Tiếp tục đề xuất giảm giờ làm việc xuống 44 giờ, tiến tới 40 giờ/tuần

Đề xuất có lộ trình giảm giờ làm việc được GS Lê Vân Trình, Chủ tịch Hội Khoa học kỹ thuật An toàn vệ sinh an toàn lao động, nêu lên tại Hội thảo đánh giá 5 năm thực hiện bộ luật Lao động, do Tổng liên đoàn Lao động (LĐLĐ) Việt Nam tổ chức chiều 15.1.

ẢNH: HẢI NGUYỄN

Theo ông Lê Vân Trình, khảo sát tại một số khu công nghiệp cho thấy lao động chấp nhận làm việc nhiều giờ vì thu nhập, song giảm sức khỏe rõ rệt và ít thời gian cho gia đình. Mặc dù, luật khuyến khích tuần làm việc 40 giờ nhưng thực tế giờ làm việc bình thường vẫn ở mức cao, phổ biến vẫn 48 giờ, đặc biệt trong ngành thâm dụng lao động.

Dẫn nghiên cứu trước đây của Viện Khoa học lao động và xã hội, trong các ngành thâm dụng, tai nạn lao động thường xảy ra nhiều hơn vào cuối ca làm, cao điểm tăng ca, khi mệt mỏi, giảm tập trung. 

Người lao động thường xuyên làm thêm 40 - 50 giờ mỗi tháng có tỷ lệ mắc các triệu chứng mệt mỏi mãn tính, đau đầu, giảm tập trung cao hơn đáng kể so với nhóm không làm thêm hoặc làm thêm ít. 

Đây là yếu tố trung gian làm gia tăng nguy cơ xảy ra tai nạn lao động, đặc biệt là các tai nạn do thao tác sai, chủ quan và vi phạm quy trình an toàn.

Đặc biệt, những tháng cuối năm là cao điểm đơn hàng, doanh nghiệp thường bố trí làm thêm giờ liên tục trong nhiều tuần khiến người lao động mệt mỏi kéo dài, tiềm ẩn nguy cơ tai nạn...

Từ thực tế trên, GS Lê Vân Trình đề xuất nghiên cứu điều chỉnh giảm thời giờ làm việc bình thường theo lộ trình từ 48 giờ xuống 44 giờ và tiến tới 40 giờ mỗi tuần, phù hợp với xu hướng quốc tế và điều kiện phát triển của Việt Nam. 

Cạnh đó, cần rà soát toàn diện vấn đề tăng trần làm thêm để hài hòa sản xuất và sức khỏe; có chế tài phạt nặng với doanh nghiệp vi phạm.

Liên quan đến giờ nghỉ ngơi, theo ông Trình, không ít lao động phản ánh nghỉ giữa giờ bị rút ngắn hoặc không dám nghỉ phép năm vì lo ảnh hưởng thi đua hoặc ảnh hưởng thu nhập.

Ông kiến nghị khi sửa đổi bộ luật Lao động cần đảm bảo thực chất quyền nghỉ ngơi bằng cách tăng thanh tra nghỉ giữa giờ, nghỉ phép năm của lao động; quy định rõ thời gian nghỉ phục hồi sau ca để phòng ngừa tai nạn và suy giảm sức khỏe.

"Giờ làm việc, nghỉ ngơi là quyền lợi của lao động chứ không phải phúc lợi, cũng như cánh đồng được nghỉ ngơi đầy đủ cho thu hoạch dồi dào", ông Trình khẳng định.

Đề xuất này không phải là mới, trước đây, nhiều bên đã đề xuất giảm giờ làm, tuy nhiên đến nay đều chưa được xem xét. Vào năm 2023, tại nghị trường Quốc hội, đại biểu Phạm Trọng Nghĩa đề xuất giảm giờ làm việc từ 48 xuống 44 giờ/tuần vào 2026 và 40 giờ vào 2030, đồng thời sớm ban hành chiến lược phát triển nhân lực quốc gia.

Năm 2024, tại hội nghị đánh giá việc thực hiện quy chế về mối quan hệ công tác giữa Chính phủ và Tổng LĐLĐ Việt Nam, Chủ tịch Tổng LĐLĐ Nguyễn Đình Khang đề nghị Chính phủ giao Bộ LĐ-TB-XH (nay là Bộ Nội vụ) chủ trì phối hợp nghiên cứu đề xuất giảm giờ làm việc bình thường đối với người lao động thấp hơn 48 giờ/tuần và báo cáo Quốc hội xem xét vào thời điểm thích hợp.

TS Nguyễn Quốc Việt, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu kinh tế và chính sách, Trường đại học Kinh tế (Đại học Quốc gia Hà Nội), cho rằng thời điểm điều chỉnh giảm giờ làm việc hợp lý nhất là vào khoảng năm 2030, khi nền kinh tế tăng trưởng mức thang mới, khi Việt Nam là nước đang phát triển, có thu nhập trung bình cao, thì việc áp chung mức giờ làm xuống còn 40 giờ/tuần là hợp lý.