Theo thông báo của Chính phủ Ấn Độ, cuộc điều tra dân số 10 năm một lần sẽ chính thức khởi động từ ngày 1/4/2026. Ban đầu, dự kiến diễn ra năm 2021 nhưng đã bị trì hoãn một phần do đại dịch Covid-19.
Tờ Reuters mô tả đây là "nhiệm vụ khổng lồ" và Ấn Độ phải huy động tới 3 triệu quan chức tham gia. Họ phải dành một năm để "đếm" từng người ở quốc gia đông dân nhất thế giới này.
Quá trình thu thập dữ liệu sẽ gồm hai giai đoạn. Giai đoạn thứ nhất tập trung lập danh sách nhà ở và điều kiện sinh hoạt. Giai đoạn thứ hai ghi nhận thông tin về cư dân cùng các chỉ số kinh tế - xã hội, theo Ủy viên điều tra dân số Mritunjay Kumar Narayan.
Ở giai đoạn đầu cho phép người dân đăng ký trực tuyến trong thời gian ngắn, trước khi triển khai các đợt điều tra trực tiếp.
Ấn Độ khởi động cuộc điều tra dân số lớn nhất thế giới từ ngày 1/4 - Ảnh: Reuters
Với dân số đã vượt 1,4 tỷ người, Ấn Độ hiện là quốc gia đông dân nhất thế giới, vượt qua Trung Quốc. Theo Quỹ Dân số Liên hợp quốc, xu hướng tăng dân số này đã được ghi nhận rõ từ năm 2023.
Các nhà phân tích không coi quy mô dân số của Ấn Độ là một vấn đề đáng lo ngại. Chính phủ từ lâu đã ca ngợi dân số trẻ chiếm đa số là cơ hội để tạo ra một nguồn lao động lành nghề dồi dào, trong khi nhiều nền kinh tế lớn khác đang phải vật lộn với lực lượng lao động suy giảm và già hóa.
Ông Narayan cho biết, cuộc điều tra dân số cũng sẽ thu thập thông tin chi tiết về các tầng lớp xã hội. Hệ thống phân tầng xã hội cứng nhắc này đã tồn tại hàng nghìn năm và ăn sâu vào đời sống và chính trị Ấn Độ.
Cùng với đó, nhiều chính sách công, đặc biệt trong tuyển dụng và giáo dục, vẫn dành ưu tiên cho các nhóm được coi là đẳng cấp thấp hơn.
Tuy nhiên, việc ghi nhận dữ liệu đẳng cấp tiếp tục gây tranh cãi. Những người ủng hộ cho rằng đây là cơ sở cần thiết để phân bổ hỗ trợ xã hội hiệu quả, trong khi các ý kiến phản đối cho rằng hệ thống này không còn phù hợp với tham vọng trở thành cường quốc toàn cầu của Ấn Độ.
Trước đó, Ấn Độ từng thu thập dữ liệu đẳng cấp vào năm 2011 - lần đầu sau 80 năm - nhưng kết quả không được công bố đầy đủ do lo ngại về độ chính xác.
Dự kiến, cuộc tổng điều tra dân số sẽ hoàn tất vào tháng 3 năm sau. Theo ông Narayan, một số bộ dữ liệu sẽ được công bố sớm sau khi hoàn tất, đánh dấu lần đầu tiên dữ liệu điều tra được số hóa toàn diện.
