Trong nhiều năm, Elon Musk định hướng tầm nhìn của SpaceX với một mục tiêu duy nhất: đưa con người lên Sao Hỏa. Nhưng khi công ty tiến gần đến một trong những đợt IPO được chờ đợi nhất lịch sử, những ưu tiên của vị tỷ phú này đang thay đổi theo hướng khiến cả giới đầu tư lẫn nội bộ bất ngờ.
Từ giấc mơ Sao Hỏa đến tham vọng AI và Mặt Trăng
Ngay từ những ngày đầu thành lập năm 2002, Musk đã định vị SpaceX với sứ mệnh xây dựng một nền văn minh đa hành tinh. Ông từng tuyên bố việc thiết lập một xã hội tự cung tự cấp ngoài Trái Đất mà cụ thể là trên Sao Hỏa chính là mục tiêu quan trọng nhất mà nhân loại có thể theo đuổi.
Tầm nhìn đó được thể hiện rõ trong văn hóa nội bộ SpaceX. Từ những bức tranh mô tả con người định cư trên Sao Hỏa tại trụ sở Hawthorne (California) cho đến các sản phẩm mang thông điệp “chiếm đóng Sao Hỏa” mà công ty bán ra thị trường.
Tuy nhiên, trong khoảng sáu tháng gần đây, Musk bắt đầu điều chỉnh trọng tâm. Từ việc từng dự đoán con người có thể đặt chân lên Sao Hỏa ngay từ năm 2024, ông dần giảm bớt sự ưu tiên cho mục tiêu này.
Thay vào đó, SpaceX đang tiến sâu vào lĩnh vực trí tuệ nhân tạo. Công ty công bố thỏa thuận với startup AI Cursor, có thể dẫn tới thương vụ trị giá 60 tỷ USD. Đồng thời, Musk đề xuất hàng loạt ý tưởng táo bạo: trung tâm dữ liệu AI quay quanh Trái Đất, nhà máy trên Mặt Trăng và hệ thống sản xuất chip AI ngoài không gian.
Những dự án này không chỉ mang tính khoa học viễn tưởng mà còn được Musk mô tả như nền tảng cho một tương lai nơi con người gần như không cần lao động. Song song đó, Mặt Trăng cũng bất ngờ trở thành một ưu tiên mới.
Dù trước đây từng xem việc quay lại Mặt Trăng là “không đủ đột phá”, Musk gần đây lại tuyên bố SpaceX sẽ tập trung xây dựng một “thành phố tự phát triển” tại đây. Ông cho rằng việc tiếp cận Mặt Trăng nhanh hơn sẽ giúp đảm bảo tương lai lâu dài của nền văn minh.
Canh bạc trước thềm IPO: Tầm nhìn đột phá hay chiến lược gây tranh cãi?
Sự thay đổi chiến lược của Musk diễn ra đúng thời điểm nhạy cảm khi SpaceX chuẩn bị IPO. Thông thường, các công ty ở giai đoạn này sẽ tập trung vào sự ổn định để tạo niềm tin cho nhà đầu tư. Nhưng Musk lại làm điều ngược lại: mở rộng tham vọng sang nhiều lĩnh vực hoàn toàn mới.
Điều này đã gây ra không ít tranh cãi. Một số nhà đầu tư như Ross Gerber của Gerber Kawasaki, thẳng thắn gọi đây là “kế hoạch kinh doanh ảo tưởng”. Ông cho rằng Musk đang cố tạo hiệu ứng truyền thông trước IPO.
Các chuyên gia quản trị doanh nghiệp cũng đặt câu hỏi về mức độ đáng tin cậy của những cam kết này. Tuy nhiên, Musk từ lâu đã chứng minh khả năng đặc biệt trong việc thuyết phục thị trường tin vào tầm nhìn của mình.
Elon Musk bất ngờ "đổi hướng" mục tiêu trước thềm IPO khủng
Thực tế, ông từng nhiều lần đưa ra dự đoán không chính xác về thời gian, nhưng lại thành công về mặt dài hạn. Điển hình là dự án internet vệ tinh Starlink. Sau giai đoạn đầu đầy khó khăn và sa thải nhân sự, dịch vụ này hiện đạt tới 10 triệu thuê bao và mang về 8 tỷ USD doanh thu trong năm 2024.
Giờ đây, Musk dường như muốn lặp lại công thức đó với AI. SpaceX đã nộp hồ sơ xin phép phóng tới một triệu vệ tinh để xây dựng hệ thống trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo. Đồng thời, công ty cũng sáp nhập với xAI nhằm tăng tốc phát triển công nghệ.
Tuy nhiên, không phải mọi thứ đều suôn sẻ. Hơn 20 kỹ sư và nhà nghiên cứu đã rời xAI trong năm nay, trong bối cảnh công ty bị đánh giá tụt lại phía sau các đối thủ như OpenAI, Anthropic và Google.
Trong nội bộ SpaceX, phong cách lãnh đạo của Musk cũng tiếp tục gây tranh cãi. Nhiều cựu nhân viên cho biết họ đã quen với việc CEO đưa ra quyết định đột ngột hoặc công bố kế hoạch trên mạng xã hội trước khi hoàn thiện sản phẩm.
Dù vậy, Musk khẳng định những thay đổi hiện tại không phải là sự từ bỏ giấc mơ Sao Hỏa. Theo ông, các dự án AI và không gian mới sẽ đóng vai trò “bàn đạp tài chính và công nghệ” để cuối cùng đạt được mục tiêu xây dựng nền văn minh trên hành tinh đỏ.
Ông từng viết trong thư nội bộ rằng việc phát triển trung tâm dữ liệu ngoài không gian sẽ tạo nguồn lực để xây dựng căn cứ trên Mặt Trăng và tiến tới một xã hội hoàn chỉnh trên Sao Hỏa. Ở thời điểm hiện tại, SpaceX đang đứng trước một ngã rẽ quan trọng.
Một mặt, công ty sở hữu những thành tựu thực tế như Starlink và hệ thống phóng tên lửa tái sử dụng. Mặt khác, tầm nhìn ngày càng mở rộng của Musk lại kéo theo rủi ro về chiến lược và niềm tin thị trường.
Câu hỏi lớn nhất không còn là liệu SpaceX có thể lên Sao Hỏa hay không, mà là Musk sẽ dẫn dắt công ty theo hướng nào trong kỷ nguyên mới. Sẽ tiếp tục theo đuổi giấc mơ liên hành tinh, hay biến SpaceX thành một đế chế công nghệ AI ngoài không gian hàng đầu?
*Nguồn bài viết: The New York Times
if (pageSettings.allow3rd) admicroAD.unit.push(function () { admicroAD.show('admzonek1fs4xky') });
