Sau nhiều năm đối mặt với tình trạng quá tải hạ tầng, ùn tắc giao thông kéo dài và dư địa phát triển nội đô ngày càng thu hẹp, TP.HCM đang đứng trước thời điểm có ý nghĩa đặc biệt.
Năm 2026 được xác định là mốc bản lề của TP.HCM sau sáp nhập địa giới hành chính với Bà Rịa - Vũng Tàu và Bình Dương khi hàng loạt dự án nghìn tỷ đồng dự kiến được “kích hoạt” đồng loạt, chuyển từ giai đoạn chuẩn bị sang triển khai thực tế trên công trường.
Đây được xem là bước đi nhằm tháo gỡ những “nút thắt” tồn tại suốt nhiều năm, đồng thời tạo dư địa phát triển mới cho đô thị lớn nhất cả nước.
Loạt dự án nghìn tỷ "kích hoạt"
Theo kế hoạch, TP.HCM đang đẩy mạnh đầu tư công, đồng thời huy động nguồn lực xã hội để triển khai các công trình trọng điểm. Sau thời gian dài vướng mắc về thủ tục, cơ chế và giải phóng mặt bằng, việc nhiều dự án lớn được xác định mốc khởi công trong năm 2026 cho thấy quyết tâm rõ rệt của chính quyền thành phố trong việc đưa hạ tầng trở thành động lực tăng trưởng.
Theo Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được, trong năm 2026, TP.HCM sẽ là một đại công trường với rất nhiều công trình lớn, công trình trọng điểm, đột phá thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Thành phố sẽ được triển khai giúp thành phố bứt phá.
Trong nhóm các dự án giao thông trọng điểm, cầu Thủ Thiêm 4 được xem là mảnh ghép quan trọng để hoàn chỉnh trục kết nối vượt sông Sài Gòn. Dự án có tổng mức đầu tư hơn 5.000 tỷ đồng, dự kiến khởi công năm 2026 và hoàn thành vào năm 2028, kết nối khu Nam TP.HCM (Quận 7 cũ) với khu đô thị mới Thủ Thiêm (TP Thủ Đức cũ).
Năm 2026, TP.HCM đẩy mạnh hạ tầng với siêu dự án tuyến Metro Bến Thành - Cần Giờ. Trong hình là tuyến Metro số 1 (Bến Thành - Suối Tiên).
Khi đưa vào khai thác, cầu Thủ Thiêm 4 sẽ chia sẻ áp lực cho cầu Phú Mỹ và hầm Thủ Thiêm là hai trục giao thông thường xuyên quá tải, đồng thời rút ngắn thời gian di chuyển giữa khu Nam và khu Đông. Về lâu dài, công trình này được kỳ vọng góp phần tái cấu trúc không gian phát triển giữa khu Nam - nơi tập trung các khu đô thị, khu chế xuất, cảng biển với trung tâm tài chính, dịch vụ mới của thành phố.
Cùng với đó, tuyến đường sắt Bến Thành - Cần Giờ là dự án mở ra hướng phát triển hoàn toàn mới cho TP.HCM. Với tổng mức đầu tư hơn 85.600 tỷ đồng, tuyến đường sắt này dự kiến khởi công vào ngày 19/12, trong đó giai đoạn thi công chính triển khai từ năm 2026.
Đây là tuyến đường sắt đầu tiên kết nối trực tiếp trung tâm TP.HCM với biển, rút ngắn đáng kể thời gian di chuyển và giảm áp lực cho hạ tầng đường bộ hiện hữu.
Sau khi hoàn thành, tuyến đường sắt Bến Thành - Cần Giờ được kỳ vọng tạo động lực phát triển du lịch, đô thị sinh thái và kinh tế biển, đồng thời mở rộng không gian phát triển về phía Nam thành phố.
Ở hướng Tây Bắc, tuyến Metro số 2 (Bến Thành - Tham Lương) có tổng mức đầu tư hơn 47.800 tỷ đồng, dự kiến khởi công vào tháng 1/2026, là dự án được chờ đợi suốt nhiều năm qua.
Tuyến Metro này đi qua các khu vực đông dân cư, được kỳ vọng giảm tải cho các trục đường thường xuyên ùn tắc như Cách Mạng Tháng Tám, Trường Chinh và từng bước thay đổi thói quen sử dụng phương tiện cá nhân của người dân.
Cầu Phú Mỹ 2, tổng mức đầu tư khoảng 23.000 tỷ đồng, cũng dự kiến khởi công trong tháng 1/2026. Trong hình là cầu Phú Mỹ hiện hữu.
