Chỉ vài tháng trước cột mốc kỷ niệm 140 năm thành lập, Varta AG - một trong những nhà sản xuất pin lâu đời và nổi tiếng nhất nước Đức đã nộp bốn đơn xin phá sản lên Tòa án Stuttgart.
Doanh nghiệp hiện có khoảng 4.000 nhân viên trên toàn cầu, trong đó khoảng 3.000 người làm việc tại Đức. Sau nhiều năm tái cấu trúc và tìm kiếm nhà đầu tư mới, công ty cuối cùng vẫn không thể tránh khỏi kịch bản mất khả năng thanh toán.
Điều đáng chú ý là sự sụp đổ của Varta không xuất phát từ một nguyên nhân duy nhất mà là kết quả của hàng loạt cú sốc liên tiếp kéo dài nhiều năm.
Mất "khách hàng vàng" Apple
Trong nhiều năm, Varta là nhà sản xuất pin cúc áo (microbattery) cao cấp, được sử dụng trong nhiều thiết bị điện tử tiêu dùng, đặc biệt là tai nghe không dây. Apple từng là một trong những khách hàng lớn nhất của công ty. Tuy nhiên, khi Apple chuyển sang các nhà cung cấp khác có giá thành thấp hơn, doanh thu của Varta bắt đầu lao dốc.
Việc phụ thuộc quá lớn vào một số khách hàng khiến công ty mất đi nguồn lợi nhuận quan trọng chỉ trong thời gian ngắn. Đây được nhiều chuyên gia xem là bước ngoặt khiến mô hình kinh doanh của Varta bắt đầu mất cân bằng.
Trong khi Varta tập trung vào phân khúc pin cao cấp sản xuất tại Đức với chi phí lớn, thị trường pin toàn cầu chứng kiến sự trỗi dậy mạnh mẽ của các doanh nghiệp Trung Quốc và Hàn Quốc.
Các nhà sản xuất như CATL, BYD, EVE Energy hay Samsung SDI liên tục mở rộng quy mô, giúp giá thành giảm đáng kể. Không chỉ chiếm ưu thế ở pin xe điện, các doanh nghiệp châu Á cũng ngày càng cạnh tranh mạnh ở nhiều dòng pin tiêu dùng. Chi phí sản xuất cao tại Đức khiến Varta ngày càng khó cạnh tranh về giá.
Canh bạc xe điện không mang lại kết quả
Nhận thấy thị trường pin truyền thống tăng trưởng chậm, Varta quyết định đầu tư mạnh vào pin hiệu suất cao cho xe điện. Công ty kỳ vọng dòng pin lithium-ion mới sẽ trở thành động lực tăng trưởng tiếp theo. Tuy nhiên, nhu cầu xe điện tại châu Âu giảm tốc trong hai năm gần đây khiến nhiều dự án không đạt sản lượng như kỳ vọng.
Các khoản đầu tư lớn nhưng doanh thu không tăng tương ứng khiến áp lực tài chính ngày càng nặng nề. Để mở rộng sản xuất, Varta vay thêm vốn và đầu tư hàng trăm triệu euro vào nhà máy mới.
Tuy nhiên, sau khi doanh số suy giảm, công ty phải gánh khoản nợ lớn trong bối cảnh lãi suất tại châu Âu tăng nhanh.
Chi phí tài chính leo thang trong khi lợi nhuận liên tục suy giảm khiến dòng tiền ngày càng căng thẳng. Năm 2024, Varta từng thực hiện kế hoạch tái cấu trúc với sự tham gia của Porsche và doanh nhân Áo Michael Tojner.
Hai nhà đầu tư này đã bơm vốn để cứu doanh nghiệp, đổi lấy quyền kiểm soát đáng kể tại công ty. Tuy nhiên, theo Reuters, khi Varta tiếp tục cần thêm vốn để bù đắp thua lỗ, các cổ đông này không muốn tiếp tục đầu tư, khiến doanh nghiệp buộc phải nộp đơn phá sản.
Chưa kể, là doanh nghiệp sản xuất pin, Varta tiêu thụ lượng điện lớn. Sau cuộc khủng hoảng năng lượng tại châu Âu từ năm 2022, chi phí điện và khí đốt tại Đức tăng mạnh, làm chi phí sản xuất của nhiều doanh nghiệp công nghiệp leo thang.
Đây không phải nguyên nhân trực tiếp dẫn đến phá sản nhưng làm suy giảm thêm khả năng cạnh tranh của Varta so với các đối thủ châu Á.
Sự sụp đổ của Varta phản ánh những khó khăn mà nhiều nhà sản xuất châu Âu đang đối mặt.
Các doanh nghiệp vừa phải cạnh tranh với năng lực sản xuất quy mô lớn của châu Á, vừa chịu chi phí lao động và năng lượng cao, trong khi nhu cầu xe điện tại châu Âu chững lại sau giai đoạn bùng nổ.
Trong bối cảnh đó, ngay cả một thương hiệu gần 140 năm tuổi từng được xem là niềm tự hào của ngành công nghiệp Đức cũng không thể tránh khỏi khủng hoảng.
