Theo báo cáo mới nhất của World Gold Council (WGC), tổng nhu cầu vàng toàn cầu trong năm 2025 đã vượt mốc 5.000 tấn, mức cao nhất trong lịch sử thống kê, tương đương quy mô hàng trăm tỷ USD. Con số này cho thấy vàng không còn đơn thuần là tài sản trú ẩn truyền thống mà đang trở thành một phần chiến lược trong cấu trúc danh mục của nhiều chủ thể kinh tế lớn.
Từ ngân hàng trung ương đến nhà đầu tư cá nhân, dòng tiền toàn cầu đang đồng loạt tìm đến vàng như tài sản an toàn giữa nhiều biến động kinh tế.
Ngân hàng trung ương - lực mua vàng ổn định và lớn nhất
Trong nhiều năm qua, ngân hàng trung ương vẫn là nhóm mua vàng bền bỉ và có ảnh hưởng sâu rộng nhất đến thị trường, và xu hướng này tiếp tục được duy trì trong năm 2025. WGC cho biết các ngân hàng trung ương trên thế giới đã mua ròng khoảng 863 tấn vàng, một mức rất cao nếu so với trung bình lịch sử.
Hoạt động mua vào diễn ra trên diện rộng, đặc biệt tại các nền kinh tế mới nổi muốn đa dạng hóa dự trữ ngoại hối và giảm phụ thuộc vào đồng USD.
Ba Lan nổi lên là quốc gia mua mạnh nhất khi bổ sung hơn 100 tấn vàng, trong khi Kazakhstan, Brazil, Azerbaijan và Thổ Nhĩ Kỳ cũng tăng đáng kể lượng dự trữ. Trung Quốc tiếp tục chiến lược gom vàng đều đặn, nâng tổng dự trữ quốc gia lên hơn 2.300 tấn vào cuối năm.
Quỹ ETF và nhà đầu tư tổ chức - dòng vốn đầu tư tăng “bùng nổ”
Nếu ngân hàng trung ương là lực mua dài hạn, thì các quỹ đầu tư và tổ chức tài chính lại tạo nên làn sóng tăng tốc rõ rệt nhất trong năm qua. Dòng tiền đầu tư vào vàng thông qua các quỹ ETF đã gia tăng mạnh mẽ khi nhà đầu tư tìm cách bảo vệ tài sản trước biến động thị trường cổ phiếu và trái phiếu.
Số liệu của WGC cho thấy lượng vàng do các quỹ ETF toàn cầu nắm giữ đã tăng thêm khoảng 801 tấn trong năm 2025, góp phần đẩy tổng nhu cầu đầu tư vàng (bao gồm ETF và vàng vật chất) lên 2.175 tấn, tăng 84% so với năm trước.
Riêng tại Mỹ, thị trường ETF vàng lớn nhất thế giới, tổng lượng vàng các quỹ nắm giữ đã đạt hơn 2.019 tấn, với quy mô tài sản quản lý xấp xỉ 280 tỷ USD.
Nhà đầu tư cá nhân - nhu cầu vàng vật chất vẫn lớn
Song song với dòng tiền tổ chức, nhu cầu từ các nhà đầu tư cá nhân cũng góp phần quan trọng vào bức tranh tăng trưởng của thị trường vàng. Tại châu Á, đặc biệt là Trung Quốc, xu hướng mua vàng vật chất vẫn rất mạnh mẽ khi người dân coi đây là cách giữ tài sản an toàn và chống trượt giá.
Theo Wall Street Journal, người dân Trung Quốc đã mua khoảng 432 tấn vàng thỏi và tiền xu trong năm 2025, chiếm gần một phần ba nhu cầu vàng vật chất toàn cầu. Lượng mua này tăng gần 30% so với năm trước. Ở Ấn Độ và nhiều quốc gia châu Á khác, vàng vẫn gắn liền với thói quen tích lũy truyền thống, giúp nhu cầu bán lẻ duy trì ở mức cao bất chấp giá đắt đỏ.
Vàng trang sức giảm, đầu tư vàng tăng mạnh
Một điểm trái chiều là nhu cầu vàng trang sức lại suy yếu do giá kim loại quý leo thang. Theo Reuters, tiêu thụ vàng trang sức toàn cầu đã giảm khoảng 18% trong năm 2025 vì người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu.
Tuy nhiên, phần sụt giảm này đã được bù đắp hoàn toàn bởi nhu cầu đầu tư tăng vọt. Nói cách khác, vàng đang dịch chuyển vai trò từ món hàng tiêu dùng sang tài sản tài chính, được mua để tích trữ và phòng vệ nhiều hơn là để đeo hay sử dụng.
Tính đến đầu năm 2026, bức tranh thị trường cho thấy các quỹ ETF và nhà đầu tư tổ chức là nhóm đóng góp lớn nhất vào mức tăng nhu cầu vàng, trong khi ngân hàng trung ương vẫn duy trì vai trò trụ cột với khối lượng mua ổn định hàng trăm tấn mỗi năm. Bên cạnh đó, nhà đầu tư cá nhân, đặc biệt tại Trung Quốc và châu Á, tiếp tục là động lực quan trọng cho thị trường vàng vật chất.
Sự cộng hưởng của ba dòng tiền này đang giúp vàng giữ vị thế đặc biệt trong hệ thống tài chính toàn cầu. Khi lạm phát và bất ổn vẫn chưa hoàn toàn biến mất, kim loại quý dường như vẫn sẽ tiếp tục được xem là “bến đỗ an toàn” cho cả chính phủ lẫn người dân trong thời gian tới.