Song song với các tuyến đường sắt, TP.HCM cũng dự kiến khởi công cầu Cần Giờ vào tháng 1/2026, với tổng mức đầu tư hơn 13.000 tỷ đồng, thay thế phà Bình Khánh. Đây là công trình được người dân khu Nam mong chờ suốt nhiều thập kỷ, có ý nghĩa đặc biệt trong việc kết nối huyện đảo duy nhất của TP.HCM với trung tâm thành phố.
Khi hoàn thành, đây là cây cầu dây văng có quy mô lớn nhất TP.HCM.
Ngoài ra, cầu Phú Mỹ 2, tổng mức đầu tư khoảng 23.000 tỷ đồng, cũng dự kiến khởi công trong tháng 1/2026 nhằm chia sẻ lưu lượng cho cầu Phú Mỹ hiện hữu - trục vận tải huyết mạch kết nối khu Đông và khu Nam, phục vụ hoạt động logistics và vận tải hàng hóa qua hệ thống cảng biển.
Không chỉ tập trung vào giao thông, TP.HCM còn dự kiến khởi công Khu liên hợp thể dục thể thao Rạch Chiếc với tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 145.629,6 tỷ đồng, được phát triển thành một hệ sinh thái kinh tế thể thao tiên tiến đầu tiên tại Việt Nam.
Sau khi hoàn thành, TP.HCM kỳ vọng có khu liên hiệp thể thao xứng tầm thực hiện các giải đấu thể thao quốc tế, đảm bảo nhu cầu của người dân TP.
Kỳ vọng xứng tầm siêu đô thị
Việc đồng loạt khởi công nhiều dự án nghìn tỷ trong năm 2026 không chỉ phản ánh nhu cầu cấp bách về hạ tầng mà còn cho thấy sự dịch chuyển rõ nét trong tư duy chính sách đầu tư của TP.HCM. Thay vì đầu tư dàn trải, thành phố đang ưu tiên các công trình xương sống, có khả năng dẫn dắt phát triển và tạo hiệu ứng lan tỏa cho toàn bộ nền kinh tế đô thị.
Các dự án hạ tầng lớn đều được đặt trong tổng thể quy hoạch dài hạn, hướng tới giãn dân khỏi khu vực trung tâm, hình thành các cực tăng trưởng mới ở khu Đông, khu Nam và vùng ven.
Việc khởi công dự án nghìn tỷ năm 2026 cho thấy nhu cầu hạ tầng cấp bách và sự chuyển hướng đầu tư công của TP.HCM ưu tiên công trình "xương sống".
Bên cạnh nguồn vốn ngân sách, TP.HCM cũng đẩy mạnh đa dạng hóa nguồn lực đầu tư thông qua các hình thức hợp tác công - tư (PPP), loại hợp đồng BT, với phương thức thanh toán kết hợp quỹ đất và ngân sách TP.HCM, vốn ODA. Cách tiếp cận này giúp giảm áp lực cho ngân sách nhà nước, đồng thời nâng cao tính linh hoạt và hiệu quả trong triển khai dự án.
Tuy nhiên, thách thức lớn nhất vẫn nằm ở khâu tổ chức thực hiện. Việc cùng lúc triển khai nhiều công trình quy mô lớn đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các sở, ngành, địa phương và nhà đầu tư, đặc biệt trong công tác giải phóng mặt bằng, kiểm soát tiến độ và chất lượng công trình.
Năm 2026 vì thế không chỉ là năm khởi công hàng loạt dự án nghìn tỷ, mà còn là phép thử quan trọng đối với năng lực điều hành và quản trị đầu tư công của TP.HCM.
Nếu vượt qua được giai đoạn này, thành phố sẽ có nền tảng vững chắc để bước sang chu kỳ phát triển mới, với hạ tầng đóng vai trò trụ cột trong việc nâng cao chất lượng sống và năng lực cạnh tranh đô thị.
TP.HCM định hướng kiến trúc lại không gian phát triển theo tư duy đa cực - tích hợp - siêu kết nối.
3 vùng gồm Bình Dương (cũ) là thủ phủ công nghiệp công nghệ cao; Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ) phát triển kinh tế biển, du lịch, năng lượng sạch, logistics; trung tâm TP.HCM phát triển công nghệ cao, dịch vụ, tài chính quốc tế, là đô thị lõi.
3 hành lang gồm: Hành lang Bắc - Nam dọc sông Sài Gòn hướng biển; hành lang phía Đông nối Vũng Tàu - Cần Giờ; hành lang Đông Tây kết nối Đồng Nai - Tây Ninh thông qua Quốc lộ 1A và đường Xuyên Á.
5 trụ cột gồm: công nghiệp công nghệ cao; logistics gắn với cảng biển, cảng hàng không, khu mậu dịch tự do; Trung tâm Tài chính quốc tế; du lịch và công nghiệp văn hóa; giáo dục, y tế, khoa học - công nghệ.
