Doug Horner không còn lạ lẫm với việc khách hàng bước vào đại lý Mercedes-Benz của ông tại phía đông bắc Ohio với những chiếc xe cũ có giá trị thấp hơn cả khoản nợ ngân hàng. Tuy nhiên, việc một chiếc xe bán tải bị “âm vốn” tới 40.000 USD là dấu hiệu đáng báo động cho một xu hướng đang lan rộng.
Gần đây, một khách hàng tiềm năng muốn đổi chiếc Ford F-150 Lightning để mua Mercedes GLE Coupe. Vấn đề nằm ở chỗ: vị khách này vẫn còn nợ ngân hàng khoảng 87.000 USD (khoảng 2,2 tỷ đồng) cho chiếc xe tải đó, trong khi Horner định giá nó chỉ vào khoảng 47.000 USD. Khoản chênh lệch khổng lồ này đẩy người mua vào tình cảnh ngập trong nợ nần.
“Đây là cuộc chiến mà chúng tôi phải đối mặt mỗi ngày”, Horner chia sẻ trong một cuộc phỏng vấn.
Ngày càng nhiều người Mỹ khi đi đổi xe cũ lấy xe mới phải đối mặt với một thực tế phũ phàng: Chiếc xe của họ không đáng giá bằng số tiền họ đang nợ. Theo trang web mua sắm ô tô Edmunds, khoảng 30% người vay trong quý 1 năm nay khi đổi xe đều rơi vào tình trạng vốn chủ sở hữu âm (negative equity). Trung bình, những người này gánh khoản nợ cũ khoảng 7.200 USD trước khi bắt đầu một khoản vay mới, tăng 42% so với cùng kỳ 5 năm trước.
Jessica Caldwell, trưởng bộ phận phân tích tại Edmunds, nhận định: “Con số này càng cao, khả năng người dân không bao giờ thoát khỏi vòng xoáy nợ nần càng lớn”.
Tình trạng âm vốn chiếm khoảng 1/3 lượng giao dịch đổi xe cũ tại Mỹ vốn là điều bình thường trong nhiều năm qua. Tuy nhiên, mức độ thâm hụt đã tăng vọt khi người tiêu dùng tìm cách đẩy đi những chiếc xe được mua với giá cắt cổ trong thời kỳ đại dịch.
Thị trường ô tô vốn đã chịu áp lực từ giá xe đắt đỏ và lãi suất leo thang nay lại bồi thêm gánh nặng này. Để giảm bớt chi phí hàng tháng, người mua đang có xu hướng kéo dài thời hạn vay.
70 tháng là kỳ hạn vay trung bình cho xe mới trong quý 1. 1.000 USD/tháng là mức thanh toán hàng tháng, với những khoản vay có thể kéo dài trên 8 năm. Tuy nhiên, việc “cuộn” khoản nợ âm từ xe cũ vào khoản vay xe mới chỉ khiến nợ chồng nợ, đẩy người tiêu dùng vào thế kẹt tài chính nghiêm trọng hơn.
Tình trạng hiện tại bắt nguồn từ cuộc khủng hoảng chất bán dẫn thời đại dịch, gây ra sự khan hiếm xe mới trầm trọng. Giá xe tăng vọt, và người mua - dù vì dư dả tiền mặt hay vì thiếu phương tiện đi lại trong thời gian phong tỏa - đều sẵn lòng chi trả mức giá cao ngất ngưởng.
Eric Frehsée, chủ tịch Tamaroff Group tại Detroit, thẳng thắn: “Trong kỷ nguyên Covid, rất nhiều đại lý đã hét giá quá mức. Giờ đây, khi những chiếc xe đó quay trở lại thị trường, hệ quả tất yếu là những khoản nợ âm khổng lồ”.
Năm 2026, những người mua bị âm vốn đã phải vay trung bình gần 56.000 USD cho một chiếc xe mới, cao hơn khoảng 12.000 USD so với người mua thông thường. Điều này dẫn đến mức thanh toán trung bình hàng tháng là 932 USD, con số cao nhất từng được ghi nhận.
Mặc dù vậy, bức tranh kinh tế vẫn thể hiện sự phân hóa hình chữ K rõ rệt. Theo một nghiên cứu năm 2024 từ Cục Bảo vệ Tài chính Người tiêu dùng (CFPB), những người cộng dồn nợ cũ vào khoản vay mới có nguy cơ bị tịch thu xe trong vòng hai năm cao gấp đôi so với người có thặng dư khi đổi xe.
Tỷ lệ nợ quá hạn dẫn đến tịch thu xe đang tăng dần. Theo Cox Automotive, tỷ lệ vỡ nợ vay mua ô tô vào tháng 3 đã chạm mức cao nhất kể từ năm 2010.
Bà Caldwell dự báo tình trạng âm vốn nặng nề này sẽ còn kéo dài: “Người tiêu dùng đã phải mua xe với giá quá cao trong bối cảnh lãi suất tăng. Tôi không nghĩ mức nợ này sẽ sớm hạ nhiệt”.
Theo: WSJ
