều Khúc, Hà Nội, người giúp cụ bà đưa cháu gái đi cấp cứu hồi tháng 7 vừa qua
Những trường hợp trên cho thấy người đầu tiên có mặt bên cạnh một bệnh nhân trong tình huống khẩn cấp không phải lúc nào cũng là bác sĩ cấp cứu.
Theo Trung tâm Cấp cứu A9, Bệnh viện Bạch Mai, nếu người bị ngừng tim được sơ cấp cứu đúng cách trong khoảng 5 phút đầu, khả năng sống sót có thể tăng từ 2 đến 3 lần. Bệnh viện cũng nhấn mạnh sơ cấp cứu ban đầu có vai trò quan trọng trong việc giảm tử vong và hạn chế di chứng trước khi bệnh nhân tiếp cận cơ sở y tế.
Bộ Y tế hiện cũng đang xây dựng hệ thống cấp cứu ngoại viện theo hướng "gần dân". Theo Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, cấp cứu ngoại viện hiệu quả giúp duy trì chức năng sống của bệnh nhân trong "thời gian vàng", giảm nguy cơ biến chứng về thần kinh, tim mạch, hô hấp trước khi người bệnh vào viện.
Nhà thuốc không còn chỉ là nơi mua thuốc
Điểm đáng chú ý của kế hoạch đào tạo hơn 22.000 người không chỉ nằm ở quy mô nhân sự.
Long Châu công bố đến tháng 6/2026 đã có 2.678 nhà thuốc trên toàn quốc; đến tháng 7, doanh nghiệp cho biết mạng lưới còn có hơn 230 trung tâm tiêm chủng.
Điều đó đồng nghĩa đội ngũ được đào tạo nằm rải rác tại một mạng lưới rộng, trong đó nhiều điểm ở ngay giữa khu dân cư - nơi người dân vẫn thường tìm đến khi cần mua thuốc hoặc tư vấn những vấn đề sức khỏe ban đầu.
Dược sĩ tất nhiên không thể thay thế bác sĩ, nhà thuốc cũng không thể trở thành phòng cấp cứu. Nhưng trong một số tình huống, biết nhận diện dấu hiệu nguy hiểm, thực hiện đúng thao tác sơ cứu và nhanh chóng đưa bệnh nhân tới bệnh viện có thể tạo ra khác biệt.
