Max Jaderberg, chủ tịch của Isomorphic Labs
Theo tờ Wired, nếu như AlphaFold của Google DeepMind từng làm nên một cuộc cách mạng trong việc giải mã cấu trúc protein, thì giờ đây, công ty này đang chuẩn bị đối mặt với bài kiểm tra khắc nghiệt nhất: Thiết kế những loại thuốc an toàn và hiệu quả để điều trị cho con người.
Isomorphic Labs, "mảnh ghép" công nghệ sinh học được tách ra từ Google DeepMind (Anh), vừa thông báo sẽ sớm bắt đầu các cuộc thử nghiệm lâm sàng trên người đối với những loại thuốc được thiết kế bởi công nghệ AI từng đạt giải Nobel.
"Chúng tôi đang ráo riết chuẩn bị để tiến vào giai đoạn lâm sàng," Chủ tịch Max Jaderberg phát biểu đầy hào hứng vào ngày 16/4 vừa qua. "Đây sẽ là thời khắc lịch sử khi chúng ta bắt đầu chứng kiến hiệu quả thực tế của những phân tử này trên cơ thể người."
Dù Jaderberg chưa tiết lộ lộ trình cụ thể, nhưng giới quan sát nhận định kế hoạch này có phần chậm hơn dự kiến ban đầu. Năm ngoái, CEO Demis Hassabis từng tuyên bố sẽ đưa các loại thuốc do AI thiết kế vào thử nghiệm lâm sàng ngay trong cuối năm 2025.
Giải mã "bí ẩn" sự sống bằng Deep Learning
Được thành lập vào năm 2021 dưới trướng Alphabet, Isomorphic Labs kế thừa di sản AlphaFold của DeepMind, nền tảng AI có khả năng dự đoán cấu trúc protein với độ chính xác không tưởng.
Về cơ bản, protein là nền tảng của mọi sinh vật sống, được cấu thành từ 20 loại axit amin khác nhau. Cách các chuỗi axit amin này liên kết và gấp cuộn thành cấu trúc 3D sẽ quyết định chức năng của protein đó.
Từ những năm 1970, các nhà khoa học đã nỗ lực dự đoán cấu trúc này, nhưng đó là một công việc "mò kim đáy biển" trước số lượng hình thái hình học khổng lồ mà một chuỗi protein có thể tạo ra.
Mọi thứ thay đổi vào năm 2020 khi AlphaFold 2 ra đời. Một năm sau, phiên bản mã nguồn mở của nó được tung ra, cho phép bất kỳ ai cũng có thể tiếp cận.
Đến năm 2024, AlphaFold 3 xuất hiện, đưa khả năng hiểu biết của con người lên một tầm cao mới: Không chỉ mô phỏng protein đơn lẻ mà còn dự đoán được sự tương tác giữa chúng với các phân tử quan trọng khác như DNA và RNA.
"Đây chính xác là những gì bạn cần trong việc tìm kiếm thuốc: Bạn phải thấy được một phân tử nhỏ sẽ liên kết với thuốc như thế nào, lực liên kết ra sao và liệu nó có 'đi nhầm' chỗ nào khác hay không," CEO Demis Hassabis chia sẻ.
Tham vọng "xóa sổ mọi bệnh tật"
Đến nay, AlphaFold đã dự đoán được cấu trúc của hầu hết 200 triệu protein mà nhân loại từng biết, hỗ trợ hơn 2 triệu người dùng từ 190 quốc gia.
Thành tựu này đã mang về cho Hassabis và cộng sự John Jumper giải Nobel Hóa học năm 2024. Ủy ban Nobel nhấn mạnh rằng AlphaFold đã mở ra kỷ nguyên mới: Từ việc hiểu rõ sự kháng kháng sinh đến việc tạo ra các enzyme có thể phân hủy nhựa.
Không dừng lại ở đó, đầu năm nay, Isomorphic Labs đã giới thiệu "vũ khí" mới mang tên IsoDDE, công cụ thiết kế thuốc độc quyền được quảng cáo là có độ chính xác gấp đôi cả AlphaFold 3.
Hiện tại, công ty đã bắt tay với các "gã khổng lồ" dược phẩm như Eli Lilly và Novartis, đồng thời tự phát triển danh mục thuốc riêng tập trung vào lĩnh vực ung thư và miễn dịch học.
"Điểm thú vị của các phân tử do chúng tôi thiết kế là chúng cực kỳ mạnh mẽ và chuẩn xác," Jaderberg phân tích. "Vì hiểu rõ cơ chế hoạt động, chúng tôi có thể chế tạo loại thuốc dùng ở liều lượng thấp hơn nhiều nhưng hiệu quả cao hơn, đồng thời giảm thiểu tối đa tác dụng phụ."
Năm ngoái, Isomorphic đã bổ nhiệm Giám đốc Y tế và huy động thành công 600 triệu USD trong vòng gọi vốn đầu tiên. Sứ mệnh mà công ty đặt ra nghe có vẻ không tưởng: "Giải quyết mọi loại bệnh tật".
"Đó là một nhiệm vụ điên rồ," Jaderberg thừa nhận. "Nhưng chúng tôi thực sự nghiêm túc. Chúng tôi nói điều đó với một thái độ kiên định vì chúng tôi tin rằng công nghệ hiện nay hoàn toàn có thể biến điều đó thành hiện thực."
*Nguồn: Wired
