Thanh tra Chính phủ vừa có thông báo kết luận thanh tra việc chấp hành chính sách, pháp luật trong hoạt động ngân hàng tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn - Hà Nội (SHB - Mã: SHB)
Theo kết luận, trong giai đoạn 2020-2025, tổng tài sản, tốc độ tăng trưởng tín dụng, các hoạt động dịch vụ,...của SHB đều có sự tăng trưởng; SHB đã chủ động điều hành, rà soát, sửa đổi hoàn thiện các quy trình. Tuy nhiên, trong hoạt động tín dụng của SHB còn có tồn tại, hạn chế, vi phạm, tiềm ẩn rủi ro trong hoạt động.
Cấp tín dụng vượt tổng vốn đầu tư của dự án
Cụ thể, công tác thẩm định, phê duyệt cấp tín dụng đối với một số khách hàng, vẫn còn tồn tại, thiếu sót, vi phạm trong việc thu thập, kiểm tra hồ sơ pháp lý, đánh giá năng lực tài chính của khách hàng, phương án vay vốn, xác định giá trị khoản vay, phê duyệt cấp tín dụng và kiểm soát trước trong và sau khi vay vốn.
Đặc biệt trong lĩnh vực bất động sản, ngân hàng đã cấp tín dụng vượt tổng vốn đầu tư của dự án, cấp tín dụng cho nhóm khách hàng góp vốn, thực hiện chung dự án bất động sản (có mối liên hệ gián tiếp) nhưng chưa đảm bảo quyền của ngân hàng trong việc kiểm tra, kiểm soát, giám sát toàn diện việc sử dụng vốn vay của bên trực tiếp sử dụng vốn.
Bên cạnh đó, việc đánh giá, nhận, theo dõi, quản lý tài sản đảm bảo còn tồn tại, thiếu sót, vi phạm như định giá chưa phù hợp; việc kiểm tra định kỳ tài sản không đầy đủ, thường xuyên để kịp thời có biện pháp xử lý dẫn đến rủi ro trong việc thu hồi khoản vay đối với khách hàng gặp khó khăn về tài chính.
Hoạt động giải ngân cho một số khách hàng cũng còn tồn tại, thiếu sót, vi phạm trong cung cấp thông tin theo quy định như giải ngân khi chưa đảm bảo hồ sơ, chứng từ, tài liệu chứng minh vốn vay được sử dụng đúng mục đích.
Ngoài ra, việc kiểm tra, giám sát đối với một số khách hàng chưa đúng quy định về thời gian, tần suất theo quy chế của SHB, chưa kịp thời báo cáo, đề xuất phương án xử lý với người phê duyệt cấp tín dụng về các rủi ro phát sinh liên quan hoạt động kinh doanh của khách hàng trong quá trình sử dụng vốn.
Chưa kiểm soát dòng tiền sau giải ngân của bên thứ ba để chứng minh việc sử dụng vốn vay đúng mục đích, đặc biệt trong trường hợp cho vay góp vốn để đầu tư dự án bất động sản và cấp tín dụng khi đã hoàn thành việc mua bán 3 bên.
Phân loại nợ chưa đúng quy định
Về tình hình nợ xấu và việc chấp hành quy định phân loại nợ, Thanh tra Chính phủ cho biết tại SHB, mặc dù nợ xấu được duy trì ổn định dưới 3%, tuy nhiên tập trung chủ yếu trong cho vay mua nhà để ở và nông nghiệp, nông thôn.
Thực hiện phân loại nợ đối với một số khách hàng chưa đúng quy định của Ngân hàng Nhà nước, làm ảnh hưởng tới việc phản ánh chất lượng tín dụng.
Tỷ lệ cho vay các lĩnh vực ưu tiên có xu hướng giảm, ngân hàng SHB chưa có chỉ đạo để tăng cường kiểm soát chặt chẽ tín dụng đối với các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro (bất động sản, chứng khoán...) trong toàn hệ thống theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước.
Tỷ lệ sở hữu tối đa của nhóm cổ đông vượt trần
Ngoài ra, tỷ lệ sở hữu cổ phần của cổ đông (Công ty Cổ phần Tập đoàn T&T) và người có liên quan đang vượt 5,086% tỷ lệ tối đa theo quy định của Luật Các tổ chức tín dụng 2024 nhưng chưa có giải pháp tổng thể để đảm bảo giới hạn tỷ lệ vốn góp.
Việc cung cấp thông tin của cổ đông sở hữu trên 1% vốn điều lệ cho ngân hàng còn chưa đầy đủ, tiềm ẩn rủi ro trong việc quản lý sở hữu ngân hàng. Nhưng hiện nay pháp luật về ngân hàng chưa có chế tài để xử lý hành vi cung cấp thông tin chưa đầy đủ của cổ đông sở hữu trên 1% vốn điều lệ.
Thanh tra Chính phủ cho rằng nguyên nhân của các tồn tại trên xuất phát từ việc SHB xây dựng, ban hành quy trình, quy chế nội bộ chưa toàn diện, công tác thu thập hồ sơ, tài liệu phục cụ hoạt động cấp tín dụng chưa đầy đủ, chất lượng thẩm định, phê duyệt hồ sơ tín dụng còn có hạn chế, thiếu sót.
Căn cứ kết quả thanh tra, Thanh tra Chính phủ kiến nghị SHB chấn chỉnh, khắc phục các tồn tại, đảm bảo hoạt động tín dụng theo đúng quy định của pháp luật; tập trung công tác thẩm định, xét duyệt cho vat, công tác kiểm tra sử dụng vốn vay nhất là đối với các hoạt đồng tín dụng trong lĩnh vực tiềm ẩn nhiều rủi ro,...
Cơ quan thanh tra cũng đề nghị Ngân hàng Nhà nước tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động tín dụng nhằm đảm bảo việc tuân thủ quy định pháp luật và an toàn hệ thống ngân hàng.
