72 năm tìm mộ liệt sĩ và cuộc "đoàn tụ" kỳ diệu

Nhiều năm nay, căn nhà của ông Nguyễn Sỹ Hồ ở phường Vĩnh Tân, TP.HCM gần như trở thành một "ngân hàng dữ liệu" đặc biệt về liệt sĩ. Sau khi nghỉ hưu, người thầy giáo ấy dành phần lớn thời gian cho công việc hoàn toàn tự nguyện: sưu tầm hồ sơ, chụp ảnh bia mộ, số hóa dữ liệu và kết nối thông tin để giúp các gia đình tìm mộ liệt sĩ là người thân đã hy sinh.

Trong hàng chục nghìn hồ sơ liệt sĩ mà nhà giáo này đã sưu tầm và kết nối suốt nhiều năm qua, câu chuyện về liệt sĩ Huỳnh Văn Bằng mới đây khiến ông rất xúc động. Bởi nếu thiếu đi một cuộc điện thoại, một lần gặp gỡ hay một tin nhắn gửi đến đúng thời điểm, gia đình người liệt sĩ ấy có lẽ vẫn còn tiếp tục cuộc tìm kiếm kéo dài suốt 72 năm.

ẢNH: QUANG VIÊN

Ông giáo già lặng lẽ đi tìm mộ liệt sĩ

Hàng chục năm rong ruổi khắp các nghĩa trang liệt sĩ trên cả nước, ông Sỹ Hồ đã góp phần giúp hàng chục nghìn trường hợp tìm được nơi an nghỉ của cha, anh, chồng hoặc người thân. Tổ chức Kỷ lục Việt Nam xác lập kỷ lục ông Nguyễn Sỹ Hồ là người chụp ảnh bia mộ liệt sĩ tại các nghĩa trang trong cả nước nhiều nhất để giúp đỡ các gia đình liệt sĩ tìm được mộ người thân. Ông cũng nhận rất nhiều giấy khen, bằng khen về công việc này, trong đó có bằng khen của Thủ tướng Chính phủ.

Thế nhưng với ông, mỗi hồ sơ liệt sĩ mà thân nhân của họ chưa tìm được vẫn là một nỗi day dứt. Hai năm trước, ông thực hiện 2 chuyến đi dài từ tỉnh Bình Dương (cũ) ra Hà Tĩnh để chụp lại toàn bộ bia mộ tại các nghĩa trang liệt sĩ ở địa phương này.

Hàng nghìn tấm ảnh được lưu lại rồi mang về xử lý, đưa lên hệ thống tra cứu. Trong quá trình ấy, điều khiến ông trăn trở nhất là rất nhiều bia mộ ghi thiếu hoặc sai thông tin quê quán. 

"Mỗi lần gặp trường hợp như vậy tôi lại thấy xót xa. Chỉ một chi tiết sai thôi cũng có thể khiến gia đình không bao giờ nhận ra liệt sĩ người thân của mình", ông Sỹ Hồ tâm sự.

Nỗi băn khoăn ấy càng lớn khi ông phát hiện nhiều hồ sơ chưa có dữ liệu đối chứng. Đúng lúc đó, trong một cuộc gặp cuối năm với thượng tá Nguyễn Xuân Nghị đang công tác tại Binh đoàn 16, đóng tại xã Đồng Tâm, tỉnh Đồng Nai, câu chuyện về những hồ sơ tìm mộ liệt sĩ còn dang dở được nhắc đến. 

Nghe ông chia sẻ khó khăn, thượng tá Nguyễn Xuân Nghị lập tức gọi điện cho một người quen để nhờ hỗ trợ. Ít lâu sau, tín hiệu vui đến. Ông Sỹ Hồ ra Hà Tĩnh và gặp một cán bộ quân đội nhiệt tình giúp đỡ. Chỉ sau một đêm, những hồ sơ mà ông đang tìm kiếm đã được cung cấp đầy đủ. 

"Mang dữ liệu về, tôi gần như lao ngay vào đối chiếu. Mỗi hồ sơ tìm được đều là một tia hy vọng", ông tâm tình.

ẢNH: QUANG VIÊN

Trong những hồ sơ ấy, cái tên Huỳnh Văn Bằng khiến ông đặc biệt chú ý. Hồ sơ ghi quê quán tại Tân Hội Mỹ, Mỹ Tho, trong khi bia mộ tại Nghĩa trang liệt sĩ Nghi Xuân, Hà Tĩnh lại ghi quê ở Diễn Hòa, Châu Thành. 

Sự sai lệch khiến ngôi mộ của liệt sĩ Bằng không thể được người thân nhận diện. Sau nhiều lần đối chiếu, ông Sỹ Hồ tin đây là cùng một người. Ông đăng tải thông tin và hình ảnh bia mộ lên mạng xã hội, hy vọng có người nhận ra. Thế nhưng suốt 3 tháng trời, mọi thứ vẫn bặt vô âm tín. 

"Tôi nghĩ chắc là chưa đủ duyên. Có những trường hợp mình chờ rất lâu mới tìm được thân nhân", ông nhớ lại.

Tin nhắn lúc bình minh và cuộc 'đoàn tụ' sau 72 năm

Điều kỳ diệu lại đến vào lúc ông Sỹ Hồ không ngờ nhất. Khi ông đăng bài viết chia sẻ về công việc sưu tầm hồ sơ liệt sĩ nhận được hàng chục nghìn lượt xem. Sáng hôm sau, khi vừa mở điện thoại, ông nhận được tin nhắn từ anh Nguyễn Thanh Hải ở phường Mỹ Tho, tỉnh Đồng Tháp, hiện công tác tại Bệnh viện đa khoa khu vực Cai Lậy (phường Cai Lậy, tỉnh Đồng Tháp), nhờ tìm giúp người cậu ruột đã mất liên lạc từ nhiều thập kỷ trước. Khi đọc đến cái tên Huỳnh Văn Bằng, ông Sỹ Hồ gần như chết lặng. "Tôi nhớ ngay lập tức. Không cần tra cứu gì nữa. Chính là hồ sơ mà tôi đã tìm kiếm thân nhân họ suốt mấy tháng qua", ông kể.

