Ảnh minh họa nhà máy VinMetal - Nguồn: AI
Cục diện thay đổi
Mới đây, Vingroup và Hòa Phát đồng khởi công 2 dự án nhà máy thép quy mô lớn trong cùng một ngày. Cụ thể, tại tỉnh Quảng Ngãi, Hòa Phát khởi công Nhà máy sản xuất ray đường sắt và thép đặc biệt Hòa Phát Dung Quất, do Công ty CP Ray và Thép đặc biệt Hòa Phát Dung Quất làm chủ đầu tư.
Dự án có quy mô khoảng 15ha, tổng vốn đầu tư 10.000 tỉ đồng, với công suất thiết kế 700.000 tấn mỗi năm.
Tại tỉnh Hà Tĩnh, Vingroup tổ chức lễ khởi động Nhà máy sản xuất thép VinMetal Hà Tĩnh với tổng mức đầu tư gần 89.000 tỉ đồng, quy mô sử dụng đất hơn 461ha. Dự án có công suất giai đoạn đầu khoảng 5 triệu tấn mỗi năm. Chủ đầu tư là Công ty CP Sản xuất và Kinh doanh VinMetal - công ty con của Vingroup.
Nhà máy VinMetal định hướng sản xuất các dòng thép dân dụng phục vụ xây dựng, thép cuộn cán nóng (HRC), thép cường độ cao và thép hợp kim đặc chủng phục vụ xe điện và hạ tầng giao thông tốc độ cao.
Các công ty chứng khoán dự đoán ngành thép sẽ có sự thay đổi trong thời gian tới. Chứng khoán PSI cho rằng bên cạnh tăng cường công suất sản xuất của nhóm doanh nghiệp trong nước, sự xuất hiện của VinMetal cũng sẽ tạo ra những dịch chuyển đáng kể trong cục diện thị phần ngành thép Việt Nam.
Theo đó, sự xuất hiện của một doanh nghiệp có quy mô lớn sẽ đặt ra thách thức mới với các doanh nghiệp hiện hữu trong vấn đề cạnh tranh giá bán cũng như khả năng tìm kiếm đầu ra cho các sản phẩm.
Đồng thời, động thái này cũng phản ánh rõ xu hướng khép kín chuỗi giá trị của doanh nghiệp, giảm thiểu phụ thuộc vào các nguồn cung bên ngoài cho các dự án bất động sản hay xe điện và hạ tầng giao thông.
Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp khác phải có những chiến lược hoạt động linh hoạt nhằm thích ứng với khả năng suy giảm nguồn tiêu thụ từ các dự án này.
VinMetal có gây sức ép lên Hòa Phát?
Hồi đầu tháng 10-2025, Vingroup công bố thành lập VinMetal nhằm gia nhập lĩnh vực công nghiệp luyện kim. Sang đến tháng 11, Vingroup cho Công ty CP Thép Pomina vay vốn lưu động với lãi suất 0% tối đa trong 2 năm và chọn Pomina là nhà cung cấp ưu tiên cho toàn bộ hệ sinh thái doanh nghiệp. Chứng khoán TP.HCM (HSC) nhận định có thể xảy ra trường hợp VinMetal thâu tóm Pomina.
Còn Chứng khoán KBSV cho rằng sự hợp tác Vingroup và Pomina tạo ra giá trị cho cả 2 bên, tiềm ẩn rủi ro về thị phần cho các nhà sản xuất khác nếu thành công.
Từ phía Pomina, sự hỗ trợ về vốn lưu động và kinh nghiệm quản lý, vận hành sẽ giúp tối ưu công suất sản xuất mảng thép xây dựng và sản lượng tiêu thụ nếu Vingroup bao tiêu 100%. Từ đó, EBITDA có thể dần cải thiện, giúp giảm áp lực nợ vay trong trung hạn.
Với Vingroup, Vinhomes, Vincons sẽ được hưởng lợi từ nguồn thép xây dựng giá cạnh tranh từ Pomina với 1,5 triệu tấn thép xây dựng mỗi năm, sản lượng trên ước tính chiếm 15% tổng tiêu thụ toàn ngành trong năm 2024.
Theo thống kê của KBSV, thị phần hiện tại của Pomina ước tính xấp xỉ 1%, với giá bán trung bình cao hơn 2% so với các đối thủ hiện tại. Đơn vị này cho rằng Vingroup sẽ cần thêm thời gian để đầu tư và nâng cấp dây chuyền sản xuất của Pomina nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và cắt giảm chi phí sản xuất để tối ưu lợi ích từ sự hợp tác trên.
Vì vậy, KBSV đánh giá rủi ro ngắn và trung hạn với tác động tiêu cực lên kết quả kinh doanh của Hòa Phát là tương đối hạn chế, do tập đoàn này hiện dẫn đầu trong mảng thép xây dựng với thị phần ước tính đạt xấp xỉ 38%. Hòa Phát còn có lợi thế về quy mô giúp chi phí sản xuất được tối ưu, gia tăng năng lực cạnh tranh về giá so với các đối thủ.
Động lực từ thị trường nội địa
10 tháng đầu năm, sản lượng sản xuất thép thành phẩm đạt 26,5 triệu tấn, tăng 8,4% so với cùng kỳ năm 2024. Các nhóm sản phẩm chính gần như đều ghi nhận mức tăng trưởng từ 7-30%, phản ánh sự cải thiện đáng kể trong hoạt động sản xuất.
Từ nửa sau năm 2025, trước những biến động về thương mại thế giới, đẩy mạnh tiêu thụ nội địa dần trở thành chiến lược chính của các doanh nghiệp. Chứng khoán PSI dự báo thị trường nội địa sẽ tiếp tục là thị trường chủ lực trong năm 2026.
Đầu tiên do nhu cầu trong nước tăng lên nhờ sự phục hồi của bất động sản và làn sóng đầu tư công, chính sách thuế quan và các hàng rào bảo hộ thương mại toàn cầu tiếp tục tạo rào cản cho xuất khẩu. Ngoài ra, cạnh tranh từ các nhà sản xuất nước ngoài có khả năng giảm bớt nhờ biện pháp chống bán phá giá của Bộ Tài chính, giúp cải thiện môi trường kinh doanh cho các doanh nghiệp nội địa.
