Theo tờ Yahoo Finance cho hay trong khi cả thế giới đang say sưa với ánh hào quang của trí tuệ nhân tạo (AI), một thách thức lại đang âm thầm bao phủ lên ngành điện tử tiêu dùng. Những lời cảnh báo đanh thép từ các "ông trùm" ngành bán dẫn như Phison hay SK Group không chỉ đơn thuần là dự báo kinh doanh, mà là lời cảnh báo về một cuộc khủng hoảng ngành quy mô toàn cầu vào năm 2026.
Tại sự kiện GTC của Nvidia đầu năm 2026, Chủ tịch SK Group, ông Chey Tae Won đã đưa ra một nhận định khiến giới đầu tư phải giật mình: Tình trạng khan hiếm bộ nhớ sẽ không sớm kết thúc mà có thể kéo dài ít nhất đến năm 2030.
Cùng lúc đó, CEO Pua Khein Seng của Phison, đơn vị nắm giữ 20% thị phần bộ điều khiển SSD toàn cầu, thậm chí còn dùng những từ ngữ nặng nề hơn khi dự báo về một "cuộc đóng cửa hàng loạt" của các doanh nghiệp điện tử tiêu dùng vào năm 2026 do không thể tiếp cận nguồn cung bộ nhớ.
Khi bộ nhớ không còn dành cho số đông
Nguồn gốc của cuộc khủng hoảng này nằm ở sự dịch chuyển ưu tiên mang tính sống còn của các nhà sản xuất chip. Ba "gã khổng lồ" chiếm lĩnh thị trường là SK Hynix, Samsung Electronics và Micron Technology đang dồn toàn lực vào bộ nhớ băng thông cao (HBM), loại linh kiện cốt lõi cho các bộ tăng tốc AI của Nvidia.
Hệ quả tất yếu là các loại bộ nhớ tiêu chuẩn (NAND và DRAM) dùng cho smartphone, laptop và ô tô bị đẩy sang lề đường.
Theo phân tích của ông Pua Khein Seng, nhu cầu AI đang vượt xa khả năng cung ứng một cách khủng khiếp. Nếu các dòng GPU AI thế hệ mới của Nvidia như Rubin được xuất xưởng hàng chục triệu đơn vị, mỗi chiếc yêu cầu hơn 20TB SSD, chúng sẽ "nuốt chửng" khoảng 20% tổng năng lượng sản xuất NAND toàn cầu.
Khi đó, những linh kiện vốn được coi là "phổ thông" sẽ trở thành xa xỉ phẩm mà tiền cũng chưa chắc mua được.
Con số thống kê từ thực tế cho thấy mức độ nghiêm trọng của vấn đề. Một thiết bị lưu trữ eMMC 8GB dùng trong ô tô đã tăng giá từ 1,5 USD vào đầu năm 2025 lên tới mức không tưởng là 30 USD ở thời điểm hiện tại, tức là gấp 20 lần.
CEO Phison cay đắng thừa nhận rằng ngay cả những doanh nghiệp lớn như ông hiện cũng phải đóng vai “kẻ cầu xin” với tỷ lệ đáp ứng đơn hàng chưa tới 30%.
Đối với các hãng điện tử tiêu dùng nhỏ và vừa, tình hình còn bi đát hơn. Ông Pua Khein Seng dự báo thị trường smartphone sẽ chứng kiến sự sụt giảm sản lượng lên tới 250 triệu chiếc vào năm 2026, tương đương 20% nguồn cung toàn cầu. Ông thậm chí còn cảnh báo các khách hàng của mình rằng nếu quý I/2026 họ cảm thấy đau đớn thì đến cuối năm, kịch bản khó khăn là hoàn toàn có thể xảy ra khi chi phí linh kiện ăn mòn toàn bộ lợi nhuận và dòng tiền.
Sự khắc nghiệt của thị trường còn thể hiện qua các điều khoản thanh toán chưa từng có tiền lệ. Một trong ba nhà sản xuất NAND lớn nhất thế giới hiện đang yêu cầu khách hàng phải thanh toán trước tiền hàng cho... 3 năm. Đây là một đòi hỏi vô tiền khoáng hậu trong ngành điện tử, điều mà ngay cả TSMC cũng chưa bao giờ áp dụng với một đối tác tầm cỡ như Nvidia.
Trong cuộc chiến sinh tồn này, quy mô chính là vũ khí. Những tập đoàn lớn như Apple với tiềm lực tài chính hùng mạnh và khả năng đàm phán vượt trội sẽ có ưu thế trong việc giữ chân các nhà cung cấp. Ngược lại, những công ty lắp ráp hệ thống hoặc các thương hiệu điện tử tầm trung sẽ là những nạn nhân đầu tiên của "cơn sóng thần" thiếu hụt này.
Cấu trúc giá thành (Bill of Materials) chính là tử huyệt. Nếu như đối với một máy chủ AI, chip nhớ chỉ chiếm vài phần trăm giá trị, thì với một chiếc smartphone, nó có thể chiếm tới 20%.
Khi giá linh kiện tăng vọt, các doanh nghiệp sản xuất thiết bị tiêu dùng đơn giản là không thể cạnh tranh được với biên lợi nhuận khổng lồ của mảng máy chủ và trung tâm dữ liệu.
Mặc dù các hãng như SK Hynix hay Samsung đang ráo riết mở rộng công suất, nhưng tiến trình từ lúc công bố đến khi ra lò những mẻ chip đầu tiên mất ít nhất 2 năm. Theo ông Chey Tae Won, nguồn cung wafer cơ bản hiện vẫn đang tụt hậu so với nhu cầu hơn 20%. Điều này đồng nghĩa với việc sự mất cân bằng sẽ còn trầm trọng hơn trước khi có dấu hiệu hạ nhiệt.
Đối với người tiêu dùng, kỷ nguyên của các thiết bị giá rẻ có thể sắp kết thúc. Thay vì đổi mới thiết bị hàng năm, người dùng có lẽ phải làm quen với việc sửa chữa và kéo dài tuổi thọ sản phẩm.
Còn đối với giới kinh doanh, năm 2026 sẽ là một cột mốc sàng lọc tàn nhẫn: Chỉ những đơn vị có khả năng quản trị chuỗi cung ứng cực tốt hoặc sở hữu biên lợi nhuận đủ dày mới có thể sống sót qua cơn bão "hậu AI" này.
*Nguồn: Yahoo Finance, The Wired
