Nhiều hành vi nơi công sở tưởng chừng bình thường thực chất có thể bắt nguồn từ sang chấn sự nghiệp. Những trải nghiệm tiêu cực trong môi trường làm việc có thể để lại ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe tinh thần, lòng tự trọng và cách một người nhìn nhận giá trị bản thân.
Một phần lý do khiến sang chấn sự nghiệp khó được nhận diện là bởi các hành vi này thường được xem là “bình thường” trong công việc. Trên thực tế, đó có thể là những cơ chế đối phó hình thành sau giai đoạn bị làm việc quá sức, chịu áp lực kéo dài hoặc trải nghiệm môi trường “độc hại”.
Dưới đây là 9 hành vi thường bị xem là bình thường, nhưng có thể là dấu hiệu của sang chấn sự nghiệp.
1. Thường xuyên ở lại làm việc muộn
Làm việc quá mức đôi khi là phản ứng tâm lý sau sang chấn, đồng thời là một cách để đối phó với cảm giác thiếu an toàn nội tại. Theo các chuyên gia, nhiều người cố gắng làm việc nhiều hơn để “chứng minh giá trị bản thân”, dù phải đánh đổi sức khỏe và đời sống cá nhân.
Hành vi này thường được tán dương trong văn hóa công sở, nhưng thực tế có thể phản ánh tổn thương tâm lý chưa được xử lý.
2. Xin lỗi quá mức
Theo các nhà tâm lý học lâm sàng, việc xin lỗi liên tục thường là một cơ chế tự vệ của những người lo âu và không chắc chắn về vị trí của mình trong tập thể. Nếu từng bị khiến cảm thấy “vô dụng” hoặc không được coi trọng ở nơi làm việc, họ dễ hình thành thói quen xin lỗi để tìm kiếm cảm giác an toàn.
Ngay cả khi vấn đề không thuộc về mình, họ vẫn nhận lỗi chỉ để giữ hòa khí - một dấu hiệu phổ biến của sang chấn sự nghiệp.
Ảnh minh hoạ.
3. Giảm nhẹ hoặc phủ nhận thành tích của bản thân
Việc né tránh sự ghi nhận, hạ thấp thành tựu cá nhân hoặc không dám ăn mừng thành công thường gắn liền với tổn thương lòng tự trọng trong môi trường làm việc. Có thể đã từng có người là cấp trên hoặc đồng nghiệp khiến họ tin rằng mình “không đủ giỏi”.
Trong khi đó, việc tự ghi nhận bản thân, dù là những thành công nhỏ, có tác động tích cực đến não bộ và cảm xúc, giúp củng cố giá trị cá nhân một cách lành mạnh.
4. Luôn mặc định mọi thứ sẽ diễn biến xấu
Việc luôn chuẩn bị cho kịch bản tệ nhất là một cơ chế đối phó phổ biến ở người có sang chấn chưa được giải tỏa. Nó giúp họ cảm thấy mình “có sự chuẩn bị”, nhưng đồng thời khiến cơ thể và tâm trí luôn trong trạng thái căng thẳng, cảnh giác cao độ.
Hệ quả là họ khó thư giãn, dễ lo âu kéo dài và gặp nhiều khó khăn ngay cả với những nhiệm vụ cơ bản trong công việc.
5. Cảm thấy tội lỗi khi nghỉ ngơi
Ngay cả khi đó là quyền lợi chính đáng như nghỉ phép hay nghỉ giải lao, nhiều người vẫn cảm thấy xấu hổ hoặc áy náy khi dành thời gian cho bản thân. Điều này thường bắt nguồn từ trải nghiệm trong môi trường làm việc độc hại, nơi nghỉ ngơi bị xem là “thiếu trách nhiệm”.
Họ sẵn sàng làm việc quá sức, bất chấp rủi ro cho sức khỏe thể chất và tinh thần.
Ảnh minh hoạ.
6. Chỉ thấy nhẹ nhõm sau dự án, thay vì tự hào
Thay vì cảm giác hoàn thành và hài lòng, người có sang chấn sự nghiệp thường chỉ cảm thấy… thở phào. Họ không tận hưởng thành quả vì luôn sống trong trạng thái căng thẳng, chỉ mong “xong việc để còn chuyển sang nỗi lo tiếp theo”.
7. Luôn căng thẳng nơi công sở
Dù biểu hiện qua cảm giác lo âu trước ngày làm việc mới hay căng thẳng thường trực, đây không đơn thuần là áp lực công việc. Các nghiên cứu chỉ ra rằng, người có sang chấn sự nghiệp thường mang theo căng thẳng từ những trải nghiệm tiêu cực trong quá khứ, chứ không chỉ do khối lượng công việc hiện tại.
8. Gặp khó khăn khi nhờ sự giúp đỡ
Không bao giờ nhờ hỗ trợ thường bị nhầm lẫn với mạnh mẽ hay tự lập. Thực tế, việc không dám nhờ giúp đỡ có thể là hệ quả của niềm tin rằng mình phải luôn sẵn sàng, hiệu quả và không được phép yếu đuối. Điều này khiến họ bỏ lỡ cơ hội xây dựng mối quan hệ, học hỏi và phát triển bền vững trong công việc.
Ảnh minh hoạ.
9. Trung thành đến mức đánh đổi bản thân
Sự trung thành mù quáng với tổ chức không đáp ứng được nhu cầu cơ bản của người lao động thường được xem là “tinh thần cống hiến”. Tuy nhiên, đây cũng là một biểu hiện của sang chấn sự nghiệp. Vì thiếu cảm giác an toàn, họ tìm kiếm sự ổn định bằng cách dốc toàn bộ thời gian và năng lượng cho công việc, dù không nhận lại sự ghi nhận hay tương xứng.
