Bất ổn Trung Đông khuấy đảo thị trường vàng khiến giá thế giới vượt đỉnh 5.400 USD/ounce và giá vàng trong nước tiến sát 191 triệu đồng/lượng vào chiều 2/3. PV VietNamNet đã có cuộc trao đổi với PGS.TS Nguyễn Hữu Huân (Trường Đại học Kinh tế TPHCM) xung quanh diễn biến thị trường vàng hiện nay.
PV: Thưa ông, căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông leo thang đang tác động thế nào đến xu hướng giá vàng thế giới?
PGS.TS Nguyễn Hữu Huân: Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đang leo thang, thị trường vàng thế giới phản ứng rất mạnh và khá điển hình theo tâm lý trú ẩn của nhà đầu tư toàn cầu. Khi rủi ro chiến tranh gia tăng, đặc biệt là nguy cơ lan rộng thành xung đột khu vực liên quan đến các cường quốc, dòng tiền thường rời khỏi các tài sản rủi ro như chứng khoán hay tiền số để tìm đến những tài sản được xem là an toàn hơn, trong đó vàng là lựa chọn hàng đầu.
Vì vậy, việc giá vàng tăng mạnh phản ánh trực tiếp mức độ bất định và lo ngại của thị trường quốc tế trước kịch bản gián đoạn năng lượng, thương mại và vận tải toàn cầu.
Tuy nhiên, nếu nhìn sâu hơn, đợt tăng này không chỉ đơn thuần là phản ứng nhất thời với xung đột Trung Đông mà nằm trong một xu hướng lớn hơn đã hình thành từ trước.
Trong khoảng hơn một năm qua, vàng đã bước vào chu kỳ tăng giá khá rõ rệt do nhiều yếu tố mang tính cấu trúc như cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc, xu hướng phi toàn cầu hóa, mức nợ công cao tại các nền kinh tế lớn và xu hướng đa dạng hóa dự trữ ngoại hối của các ngân hàng trung ương. Khi nền giá đã được thiết lập ở mức cao như vậy, các cú sốc địa chính trị sẽ dễ dàng “đẩy” vàng lên các đỉnh mới hơn so với những chu kỳ xung đột trước đây.
Ở góc độ triển vọng, vàng nhiều khả năng vẫn duy trì xu hướng tăng trong trung và dài hạn, bởi môi trường địa chính trị và tài chính toàn cầu hiện nay khó có thể quay lại trạng thái ổn định như giai đoạn trước.
Tuy vậy, trong ngắn hạn, giá vàng sẽ biến động rất mạnh và phụ thuộc lớn vào diễn biến chiến sự. Nếu xung đột hạ nhiệt nhanh hoặc thị trường dần quen với rủi ro, vàng có thể điều chỉnh đáng kể sau giai đoạn tăng nóng. Ngược lại, nếu căng thẳng leo thang hoặc lan sang các tuyến năng lượng chiến lược, vàng hoàn toàn có thể thiết lập mặt bằng giá mới cao hơn.
Tóm lại, diễn biến của vàng hiện nay phản ánh không chỉ rủi ro Trung Đông mà còn sự dịch chuyển của trật tự kinh tế và tài chính toàn cầu.
PV: Diễn biến này sẽ ảnh hưởng ra sao tới thị trường vàng trong nước, thưa ông?
PGS.TS Nguyễn Hữu Huân: Thị trường vàng trong nước chắc chắn sẽ chịu tác động trực tiếp từ diễn biến của giá vàng thế giới, nhưng mức độ và cách thức truyền dẫn sẽ có những đặc thù riêng.
Khi vàng thế giới tăng mạnh do căng thẳng địa chính trị, giá vàng trong nước thường tăng theo gần như ngay lập tức vì tâm lý trú ẩn của người dân Việt Nam rất nhạy với biến động toàn cầu, đặc biệt trong các giai đoạn bất ổn.
Những ngày gần đây, mỗi khi giá quốc tế tăng sốc, thị trường trong nước cũng phản ứng nhanh với các đợt tăng giá liên tiếp, cho thấy yếu tố kỳ vọng và tâm lý đang đóng vai trò rất lớn.
Tuy nhiên, điểm đáng lưu ý là vàng trong nước thường tăng mạnh hơn thế giới và duy trì mức chênh lệch cao, do nguồn cung bị hạn chế và thị trường mang tính “nội địa hóa” khá rõ. Việt Nam không cho nhập khẩu vàng tự do, trong khi vàng miếng thương hiệu quốc gia như SJC có tính chất gần như tài sản độc quyền, nên khi nhu cầu trú ẩn tăng, giá trong nước dễ bị đẩy lên cao hơn tương ứng với mức tăng của thế giới.
Vì vậy, trong bối cảnh Trung Đông leo thang, không loại trừ khả năng khoảng cách giá vàng trong nước - thế giới sẽ tiếp tục nới rộng nếu nhu cầu tích trữ tăng mạnh.
Ở góc độ vĩ mô, nếu căng thẳng kéo dài và vàng thế giới duy trì xu hướng tăng, thị trường vàng trong nước có thể nóng lên theo hai kênh.
