Theo BSCKII Lâm Nguyễn Thùy An, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM - cơ sở 3, gan là cơ quan giữ vai trò trung tâm trong chuyển hóa đường và chất béo. Khi cơ thể thường xuyên nạp nhiều năng lượng hơn nhu cầu, lượng mỡ dư thừa có thể tích tụ trong tế bào gan, làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ liên quan rối loạn chuyển hóa.
Nếu các yếu tố nguy cơ không được kiểm soát, tình trạng gan nhiễm mỡ có thể tiến triển thành viêm gan, xơ hóa và cuối cùng là xơ gan ở một số người.
Ăn quá nhiều đường, dầu mỡ
Thói quen uống nhiều nước ngọt, trà sữa, đồ uống có đường, ăn bánh kẹo thường xuyên, dùng thức ăn nhanh, đồ chiên rán nhiều dầu mỡ hoặc ăn quá nhiều vào ban đêm đều có thể khiến năng lượng đưa vào cơ thể vượt nhu cầu.
Vì vậy, giảm đồ uống có đường, kiểm soát khẩu phần và hạn chế ăn khuya là những thay đổi đơn giản có thể giảm gánh nặng chuyển hóa cho gan.
Một chế độ ăn tốt cho gan không cần quá cầu kỳ. Người dân nên ưu tiên rau xanh, trái cây với lượng phù hợp, ngũ cốc nguyên hạt và các nguồn đạm lành mạnh như cá, thịt nạc, trứng, đậu phụ, các loại đậu; đồng thời hạn chế đường, chất béo bão hòa, thực phẩm chế biến sẵn và thức ăn nhanh.
Ăn thực phẩm mốc, không đảm bảo an toàn
Không chỉ chế độ ăn nhiều năng lượng, thực phẩm không an toàn cũng có thể gây hại cho gan.
Một số loại ngũ cốc và các loại hạt nếu không được bảo quản tốt có thể nhiễm aflatoxin - độc tố do một số loài nấm Aspergillus sản sinh. Aflatoxin là chất gây ung thư đã được xác định và có liên quan đặc biệt đến nguy cơ ung thư gan.
Do đó, người dân không nên tiếc rẻ và tiếp tục sử dụng thực phẩm đã mốc, có mùi bất thường hoặc dấu hiệu hư hỏng. Việc bảo quản thực phẩm ở điều kiện phù hợp, giữ vệ sinh trong chế biến, ăn chín uống sôi và rửa tay trước khi ăn cũng giảm nguy cơ mắc một số bệnh lây truyền qua đường tiêu hóa, trong đó có viêm gan A và viêm gan E.
Lạm dụng sản phẩm “mát gan”, “giải độc gan”
Khi nổi mụn, ngứa da, mệt mỏi hoặc có cảm giác “nóng trong người”, nhiều người tự cho rằng gan đang “nóng” hoặc “yếu” và tìm đến các sản phẩm được quảng cáo là “mát gan”, “giải độc gan”.
Tuy nhiên, những biểu hiện này không đặc hiệu cho bệnh gan và có thể xuất hiện trong nhiều tình trạng sức khỏe khác nhau. Bạn không nên dựa vào các triệu chứng này để tự chẩn đoán hoặc tự mua sản phẩm sử dụng kéo dài.
Theo bác sĩ An, không có cơ sở để xem các sản phẩm được quảng cáo là “mát gan”, “giải độc gan” như một biện pháp có thể làm sạch gan hoặc phục hồi chức năng gan ở người khỏe mạnh. Việc sử dụng thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thuốc hoặc các sản phẩm thảo dược không rõ nguồn gốc cũng tiềm ẩn nguy cơ gây tổn thương gan.
Điều này không đồng nghĩa mọi dược liệu đều có hại. Một số dược liệu có thể được sử dụng trong điều trị khi có chỉ định phù hợp. Tuy nhiên, người dân không nên tự ý dùng kéo dài, phối hợp nhiều sản phẩm hoặc tin vào quảng cáo chưa được kiểm chứng.
Gan có khả năng bù trừ tốt nên bệnh gan có thể tiến triển trong thời gian dài mà triệu chứng không rõ ràng. Khi xuất hiện biểu hiện rõ, bệnh đôi khi đã tiến triển nặng.
Người dân nên đi khám khi có các dấu hiệu như vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu, đau hoặc tức vùng hạ sườn phải, bụng chướng, phù chân, mệt mỏi kéo dài hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân.
Với người mắc bệnh gan mạn tính, việc khám và theo dõi định kỳ có ý nghĩa quan trọng hơn việc chỉ dựa vào cảm giác chủ quan.
