Nguy cơ nhồi máu cơ tim chủ yếu tập trung vào buổi sáng. Song, bên cạnh thời điểm nguy cơ, việc nhận diện đúng biểu hiện của bệnh cũng là chìa khóa sống còn.
Bác sĩ Đào Quang Hoàng, khoa Nội tim mạch - Lão học, Bệnh viện đa khoa Thủ Đức, cho biết qua các số liệu thống kê y khoa, các ca nhồi máu cơ tim cấp, nhất là ở người lớn tuổi, thường tập trung cao nhất vào buổi sáng sớm, đặc biệt là khung giờ từ 6 - 12 giờ sáng, hoặc ngay trong vài giờ đầu tiên sau khi họ thức dậy.
Nếu một cơn đau ngực, khó thở hoặc mệt mỏi kiệt sức kéo dài quá 15 phút không thuyên giảm khi nghỉ ngơi, cần gọi cấp cứu ngay lập tức
ẢNH: N.Quyên tạo từ Gemini
Vì sao người lớn tuổi dễ “lên cơn tim” vào buổi sáng?
Theo bác sĩ Hoàng, sở dĩ có hiện tượng trên là do sự thay đổi đột ngột về nhịp sinh học của cơ thể khi chuyển từ trạng thái ngủ sang thức, tạo ra một “cơn bão” áp lực lên hệ tim mạch vốn đã lão hóa. Cụ thể có 3 lý do chính:
Thay đổi tư thế đột ngột: Việc chuyển tư thế đột ngột từ nằm sang đứng cộng với tình trạng thiếu máu cục bộ thoáng qua làm trái tim bị “sốc” và quá tải.
Sự bừng tỉnh của hệ thần kinh giao cảm và hormone căng thẳng (stress): Khi thức dậy, cơ thể giải phóng Adrenaline và Cortisol khiến nhịp tim và huyết áp tăng vọt để tỉnh táo. Ở người trẻ, mạch máu đàn hồi tốt nên dễ thích nghi. Ở người lớn tuổi, mạch máu đã xơ cứng, sự tăng huyết áp đột ngột này gây thiếu oxy cơ tim và dễ làm nứt vỡ các mảng xơ vữa, dẫn đến nguy cơ đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim.
“Nghịch lý” của hệ đông máu: Buổi sáng là thời điểm máu “đặc” nhất do mất nước qua hơi thở và mồ hôi sau một đêm dài. Đây cũng là lúc các tiểu cầu (tế bào cầm máu) có xu hướng bám dính vào nhau mạnh nhất. Đáng nói, hệ thống tự nhiên giúp đánh tan cục máu đông của cơ thể lại hoạt động yếu nhất vào buổi sáng. Sự kết hợp này tạo điều kiện hoàn hảo để hình thành cục máu đông gây tắc nghẽn mạch vành.
Những “bẫy triệu chứng” của nhồi máu cơ tim
Theo bác sĩ Quang Hoàng, nhồi máu cơ tim rất giỏi “ngụy trang” thành các chứng bệnh thông thường. Người dân cần dựa vào các dấu hiệu sau để:
Phân biệt với bệnh dạ dày: Đau dạ dày thường liên quan đến bữa ăn, kèm nóng rát dọc xương ức, uống thuốc kháng axit hoặc sữa ấm sẽ dịu lại. Khi đau do tim, thuốc dạ dày hoàn toàn không có tác dụng. Nếu cơn đau xuất hiện khi đang vận động gắng sức (leo cầu thang, khiêng đồ) và giảm khi ngồi nghỉ thì nguy cơ rất cao là do tim.
Phân biệt với đau cơ, xương khớp (do tập luyện, sai tư thế): Đau do cơ xương khi ấn vào bằng 1 ngón tay sẽ thấy đau nhói hơn; thay đổi tư thế (vặn mình, giơ tay) có thể làm thay đổi mức độ đau. Đau do tim thường đau theo mảng rộng, không thể chỉ điểm bằng một ngón tay. Ấn nắn thành ngực, hít thở sâu hay vặn mình đều không làm thay đổi mức độ đau.
Phân biệt với rối loạn lo âu, hoảng sợ: Rối loạn lo âu thường có yếu tố kích thích tâm lý rõ ràng, nhịp tim nhanh đi kèm thở nhanh nông, tê rần đầu ngón tay do tăng thông khí. Còn đau do tim thường kèm vã mồ hôi lạnh toát, da tái nhợt.
“Đau ngực do tim thường có cảm giác bị đè nặng, bóp nghẹt, tức tối ở giữa ngực chứ không phải kiểu đau nhói như kim đâm. Triệu chứng do tim sẽ không thuyên giảm khi nghỉ ngơi, khi thay đổi tư thế, hay khi uống các loại thuốc thông thường. Bất cứ khi nào cơn đau, mệt mỏi đi kèm vã mồ hôi lạnh, khó thở, hoặc đau lan lên hàm, vai trái, cần nghĩ ngay đến nhồi máu cơ tim”, bác sĩ Hoàng cho hay.
Nguyên tắc xử lý nếu nghi nhồi máu cơ tim
Theo bác sĩ Đào Quang Hoàng khi nghi ngờ bản thân hoặc người nhà gặp phải các dấu hiệu nhồi máu cơ tim, tuyệt đối không tự nằm ở nhà theo dõi hay cạo gió, mà cần tuân thủ 2 nguyên tắc:
Quy tắc thời gian (15 phút): Nếu một cơn đau ngực, khó thở hoặc mệt mỏi kiệt sức kéo dài quá 15 phút không thuyên giảm khi nghỉ ngơi, cần gọi cấp cứu ngay lập tức để đến cơ sở y tế đo điện tâm đồ (ECG).
Không tự lái xe đến bệnh viện: Vì biến chứng rối loạn nhịp tim hoặc ngưng tim có thể xảy ra bất cứ lúc nào trên đường đi.
