Indonesia, quốc gia đông dân nhất Đông Nam Á và cũng là quốc gia Hồi giáo đông dân nhất thế giới, đang thử nghiệm một phương pháp canh tác lúa mới được kỳ vọng giúp tăng năng suất, nâng cao thu nhập cho nông dân và giảm tác động tới môi trường. Điều đáng chú ý là mô hình này không còn xa lạ tại Việt Nam, nơi nhiều chương trình canh tác lúa giảm phát thải đã được triển khai trong những năm gần đây.
Theo CNA, các thử nghiệm đang được thực hiện tại tỉnh Trung Java, một trong những vùng sản xuất lúa gạo lớn nhất Indonesia, đóng góp hơn 16% sản lượng gạo cả nước. Dự án do Temasek Life Sciences Laboratory (Singapore) phối hợp triển khai với mục tiêu giảm lượng khí methane phát sinh từ hoạt động trồng lúa nước.
Khác với phương pháp canh tác truyền thống duy trì ruộng ngập nước liên tục, mô hình mới kết hợp kỹ thuật tưới tiêu cải tiến, sử dụng phân bón được thiết kế chuyên biệt cùng các giống lúa có khả năng thích ứng tốt hơn với điều kiện khí hậu biến đổi.
Kết quả bước đầu mang lại nhiều tín hiệu tích cực. Các nhà nghiên cứu cho biết lượng khí methane phát thải từ ruộng lúa có thể giảm tới 50%. Song song với đó, năng suất lúa cũng được cải thiện đáng kể.
Ông Ramachandran Srinivasan, nhà nghiên cứu cấp cao tại Temasek Life Sciences Laboratory, cho biết các thử nghiệm ghi nhận năng suất tăng khoảng 6%, ngay cả trong điều kiện thời tiết bất lợi và ngập lụt.
Đối với nhiều nông dân tham gia chương trình, hiệu quả thực tế còn rõ rệt hơn. Ông Kasno, 55 tuổi, một nông dân tại Trung Java, cho biết trước đây năng suất trung bình chỉ đạt khoảng 6-7 tấn lúa mỗi hecta. Sau khi áp dụng phương pháp mới, sản lượng đã tăng lên khoảng 8-9 tấn mỗi hecta.
Nhờ sản lượng cao hơn và chi phí được tối ưu, lợi nhuận từ sản xuất lúa của ông tăng khoảng 30% so với trước đây.
Theo ông Kasno, ban đầu nhiều nông dân tỏ ra hoài nghi vì lo ngại thay đổi phương thức canh tác có thể ảnh hưởng đến vụ mùa. Tuy nhiên, sau khi được hướng dẫn quy trình và chứng kiến kết quả thực tế, ngày càng nhiều hộ dân sẵn sàng tham gia thử nghiệm.
Giai đoạn đầu của dự án được triển khai trên gần 100 ha với sự tham gia của 172 nông dân. Những người tham gia được hỗ trợ giống lúa, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật để áp dụng mô hình mới.
Hiện Indonesia đã bắt đầu giai đoạn thử nghiệm quy mô lớn thứ hai và dự kiến công bố báo cáo tổng kết vào cuối năm 2026. Nếu tiếp tục đạt kết quả khả quan, mô hình này sẽ được mở rộng sang nhiều quốc gia châu Á từ năm tới.
Hữu Bách