Thứ nhất là nhu cầu tích trữ phòng ngừa rủi ro của người dân tăng lên, đặc biệt khi lạm phát kỳ vọng hoặc tỷ giá có dấu hiệu biến động.
Thứ hai là dòng tiền đầu cơ ngắn hạn quay lại vàng khi các kênh khác như bất động sản hoặc chứng khoán kém hấp dẫn hơn. Điều này có thể làm tăng biến động giá trong nước mạnh hơn thế giới và gây áp lực nhất định lên tỷ giá và tâm lý thị trường tài chính.
Tuy vậy, hiện nay, cơ quan quản lý kiểm soát thị trường vàng chặt hơn nhiều so với giai đoạn trước, nên khả năng xảy ra các cơn sốt mang tính hệ thống như giai đoạn 2009-2011 là thấp hơn.
Nếu giá thế giới tăng do yếu tố địa chính trị ngắn hạn, vàng trong nước có thể tăng mạnh theo nhưng cũng sẽ điều chỉnh khi căng thẳng hạ nhiệt. Ngược lại, nếu vàng thế giới bước vào chu kỳ tăng dài hơn, mặt bằng giá vàng trong nước nhiều khả năng sẽ thiết lập mức cao mới và duy trì trong thời gian khá dài.
Nói cách khác, thị trường vàng Việt Nam hiện nay sẽ phản ứng gần như “khuếch đại” biến động của thế giới: khi thế giới tăng vì rủi ro, trong nước thường tăng mạnh hơn và khi rủi ro giảm, giá cũng sẽ hạ nhưng chậm hơn. Điều này phản ánh đặc thù tâm lý tích trữ vàng của người dân và cấu trúc thị trường vàng trong nước hiện nay.
PV: Trong bối cảnh giá vàng biến động mạnh, theo ông, nhà đầu tư cần lưu ý điều gì để hạn chế rủi ro?
PGS.TS Nguyễn Hữu Huân: Trong bối cảnh hiện nay, điều quan trọng nhất mà nhà đầu tư cần lưu ý là giá vàng đang tăng chủ yếu do yếu tố rủi ro địa chính trị và tâm lý trú ẩn, chứ không hoàn toàn xuất phát từ các yếu tố cung - cầu vật chất hay chu kỳ kinh tế thông thường. Điều này khiến biến động của vàng trở nên rất nhạy với tin tức và có thể đảo chiều nhanh nếu bối cảnh chiến sự thay đổi.
Vì vậy, rủi ro lớn nhất khi tham gia lúc này không phải là vàng không tăng nữa, mà là mua đúng vào vùng tâm lý hưng phấn khi giá đã phản ánh phần lớn thông tin bất ổn.
Nhà đầu tư cũng cần phân biệt rõ giữa vàng như một tài sản phòng vệ dài hạn và vàng như một công cụ đầu cơ ngắn hạn. Nếu mục tiêu là phòng ngừa rủi ro vĩ mô hoặc đa dạng hóa tài sản, việc nắm giữ một tỷ trọng vàng nhất định vẫn hợp lý trong bối cảnh thế giới nhiều bất định. Nhưng nếu tham gia với kỳ vọng “lướt sóng” theo tin chiến sự thì mức độ rủi ro hiện nay rất cao vì giá vàng có thể biến động mạnh chỉ trong vài phiên khi thông tin địa chính trị thay đổi.
Lịch sử cho thấy vàng thường tăng nhanh khi xung đột bùng phát nhưng cũng có thể điều chỉnh đáng kể khi thị trường dần quen với rủi ro hoặc khi có tín hiệu hạ nhiệt.
Một điểm đặc biệt quan trọng đối với nhà đầu tư là chênh lệch giữa giá vàng trong nước và thế giới đang ở mức cao và có thể còn biến động mạnh hơn khi nhu cầu trú ẩn tăng. Điều này có nghĩa là nhà đầu tư trong nước đang chịu thêm một lớp rủi ro riêng của thị trường nội địa, đó là ngay cả khi vàng thế giới không giảm nhiều, giá trong nước vẫn có thể điều chỉnh mạnh nếu chênh lệch thu hẹp.
Do đó, việc mua vàng trong nước ở vùng giá cao không chỉ phụ thuộc vào xu hướng thế giới mà còn phụ thuộc vào chính sách quản lý và cung cầu nội địa.
Nhà đầu tư nên tiếp cận vàng hiện nay như một tài sản bảo toàn giá trị hơn là kênh sinh lời nhanh. Việc phân bổ tỷ trọng hợp lý trong danh mục, tránh sử dụng đòn bẩy và không mua đuổi theo các nhịp tăng sốc là những nguyên tắc quan trọng.
Trong giai đoạn biến động mạnh do địa chính trị, kiên nhẫn chờ các nhịp điều chỉnh hoặc tích lũy theo từng phần thường an toàn hơn so với việc mua tập trung ở một mức giá cao.
Xin cảm ơn ông!
