Theo Cục Hàng không Việt Nam, 17 máy bay Airbus A321neo tại Việt Nam vẫn phải dừng hoạt động dài hạn do thiếu động cơ Pratt & Whitney. Thông tin được lãnh đạo Cục công bố tại hội nghị sơ kết hoạt động 6 tháng đầu năm, tổ chức ngày 17/7.
Hiện Việt Nam có 280 máy bay đăng ký quốc tịch, gồm 252 máy bay cánh bằng và 28 trực thăng, tăng 18 chiếc so với cùng kỳ năm ngoái. Trong số này, 17 chiếc A321neo đang được bảo quản, chưa thể trở lại khai thác. Dù vậy, số máy bay phải “đắp chiếu” đã giảm 6 chiếc so với cùng kỳ năm 2025.
Quy mô ảnh hưởng trên thế giới lớn hơn nhiều. Theo chuyên trang hàng không The Flying Engineer, tính đến đầu năm 2026, hơn 800 máy bay thuộc gia đình Airbus A320neo sử dụng động cơ Pratt & Whitney đang phải nằm đất, tương đương khoảng 38% đội bay sử dụng loại động cơ này.
Chuyên trang này đánh giá đây là một trong những cuộc khủng hoảng khiến số lượng máy bay cùng dòng phải ngừng khai thác lớn nhất kể từ vụ Boeing 737 MAX. Tình trạng thiếu động cơ và tắc nghẽn sửa chữa được dự báo có thể chưa giải quyết hoàn toàn trước giai đoạn 2027-2028.
Nguồn gốc của vấn đề liên quan đến nguy cơ tạp chất trong bột kim loại dùng để sản xuất một số bộ phận bên trong dòng động cơ GTF của Pratt & Whitney. Hàng nghìn động cơ thuộc diện ảnh hưởng phải được tháo xuống để kiểm tra sớm hơn kế hoạch.
Khi hàng trăm động cơ cùng lúc được đưa vào xưởng, mạng lưới bảo dưỡng, sửa chữa và đại tu nhanh chóng rơi vào tình trạng quá tải. Các hãng hàng không đồng thời thiếu linh kiện và động cơ dự phòng để lắp tạm trong thời gian chờ sửa chữa.
Điều này khiến một chiếc máy bay còn khá mới, không gặp sự cố ở thân hay cánh, vẫn có thể phải nằm sân nhiều tháng chỉ vì chưa có động cơ đủ điều kiện thay thế.
Hãng châu Âu còn 24 máy bay nằm đất
Wizz Air là một trong những hãng châu Âu chịu ảnh hưởng nặng nhất. Hãng có 30 máy bay dừng hoạt động vào cuối tháng 3/2026, giảm từ 42 chiếc một năm trước. Đến ngày 5/6, con số giảm còn 24 chiếc, vẫn cao hơn tổng số máy bay đang nằm đất tại Việt Nam.
Tại Italy, ITA Airways cho biết vấn đề động cơ khiến gần 20% đội bay gồm khoảng 80 chiếc của hãng phải ngừng hoạt động, tương đương 15–16 máy bay.
Hãng ước tính thiệt hại khoảng 150 triệu euro và cân nhắc hành động pháp lý đối với Pratt & Whitney do mức bồi thường chưa đủ bù đắp tổn thất.
Có nơi tháo động cơ để cho thuê
Tại Mỹ, JetBlue cũng chịu ảnh hưởng nhưng tình hình đang cải thiện. Hãng từng có trung bình 9 máy bay nằm đất trong năm 2025, song đến cuối quý I/2026 chỉ còn khoảng 4 chiếc liên quan đến vấn đề động cơ Pratt & Whitney.
Diễn biến đáng chú ý hơn xuất hiện tại đội bay của Spirit Airlines.
Sau khi Spirit ngừng hoạt động, một số máy bay Airbus A320neo được chủ sở hữu và các công ty cho thuê thu hồi. Do động cơ GTF trên thị trường đang thiếu, động cơ trên một số máy bay được tháo xuống để cho hãng khác thuê, thay vì tiếp tục cho thuê nguyên chiếc.
Những động cơ này có thể được lắp lên các máy bay đang phải nằm đất chờ sửa chữa. Tuy nhiên, việc tháo động cơ còn gắn với quá trình Spirit ngừng hoạt động và thanh lý đội bay, không hoàn toàn bắt nguồn từ lỗi kỹ thuật.
Trước sức ép của các hãng, Pratt & Whitney tháng 4/2026 công bố đầu tư hơn 100 triệu USD mở rộng ba cơ sở bảo dưỡng tại Mỹ. Một trung tâm dự kiến tăng khoảng 40% năng lực sửa chữa động cơ GTF.
if (pageSettings.allow3rd) admicroAD.unit.push(function () { admicroAD.show('admzonek1fs4xky') });
