ACB cho vay hàng nghìn tỷ tiền trái phiếu sai mục đích

Thanh tra Chính phủ vừa công khai kết luận thanh tra việc chấp hành chính sách pháp luật về phát hành trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ và sử dụng nguồn tiền từ trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ.

Ghi nhận, giai đoạn từ 1/1/2015 đến 30/6/2023, trong 67 tổ chức phát hành có 5 ngân hàng thương mại phát hành tổng cộng 255.107 tỷ đồng, mục đích để cho vay khách hàng (chủ yếu là trái phiếu phát hành không có tài sản đảm bảo).

Theo kết luận của Thanh tra Chính phủ, các ngân hàng thương mại trong đó có ACB, MB đã sử dụng tiền thu được từ phát hành một số mã trái phiếu doanh nghiệp không đúng mục đích nêu tại phương án phát hành và nội dung bản công bố thông tin.

Cụ thể, trong giai đoạn thanh tra, các ngân hàng này đã phát hành 386 mã trái phiếu doanh nghiệp (trái phiếu không chuyển đổi, không kèm theo chứng quyền, không có tài sản bảo đảm) kỳ hạn 1-10 năm, lãi suất cố định hoặc thả nổi (lãi suất thả nổi bằng lãi suất tham chiếu cộng biên độ 0,1-2,5%).

Mục đích phát hành là tăng quy mô vốn, bổ sung vốn cấp 2 và vốn khác phục vụ khách hàng, phục vụ nhu cầu cấp tín dụng của các ngân hàng. Đến thời điểm 30/6/2023, tại các ngân hàng nêu trên còn 173 mã trái phiếu doanh nghiệp đang lưu hành với tổng giá trị 97.828 tỷ đồng.

ACB đã sử dụng tiền thu được từ phát hành 2 mã trái phiếu tổng trị giá 3.700 tỷ đồng để cho vay trung dài hạn và ngắn hạn, trong khi mục đích phát hành là phục vụ nhu cầu cấp tín dụng trung dài hạn.

3/5 tổ chức tín dụng sử dụng tiền thu được từ phát hành một số mã trái phiếu không đúng mục đích nêu tại phương án phát hành và nội dung bản công bố thông tin.

Cụ thể, tại ACB, ngân hàng này đã sử dụng tiền thu được từ phát hành trái phiếu mã TPACB2018/10Y (giá trị 2.200 tỷ đồng) và trái phiếu mã ACB.2019.04 (giá trị 1.500 tỷ đồng) để cho vay trung dài hạn và ngắn hạn, trong khi mục đích phát hành được nêu trong phương án phát hành của ACB là phục vụ nhu cầu cấp tín dụng trung dài hạn.

Tại MB, ngân hàng này sử dụng tiền thu được từ 11 mã trái phiếu phát hành năm 2022 với tổng giá trị phát hành 1.920 tỷ đồng để thực hiện cho vay mà không thực hiện đầu tư theo mục đích phát hành nêu tại các bản công bố thông tin trước phát hành (là "để bổ sung vốn cấp 2 dài hạn theo quy định của NHNN, phục vụ nhu cầu cấp tín dụng, đầu tư cũng như tăng quy mô vốn hoạt động của ngân hàng nhằm đáp ứng mục tiêu tăng trưởng kinh doanh năm 2022 và các năm tiếp theo, phù hợp với quy định pháp luật tổ chức tín dụng").

Kết luận thanh tra còn cho biết 5 ngân hàng cùng không thực hiện trách nhiệm quản lý vốn từ phát hành trái phiếu theo quy định. Các ngân hàng này báo cáo tình hình sử dụng số tiền thu được từ việc phát hành trái phiếu đối với trái phiếu còn dư nợ tại thời điểm 31/12/2022 và 30/6/2023 được kiểm toán.

Tuy nhiên, các tổ chức tín dụng trên không thể phân định chính xác số liệu về việc sử dụng số tiền thu được từ trái phiếu riêng lẻ cho từng khoản vay, từng khách hàng cụ thể.

Nguyên do là toàn bộ tiền thu được từ phát hành trái phiếu không theo dõi riêng mà hòa chung vào nguồn vốn kinh doanh chung của ngân hàng để từ đó giải ngân cho cá nhân, tổ chức vay vốn.

Thanh tra Chính phủ yêu cầu các tổ chức chấm dứt các hành vi vi phạm về phát hành trái phiếu doanh nghiệp và sử dụng nguồn vốn từ trái phiếu đã được phát hiện qua thanh tra, khẩn trương rà soát, khắc phục các tồn tại, khuyết điểm và hậu quả (nếu có) đã được nêu tại kết luận thanh tra.

Đồng thời, thực hiện nghiêm các yêu cầu, chỉ đạo của Thanh tra Ngân hàng Nhà nước, Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội về các nội dung xử lý vi phạm phát hiện qua thanh tra theo quy định của pháp luật về trái phiếu doanh nghiệp và pháp luật có liên quan.