Nhà tâm lý học người Áo Alfred Adler từng nhận định: Sợi dây liên kết giữa cha và con thường hình thành muộn hơn so với mẹ. Điều này hoàn toàn dễ hiểu, bởi người mẹ có 9 tháng 10 ngày bao bọc con trong bụng, tạo nên sự kết nối "máu thịt" ngay từ đầu. Trong khi đó, đàn ông thường chỉ thực sự cảm nhận được thiên chức khi đứa trẻ chào đời.
Trong 6 năm đầu đời, trẻ chủ yếu xây dựng sự gắn bó mật thiết với mẹ. Vai trò của người cha sẽ được bồi đắp dần qua những tương tác hàng ngày. Tuy nhiên, nếu mối quan hệ này rạn nứt ngay từ nhỏ, đứa trẻ khi trưởng thành thường phải đối mặt với 3 khiếm khuyết tâm lý sau đây:
1. Luôn e sợ và khó hòa hợp với cấp trên
Trong tâm thức của một đứa trẻ, người cha đại diện cho sức mạnh và quyền uy. Khi bước vào xã hội, những hình tượng tương đồng với "quyền uy" chính là cấp trên, lãnh đạo hoặc những người làm trong cơ quan công quyền.
Nếu từ nhỏ trẻ luôn sống trong nỗi sợ hãi, không dám lại gần cha thì khi lớn lên, tâm lý này sẽ chuyển hóa thành sự rụt rè trước lãnh đạo. Trong khi đồng nghiệp có thể thoải mái kết nối để phát triển sự nghiệp, những người này thường có xu hướng né tránh, rút lui và luôn tự cảm thấy mình "thấp kém" hơn người đứng đầu.
Ảnh minh hoạ
2. Thiếu cảm giác an toàn và khó tin tưởng người khác
Nếu người mẹ mang đến tình yêu thương và cảm giác ấm áp của một "mái nhà", thì người cha chính là cầu nối đưa con ra thế giới bên ngoài. Cha thường mạnh mẽ, quyết đoán và ưa mạo hiểm hơn – đó chính là những phẩm chất trẻ cần có để khám phá cuộc sống.
Khi thiếu vắng sự đồng hành của cha hoặc quan hệ cha con căng thẳng, trẻ sẽ mang theo sự bất an, sợ hãi khi rời xa vòng tay gia đình. Vì thiếu cảm giác an toàn, họ thường có xu hướng kiểm soát cực đoan:
-
Dễ nổi nóng, căng thẳng khi mọi việc chệch khỏi kế hoạch.
-
Khó thiết lập niềm tin với người xung quanh. Bởi ngay cả người cha thân thuộc nhất còn không đáng tin, họ sẽ mặc định thế giới bên ngoài đầy rẫy sự bất trắc.
3. Giá trị bản thân thấp, dễ bị tổn thương
Tâm lý học cho rằng lòng tự trọng của một đứa trẻ soi chiếu từ chính phản hồi của cha mẹ. Nếu trong mắt cha mẹ, con là đứa trẻ có năng lực, con sẽ tin rằng mình xứng đáng được yêu thương.
Ngược lại, những câu chê bai cửa miệng của người cha như: "Sao con dốt thế?", "Để đấy bố làm, con làm chỉ hỏng việc", "Nhìn con nhà người ta kìa"... sẽ gieo vào lòng trẻ hạt mầm của sự tự ti. Do người cha đại diện cho tiếng nói quyền lực, những lời phủ nhận này có sức sát thương rất lớn.
Khi trưởng thành, dù có đạt được thành tựu, họ vẫn thường phủ nhận lời khen của người khác (cho rằng mình chỉ gặp may). Ngoài ra họ cũng đặc biệt nhạy cảm với các đánh giá tiêu cực. Chỉ một ánh mắt không hài lòng của đồng nghiệp cũng đủ khiến họ suy diễn rằng "mọi người đang ghét bỏ mình".
Sống với lòng tự trọng thấp khiến con người ta luôn cảm thấy kiệt sức và dễ gục ngã trước áp lực cuộc sống.
