Sau 11 năm xảy ra vụ án và nhiều lần trả hồ sơ, chiều ngày 28.1, TAND khu vực 6, tỉnh Lâm Đồng tiếp tục phiên tòa sơ thẩm (lần 3) vụ 6 cựu chiến binh kêu oan về tội hủy hoại rừng.
Có 6 cựu chiến binh kêu oan gồm: Đỗ Mạnh Hùng (63 tuổi), Ngân Xuân Dũng (65 tuổi), Vũ Tất Đắc (72 tuổi), Hoàng Văn Sằn (68 tuổi), Nguyễn Nam Thái (58 tuổi) và Cao Minh Điến (57 tuổi, cùng ở huyện Đắk Song, Đắk Nông cũ). Ngoài ra, vụ án còn có cựu chiến binh Đoàn Xuân Trường nhưng đã qua đời vì lý do sức khỏe.
Các cựu chiến binh khai trước khi phát dọn cây để trồng cây keo gây quỹ thì trên thực tế đã không còn rừng nên không thể bị xử lý về tội hủy hoại rừng
ẢNH: NGÂN NGA
Trong phần tranh luận, đại diện Viện kiểm sát cho rằng nhà nước luôn tri ân với các thế hệ có công với đất nước nhưng có tội vẫn phải xử lý theo quy định pháp luật. Việc đánh giá chứng cứ là tổng thể hài hòa của vụ án.
Về việc luật sư bào chữa cho rằng không thể dựa vào các kết luận giám định tháng 4.2015 để xác định giá trị thiệt hại về rừng hơn 53 triệu đồng (giám định viên tư pháp Huỳnh Văn Triệu kết luận: rừng bị hủy hoại 0,98 ha là rừng sản xuất), mà cần phải tính toán cụ thể, Viện kiểm sát cho rằng, tại thời điểm giám định (năm 2015) phải áp dụng Quyết định số 1558 năm 2013 của UBND tỉnh Đắk Nông ban hành quy định chi tiết giá rừng trên địa bàn.
"Tất cả các việc định giá thiệt hại về rừng đều dựa vào quyết định này. Chúng tôi cũng xin nói thêm rằng, tại quyết định này không bóc tách riêng thiệt hại về môi trường và thiệt hại về lâm sản, mà tính gộp", kiểm sát viên nói.
Cũng trong phần tranh luận, các luật sư cho rằng, theo văn bản vào tháng 3.2015 của Chi cục Kiểm lâm tỉnh Đắk Nông thì rừng bị thiệt hại 100%. Như vậy, cơ sở nào để xác định trong 2 ngày của tháng 4.2015, các bị cáo tiếp tục phá rừng?
Luật sư cũng viện dẫn, một trong những lý do cấp giám đốc thẩm hủy các bản án kết tội các cựu chiến binh vì cho rằng kết luận giám định tháng 4.2015 và tháng 7.2016 đều do ông Huỳnh Văn Triệu ký với tư cách giám định viên tư pháp. Việc giám định lại diện tích rừng bị thiệt hại do cùng một người ký là trái với điều 34 luật Giám định tư pháp 2013.
Luật sư - tiến sĩ Nguyễn Thị Kim Vinh (nguyên thẩm phán TAND tối cao) đề nghị tòa tuyên các bị cáo không phạm tội
ẢNH: NGÂN NGA
Trong khi đó, kết luận giám định năm 2022 của Bộ NN-PTNT kết luận: không thể giám định được ranh giới, diện tích rừng, trạng thái rừng bị thiệt hại; không xác định được giá trị rừng bị thiệt hại. Như vậy, cấp sơ thẩm phải áp dụng kết luận giám định của Bộ NN-PTNT để tuyên các bị cáo không phạm tội.
Đối đáp lại các vấn đề nêu trên, đại diện Viện kiểm sát khu vực 6 vẫn cho rằng kết luận giám định tháng 4.2015 của giám định viên tư pháp Huỳnh Văn Triệu là "kết luận đúng pháp luật".
Bởi theo kiểm sát viên, kết luận giám định cuối cùng của Bộ NN-PTNT là kết luận sau này, có giám định về đối tượng là biên bản khám nghiệm diện tích được ghi nhận tại biên bản xác định hiện trường năm 2015. Biên bản này vi phạm nên không xem xét.
Nói lời sau cùng, các bị cáo đề nghị tòa xử công tâm, khách quan, đúng pháp luật.
Tòa thông báo sẽ nghị án kéo dài đến ngày 30.1 mới tuyên án.
Theo luật sư Nguyễn Thanh Huy (Phó chủ nhiệm Đoàn luật sư tỉnh Lâm Đồng) vụ án còn nhiều vấn đề chưa được điều tra làm rõ
ẢNH: NGÂN NGA
Kiên trì kêu oan được lật lại vụ án
Theo hồ sơ vụ án, tại cuộc họp đầu năm 2015, cho rằng không còn rừng nên ông Đỗ Mạnh Hùng, Chi hội trưởng Chi hội Cựu chiến binh thôn 6 (xã Trường Xuân, huyện Đắk Song, tỉnh Đắk Nông cũ), đưa ra ý kiến chi hội sẽ phát dọn đất rừng tại lô 3, lô 6, khoảnh 1, tiểu khu 1710 (thành phố Gia Nghĩa cũ) để trồng cây keo gây quỹ hoạt động. Tất cả hội viên đồng ý.
Các cựu chiến binh bị cáo buộc trong 2 ngày của tháng 1.2015 và 2 ngày của tháng 4.2015 đã chặt những cây bụi, dây leo, cây gỗ có đường kính từ 10 cm trở xuống và gom lại thành từng đống chờ khô sẽ đốt. Đây là đất rừng do UBND tỉnh Đắk Nông cũ giao Công ty TNHH MTV Gia Nghĩa (Xí nghiệp lâm nghiệp Nghĩa Tín) quản lý.
Theo kết luận giám định tháng 4.2015, có 0,98 ha rừng sản xuất bị hủy hoại, thiệt hại hơn 53 triệu đồng.
Vụ án trên xảy ra từ năm 2015, kéo dài đến nay đã 11 năm; có bị cáo đã qua đời vì lý do sức khỏe. Trước khi mở phiên tòa này, vụ án đã trải qua 2 phiên tòa xét xử sơ thẩm, 2 phiên tòa xét xử phúc thẩm và 1 phiên giám đốc thẩm.
Cụ thể, cả 2 lần xét xử sơ thẩm, TAND thành phố Gia Nghĩa (nay là TAND khu vực 6, tỉnh Lâm Đồng) tuyên phạt 6 cựu chiến binh với mức án từ 6 - 7 tháng tù về tội hủy hoại rừng. Các bị cáo đồng loạt kháng cáo kêu oan.
Xét xử phúc thẩm lần 1 (năm 2016), TAND tỉnh Đắk Nông cũ (nay là tỉnh Lâm Đồng) hủy bản án sơ thẩm. Cuối năm 2017, TAND tỉnh Đắk Nông cũ xét xử phúc thẩm lần 2, bác kháng cáo kêu oan của 6 cựu chiến binh, tuyên y án sơ thẩm.
Sau khi ra tù, 6 cựu chiến binh tiếp tục gửi đơn kêu oan. Đến năm 2020, TAND cấp cao tại TP.HCM xét xử giám đốc thẩm nêu ra 9 vấn đề cho thấy chưa đủ căn cứ buộc tội các bị cáo, nên hủy tất cả các bản án để điều tra lại.
