Vay tiền mua nhà thường được xem là bước “chốt lớn” trong đời người. Nhưng với người trẻ, đây không chỉ là quyết định tài chính, mà là quyết định ảnh hưởng trực tiếp tới cách mình sống, làm việc và chịu áp lực trong nhiều năm sau đó. Trước khi ký vào một khoản vay dài hạn, có vài việc quan trọng cần làm - không phải để chắc thắng, mà để không tự đẩy mình vào thế quá rủi ro.
1. Không chỉ hỏi “vay được bao nhiêu”, mà phải hỏi “trả được trong trạng thái nào”
Ngân hàng sẽ cho bạn biết bạn có thể vay tối đa bao nhiêu, nhưng bạn cần tự trả lời mình có thể trả khoản đó trong trạng thái sống như thế nào. Trả xong mỗi tháng còn bao nhiêu tiền để sinh hoạt, có còn dư để phòng ốm đau, thất nghiệp hay biến cố hay không, và liệu có phải cắt sạch những thứ từng làm cuộc sống dễ thở hơn không. Vay được không đồng nghĩa với nên vay, bởi con số an toàn không nằm trên hợp đồng mà nằm ở cảm giác bạn vẫn còn kiểm soát được cuộc sống sau khi trả nợ.
Ảnh minh hoạ Pinterest
2. Giả lập kịch bản xấu hơn hiện tại (chứ không phải tốt hơn)
Nhiều người tính vay dựa trên mức lương hiện tại, thậm chí kỳ vọng thu nhập sẽ tăng trong tương lai, nhưng trước khi vay mua nhà nên làm điều ngược lại: giả lập kịch bản xấu. Nếu thu nhập giảm 20-30% thì sao, nếu mất việc vài tháng thì có trụ được không, nếu lãi suất tăng thì khoản trả hàng tháng thay đổi thế nào. Nếu chỉ cần một biến cố nhỏ là mọi thứ bắt đầu mất kiểm soát, thì đó không phải khoản vay phù hợp dù trên giấy tờ trông vẫn ổn.
3. Chuẩn bị quỹ dự phòng riêng cho… việc trả nợ
Quỹ dự phòng không nên chỉ dùng cho sinh hoạt, mà với người vay mua nhà cần có một khoản dự phòng riêng cho chính việc trả nợ. Lý tưởng nhất là có sẵn 6-12 tháng tiền trả ngân hàng trong tay, không phụ thuộc vào thưởng, hoa hồng hay nguồn thu không ổn định. Khoản dự phòng này không giúp bạn giàu hơn, nhưng giúp bạn bớt hoảng loạn và ngủ ngon hơn khi có biến cố xảy ra.
Ảnh minh hoạ Pinterest
4. Tính đến chi phí “sau khi có nhà”, không chỉ tiền mua
Rất nhiều người trẻ vỡ kế hoạch vì chỉ tính tiền mua nhà mà quên mất chi phí để sống cùng căn nhà đó. Phí quản lý, gửi xe, nội thất, sửa chữa, bảo trì, thuế, những khoản phát sinh lặt vặt, thậm chí cả chi phí thời gian và đi lại nếu nhà xa chỗ làm đều cần được tính trước. Căn nhà không kết thúc chi tiêu, mà mở ra một hệ chi tiêu mới mà nếu không lường trước sẽ rất dễ hụt hơi.
5. Thành thật với bản thân về mức độ chấp nhận áp lực
Có người chịu được áp lực trả nợ trong 20 năm và vẫn sống ổn, có người chỉ cần nghĩ tới khoản trả hàng tháng đã thấy nặng đầu. Không có kiểu người đúng hay sai, chỉ có kiểu người phù hợp hay không phù hợp với vay dài hạn. Trước khi vay mua nhà, nên thành thật với bản thân xem mình có đang đánh đổi quá nhiều tự do hay không, có sẵn sàng gắn bó lâu dài với công việc hiện tại hay không, và nếu phải sống tiết chế trong nhiều năm thì liệu mình có chịu được hay không.
Ảnh minh hoạ Pinterest
6. Nói chuyện thẳng thắn với người sẽ cùng mình gánh khoản vay
Nếu mua nhà chung với vợ, chồng hoặc người yêu, đây không chỉ là câu chuyện tiền bạc mà là cam kết trách nhiệm lâu dài. Cần nói rõ ai trả bao nhiêu, nếu một người mất thu nhập thì xử lý thế nào, và trong trường hợp mối quan hệ thay đổi thì căn nhà sẽ được giải quyết ra sao. Không nói trước không khiến mọi chuyện dễ hơn, mà chỉ khiến khi biến cố xảy ra mọi thứ trở nên khó xử hơn.
7. Cho phép mình chậm lại nếu chưa sẵn sàng
Không mua nhà sớm không đồng nghĩa với thất bại, và trong nhiều trường hợp chưa mua lại là một quyết định tài chính tỉnh táo. Thị trường, công việc và cuộc sống đều có thể thay đổi, quan trọng là bạn mua nhà ở thời điểm mà khoản vay không bóp nghẹt cuộc sống và căn nhà mang lại cảm giác an tâm thay vì áp lực kéo dài.
