Tháng 12/2024, Cơ quan thuế thành phố Thượng Hải, Trung Quốc, đã công bố kết quả điều tra một vụ trốn thuế liên quan đến lĩnh vực livestream bán hàng. Nhân vật bị xử lý là Vương Tử Bách (biệt danh trên mạng: “Bách công tử”), một streamer sở hữu gần 3 triệu người theo dõi, bị xác định đã che giấu thu nhập và trốn thuế trong thời gian dài thông qua nhiều thủ đoạn tinh vi.
Doanh số livestream lớn nhưng thu nhập kê khai bất thường
Vụ việc bắt đầu từ tháng 5/2024, khi cơ quan thuế Thượng Hải tiến hành phân tích dữ liệu và phát hiện dấu hiệu bất thường trong hồ sơ khai thuế của Vương Tử Bách. Dù là một streamer có lượng người theo dõi lớn và thường xuyên livestream bán hàng với doanh số cao, mức thu nhập mà người này kê khai lại thấp hơn nhiều so với quy mô hoạt động thực tế.
Nhận thấy sự chênh lệch đáng ngờ, lực lượng chức năng đã rà soát các video được đăng tải trên tài khoản cá nhân của streamer này. Qua phân tích tổng hợp, cơ quan chức năng bước đầu xác định Vương Tử Bách hoạt động theo hình thức nhận hoa hồng từ việc quảng bá và bán hàng cho các doanh nghiệp đối tác, đồng thời có dấu hiệu kê khai thiếu thu nhập.
Trong buổi làm việc với cơ quan thuế, Vương Tử Bách thừa nhận tài khoản livestream là tài khoản cá nhân, được sử dụng để quảng bá sản phẩm cho các thương hiệu hợp tác. Thu nhập của anh ta đến từ 2 nguồn chính: tiền hoa hồng tính theo doanh số bán hàng và phí quảng bá thương hiệu thông qua các video giới thiệu sản phẩm.
Mạng lưới nhận tiền phức tạp
Quá trình điều tra sâu hơn cho thấy thu nhập từ hoạt động livestream của Vương Tử Bách được thanh toán theo 2 hình thức khác nhau. Một phần hoa hồng được thanh toán trực tiếp giữa các doanh nghiệp đối tác với một công ty có trụ sở tại Thượng Hải – nơi Vương Tử Bách là cổ đông. Công ty này xuất hóa đơn cho các đối tác và nhận tiền hoa hồng mà không thông qua nền tảng livestream.
Phần còn lại là phí dịch vụ quảng bá được các nhà bán hàng thanh toán thông qua nền tảng livestream sau khi giao dịch thành công. Khoản tiền này ban đầu được rút trực tiếp về tài khoản cá nhân của streamer.
Để đối chiếu dữ liệu, cơ quan thuế Thượng Hải đã yêu cầu nền tảng livestream phối hợp cung cấp thông tin. Kết quả cho thấy trong giai đoạn 2021–2023, riêng tiền phí quảng bá mà Vương Tử Bách nhận được qua nền tảng đã lên tới 17,442 triệu NDT (hơn 66 tỷ đồng).
Tuy nhiên, từ tháng 5/2022, tài khoản nhận tiền bất ngờ được chuyển từ tài khoản cá nhân sang tài khoản ngân hàng của một công ty tại Hàng Châu, làm dấy lên nghi vấn mới về mối quan hệ giữa streamer này và doanh nghiệp nói trên.
Kết quả điều tra tiếp tục cho thấy pháp nhân của công ty tại Hàng Châu chính là mẹ của Vương Tử Bách, trong khi chị gái anh ta giữ vai trò nhà đầu tư và người kiểm soát thực tế. Từ đây, cơ quan chức năng mở rộng phạm vi xác minh sang các tài khoản ngân hàng của người thân có liên quan đến hoạt động kinh doanh.
Kết quả kiểm tra dòng tiền đã phát hiện hàng chục triệu NDT được chuyển vào tài khoản cá nhân của mẹ streamer này. Dữ liệu ngân hàng cho thấy chỉ riêng năm 2022, tài khoản của mẹ Vương Tử Bách đã nhận tổng cộng 14,36 triệu NDT tiền hoa hồng. Sang năm 2023, con số này là 4,58 triệu NDT. Toàn bộ các khoản thu nhập này đều không được kê khai đầy đủ trong hồ sơ thuế.
Trước hệ thống chứng cứ gồm dữ liệu kê khai thuế cá nhân, thông tin thanh toán từ nền tảng livestream và sao kê ngân hàng, Vương Tử Bách đã thừa nhận hành vi che giấu thu nhập nhằm trốn thuế.
Ngoài ra, người này còn ký các “hợp đồng 2 giá” với một số đối tác kinh doanh. Theo đó, tiền hoa hồng từ hoạt động bán hàng được chia thành hai phần: một phần nhỏ được thanh toán qua nền tảng theo quy trình chính thức, trong khi phần lớn còn lại được chuyển trực tiếp vào tài khoản cá nhân của mẹ anh ta để tránh bị nền tảng khấu trừ phí và đồng thời che giấu thu nhập với cơ quan thuế.
Theo quy định tại Điều 63 Luật Quản lý thu thuế của Trung Quốc, hành vi che giấu hoặc kê khai sai thu nhập dẫn đến thiếu số thuế phải nộp được xác định là trốn thuế. Người vi phạm ngoài việc phải nộp đủ tiền thuế và tiền chậm nộp còn có thể bị phạt từ 50% đến 5 lần số thuế trốn, thậm chí bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm.
Căn cứ quy định pháp luật Trung Quốc, cơ quan thuế Thượng Hải ra quyết định truy thu tiền thuế, tiền chậm nộp và xử phạt hành chính với tổng số tiền lên tới 13,3 triệu NDT (hơn 50 tỷ đồng). Toàn bộ khoản tiền này hiện đã được thu hồi và nộp vào ngân sách nhà nước Trung Quốc.
Sau khi vụ việc khép lại, streamer này cho biết sẽ coi đây là bài học lớn, cam kết tuân thủ quy định pháp luật và đặt việc kinh doanh hợp pháp, nộp thuế trung thực lên hàng đầu trong thời gian tới.
(Theo Shanghai.chinatax.gov.cn)