Ông lập tức gửi toàn bộ thông tin, hình ảnh bia mộ và hồ sơ đối chiếu cho gia đình. Ở đầu dây bên kia là những phút nghẹn ngào. Theo anh Nguyễn Thanh Hải, gia đình chỉ biết ông Huỳnh Văn Bằng nhập ngũ từ những năm đầu kháng chiến. Sau đó ông tập kết ra Bắc rồi hoàn toàn mất liên lạc.

ẢNH: ÔNG SỸ HỒ CUNG CẤP

Những người lớn tuổi trong gia đình lần lượt qua đời mà vẫn mang theo nỗi đau chưa tìm được người thân. Các thế hệ con cháu tiếp tục dò hỏi, tìm kiếm nhưng mọi dấu vết ngày càng mờ nhạt theo thời gian. 

"Gia đình tôi không biết diễn tả cảm xúc thế nào. Chúng tôi chỉ biết khóc. Hơn 70 năm rồi, cuối cùng cũng biết cậu mình nằm ở đâu", anh Hải xúc động chia sẻ. Liệt sĩ Huỳnh Văn Bằng được an táng tại Nghĩa trang liệt sĩ Nghi Xuân, Hà Tĩnh. Với gia đình anh Hải, niềm vui không chỉ là tìm thấy mộ mà còn là tìm lại một phần ký ức của cả gia đình.

Anh Hải cho biết, gia đình đang làm các thủ tục theo quy định để có thể bốc hài cốt của liệt sĩ Huỳnh Văn Bằng về quê để tiện viếng thăm, nhang khói. Còn ông Sỹ Hồ thì nói: "Tôi luôn sẵn sàng đồng hành cùng gia đình. Tìm được thông tin liệt sĩ rồi thì phải giúp họ đoàn tụ trọn vẹn. Đó là trách nhiệm không chỉ riêng các cơ quan chức năng mà tất cả những người còn sống"

ẢNH: QUANG VIÊN

Nhìn lại toàn bộ câu chuyện, ông Sỹ Hồ cho rằng đây là một sự sắp đặt kỳ lạ của số phận. "Tôi làm công việc này nhiều năm nên càng tin vào chữ duyên. Có những trường hợp tưởng như bế tắc nhưng rồi mọi dữ liệu lại kết nối với nhau một cách rất lạ. Nhiều lúc tôi nghĩ chính những người đã khuất đang tìm đường trở về với gia đình mình", ông Sỹ Hồ trầm ngâm.

ẢNH: ÔNG SỸ HỒ CUNG CẤP

//Chèn ads giữa bài (runinit = window.runinit || []).push(function () { //Nếu k chạy ads thì return if (typeof _chkPrLink != 'undefined' && _chkPrLink) return; var mutexAds = '<zone id="l2srqb41"></zone>'; var content = $('[data-role="content"]'); if (content.length > 0) { var childNodes = content[0].childNodes; for (i = 0; i < childNodes.length; i++) { var childNode = childNodes[i]; var isPhotoOrVideo = false; if (childNode.nodeName.toLowerCase() == 'div') { // kiem tra xem co la anh khong? var type = $(childNode).attr('class') + ''; if (type.indexOf('VCSortableInPreviewMode') >= 0) { isPhotoOrVideo = true; } } try { if ((i >= childNodes.length / 2 - 1) && (i < childNodes.length / 2) && !isPhotoOrVideo) { if (i <= childNodes.length - 3) { childNode.after(htmlToElement(mutexAds)); arfAsync.push("l2srqb41"); } break; } } catch (e) { } } } }); function htmlToElement(html) { var template = document.createElement('template'); template.innerHTML = html; return template.content.firstChild; } // Lấy phần tử giữa bài để chèn widget: ưu tiên figure, sau đó p không nằm trong figure function tnDetailFindMidElement(rootSelector) { var root = document.querySelector(rootSelector); if (!root) return null; var figures = Array.from(root.querySelectorAll('figure')); var paragraphs = Array.from(root.querySelectorAll('p')).filter(function (p) { return !p.closest('figure'); }); var elements = figures.concat(paragraphs); return elements.length ? elements[Math.floor(elements.length / 2)] : null; } if (window.pageSettings && pageSettings.allow3rd && (typeof window._isAdsHidden === 'undefined' || !window._isAdsHidden)) { if (!laNuocNgoai) { (function (w, q) { w[q] = w[q] || []; w[q].push(["_mgc.load"]); })(window, "_mgq"); } } (function() { if (!(window.pageSettings && pageSettings.allow3rd && (typeof window._isAdsHidden === 'undefined' || !window._isAdsHidden))) return; if (typeof window.laNuocNgoai === 'undefined' || !window.laNuocNgoai) return; // chỉ chạy khi laNuocNgoai true var target = tnDetailFindMidElement('div.detail-cmain'); if (!target || !target.parentNode) return; var newDiv = document.createElement('div'); newDiv.id = 'taboola-mid-article-widget'; target.parentNode.insertBefore(newDiv, target.nextSibling); window._taboola = window._taboola || []; window._taboola.push({ mode: 'thumbnails-4x1', container: 'taboola-mid-article-widget', placement: 'Mid Article Widget', target_type: 'mix' }); })();