Theo tiến sĩ - bác sĩ Ngô Thị Kim Oanh, Trưởng khoa Châm cứu Dưỡng sinh, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM - cơ sở 3, sự thay đổi nhiệt độ quá nhanh, gió lạnh thổi trực tiếp vào vùng mặt - tai - cổ gáy, cộng với điều kiện sức khỏe không ổn định có thể tạo điều kiện thuận lợi cho rối loạn thần kinh mặt ở một số người.
Người mệt mỏi, thiếu ngủ và có bệnh nền có nguy cơ cao
Liệt mặt ngoại biên là tình trạng dây thần kinh mặt (dây thần kinh số 7) bị tổn thương ở ngoại biên, gây yếu hoặc liệt các cơ biểu cảm ở một bên mặt.
Khi liệt mặt đi kèm các dấu hiệu cảnh báo tổn thương thần kinh trung ương, không nên tự xử trí bằng các biện pháp dân gian mà phải đi khám ngay
ẢNH MINH HỌA: N.Q TẠO TỪ AI
Bác sĩ Kim Oanh cho biết, về mặt sinh lý, sau khi tắm nước nóng, mạch máu ngoại vi giãn ra, vùng đầu - mặt - cổ còn ẩm và cơ thể đang tỏa nhiệt. Nếu vào phòng lạnh ngay hoặc để gió điều hòa thổi trực tiếp vào mặt, cơ thể phải thích nghi đột ngột với chênh lệch nhiệt độ. Ở một số người, kích thích lạnh này có thể ảnh hưởng đến phản ứng mạch máu, gây viêm và làm tăng nhạy cảm của dây thần kinh mặt.
“Điều này không có nghĩa cứ tắm nước nóng rồi nằm điều hòa là sẽ bị liệt mặt. Ở một số người có cơ địa nhạy cảm, đang mệt mỏi, thiếu ngủ, nhiễm siêu vi hoặc có bệnh nền, sự thay đổi nhiệt độ đột ngột có thể trở thành yếu tố thuận lợi làm khởi phát hoặc làm nặng tình trạng rối loạn chức năng dây thần kinh mặt”, bác sĩ Kim Oanh nói.
Khi dây thần kinh số 7 bị tổn thương, người bệnh thường có các dấu hiệu dễ nhận biết như:
- Một bên mặt xệ xuống, cười lệch, nhân trung lệch.
- Rãnh mũi - má bị mờ.
- Một bên mắt nhắm không kín.
- Uống nước dễ chảy ra khóe miệng, thức ăn đọng trong má, nói khó hoặc không huýt sáo được.
Một số trường hợp kèm đau sau tai, khô hoặc chảy nước mắt, thay đổi vị giác ở phần trước lưỡi và nghe âm thanh vang hơn ở bên bị ảnh hưởng.
Phân biệt liệt mặt do đột quỵ và liệt mặt ngoại biên
Theo bác sĩ Kim Oanh, một điểm rất quan trọng là cần phân biệt liệt mặt ngoại biên với đột quỵ.
“Nếu méo miệng đi kèm yếu tay chân, nói khó, nuốt khó, lơ mơ, chóng mặt dữ dội, mất thăng bằng, nhìn mờ hoặc đau đầu dữ dội đột ngột, người bệnh cần được đưa đến cơ sở cấp cứu ngay. Đây là nhóm dấu hiệu cảnh báo tổn thương thần kinh trung ương (đột quỵ), không nên tự theo dõi tại nhà và không nên tự xử trí bằng các biện pháp dân gian”, bác sĩ Kim Oanh nhấn mạnh.
ẢNH: N.Q TẠO TỪ AI
Để giảm nguy cơ, bác sĩ khuyên:
Người thường xuyên tắm nước nóng và sử dụng điều hòa trong mùa hè nên tránh thay đổi nhiệt độ quá đột ngột.
Sau khi tắm, cần lau khô người và tóc, đặc biệt là vùng đầu, mặt, tai và cổ gáy. Không nên vào ngay phòng quá lạnh hoặc nằm ngay dưới luồng gió điều hòa.
Nên chỉnh hướng gió lệch khỏi mặt, duy trì nhiệt độ phòng ở mức dễ chịu và tránh để phòng ngủ quá lạnh so với môi trường bên ngoài.
Nếu vừa đi ngoài nắng về hoặc đang ra nhiều mồ hôi, nên nghỉ vài phút để cơ thể hạ nhiệt dần rồi mới tắm.
Trong đời sống hằng ngày, người dân nên chú ý nếu buổi sáng ngủ dậy thấy miệng bị lệch, đánh răng nước chảy ra một bên, mắt một bên nhắm không kín, cười méo hoặc không thể nhăn trán đều hai bên. Đây là những dấu hiệu gợi ý tổn thương dây thần kinh mặt và nên đi thăm khám sớm.
Theo thạc sĩ - bác sĩ Nguyễn Hoàng Ánh Hồng, Phòng khám Y học cổ truyền, Bệnh viện Gia An 115 (TP.HCM), 72 giờ đầu kể từ khi xuất hiện triệu chứng được xem là “thời điểm vàng” trong điều trị liệt dây thần kinh số 7.
Liệt dây thần kinh số 7 ngoại biên không phải là bệnh lý nguy hiểm đến tính mạng, nhưng nếu chủ quan hoặc điều trị muộn, người bệnh có nguy cơ đối mặt với nhiều hệ lụy kéo dài như biến dạng khuôn mặt, khó khăn trong ăn uống, giao tiếp và ảnh hưởng không nhỏ đến thẩm mỹ và chất lượng cuộc sống.
Việc thăm khám và can thiệp sớm, đặc biệt trong những ngày đầu sau khi xuất hiện triệu chứng, là yếu tố then chốt giúp nâng cao khả năng hồi phục và sớm đưa khuôn mặt trở lại trạng thái bình thường.
